Rozporządzenie ministra obrony narodowej w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach

Akt prawny obowiązujący

Dziennik Ustaw rok 2003 nr 62 poz. 567

Wersja aktualna od 2026.04.08

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ

z dnia 31 marca 2003 r.

w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach

(Dz.U. z 2009 r., Nr 52, poz. 425;ostatnia zmiana: Dz.U. z 2026 r., poz. 394)

Na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 108 i Nr 74, poz. 676 oraz z 2003 r. Nr 56, poz. 498) zarządza się, co następuje:

§ 1. [Wykaz chorób i schorzeń] Ustala się:

1) wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia;

2) wykaz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby wojskowej na określonych stanowiskach, stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§ 2. [Proces orzekania o związku ze służbą wojskową chorób i schorzeń] 1. W procesie orzekania o związku ze służbą wojskową chorób wymienionych w wykazie, o którym mowa w § 1 pkt 1, wykorzystuje się:

1) [1] dokumentację przewidzianą w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 lipca 2022 r. w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej (Dz. U. poz. 1559);

2) kartę badań okresowych żołnierza;

3) dokumentację badań profilaktycznych żołnierzy i pracowników cywilnych zatrudnionych w jednostkach (instytucjach, zakładach) wojskowych w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia;

4) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego oraz opinię naczelnych specjalistów służby zdrowia;

5) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w danym środowisku służby.

2. W procesie orzekania o związku ze służbą wojskową chorób i schorzeń wymienionych w wykazie, o którym mowa w § 1 pkt 2, wykorzystuje się:

1) opinię dotyczącą przebiegu służby żołnierza (wyciąg z akt personalnych);

2) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki, czynniki ryzyka na stanowiskach służbowych, nałogi i aktualny stan zdolności do służby wojskowej oraz ulgi w jej pełnieniu;

3) kartę badań okresowych żołnierza;

4) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego.

§ 3. [Wejście w życie] Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.¹⁾

¹⁾Z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia traci moc zarządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 grudnia 1994 r. w sprawie ustalenia wykazów chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze i rentowe (M.P. Nr 66, poz. 591), utrzymane w mocy na podstawie art. 15 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej, ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ustawy o uposażeniu żołnierzy, ustawy o Policji, ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy o kontroli skarbowej, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o Służbie Więziennej oraz ustawy o Inspekcji Celnej (Dz. U. Nr 81, poz. 877), w zakresie dotyczącym emerytów i rencistów wojskowych w rozumieniu art. 3 ust 2 i 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 108 i Nr 74, poz. 676 oraz z 2003 r. Nr 56, poz. 498).

Załączniki do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej
z dnia 31 marca 2003 r. (poz. 567)

Załącznik nr 1

WYKAZ CHORÓB POWSTAŁYCH W ZWIĄZKU ZE SZCZEGÓLNYMI WŁAŚCIWOŚCIAMI LUB WARUNKAMI SŁUŻBY WOJSKOWEJ [2]

Lp.	Nazwa choroby	Szczególne właściwości lub warunki służby wojskowej powodujące chorobę
1	Zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć	Służba, w której istnieje narażenie na działanie szkodliwych dla zdrowia substancji chemicznych
2	Pylica płuc	Służba, w której istnieje narażenie na wdychanie pyłów mogących wywołać zwłóknienie tkanki płucnej
3	Przewlekłe choroby układu oddechowego powstałe w następstwie działania substancji: toksycznych, drażniących, uczulających (alergenów) lub czynników mechanicznych (nasilone wydechy)	Służba, w której istnieje narażenie na działanie substancji toksycznych lub drażniących, pyłów, par gazów, aerozoli o właściwościach uczulających (alergenów), gra na instrumentach dętych
4	Choroby spowodowane działaniem promieniowania jonizującego	Służba, w której istnieje narażenie na działanie promieniowania jonizującego lub substancji promieniotwórczych
5	Trwałe uszkodzenie zdrowia w wyniku oddziaływania pola elektromagnetycznego wielkiej częstotliwości w zakresie mikrofal i dłuższych fal radiowych	Służba, w której istnieje narażenie na działanie pola elektromagnetycznego z zakresu mikrofal i dłuższych fal radiowych
6	Trwałe skutki odmrożeń	Służba w warunkach działania ujemnych temperatur
7	Ostry zespół przegrzania i jego następstwa	Służba w warunkach działania znacznie podwyższonych temperatur
8	Zmiany w układzie nerwowym, naczyniowym i ruchowym wywołane działaniem drgań mechanicznych (zespół wibracyjny)	Służba, w której istnieje narażenie na działanie drgań mechanicznych (wibracje)
9	Przewlekłe choroby układu ruchu powstałe w warunkach służby (pracy związanej z wymuszoną pozycją ciała, nadmiernym przeciążeniem i mikrourazami: złamania powolne, zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenia i zwyrodnienia łąkotek, zmiany zapalne mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka i uszkodzenia krążka międzykręgowego, przeciążeniowe zmiany zwyrodnieniowe)	Służba w warunkach długotrwałego obciążenia ograniczonych grup mięśni, wymuszonej pozycji ciała lub narażających na częste powtarzające się mikrourazy albo powodujących ucisk na pnie nerwów, ruchy monotypowe wykonywane w szybkim tempie
10	Choroby narządu wzroku wywołane zawodowymi czynnikami fizycznymi lub chemicznymi. Uwaga: zmiany wywołane działaniem promieniowania jonizującego kwalifikuje się według wiersza oznaczonego lp. 4	Służba, w której istnieje narażenie na działanie długotrwałego promieniowania podczerwonego, nadfioletowego, pola elektromagnetycznego wysokiej częstotliwości, spójnego promieniowania świetlnego, generowanego przez układy laserowe, oraz na działanie drażniących substancji chemicznych
11	Trwały ubytek słuchu spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu	Służba, w której istnieje długotrwałe narażenie na działanie hałasu przekraczające dopuszczalne normy
12	Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością tonacyjną głośni i trwałą dysfonią)	Służba związana z nadmiernym, długotrwałym obciążeniem narządu głosu

13	Przewlekłe choroby skóry i błon śluzowych spowodowane warunkami pracy. Uwaga: 1) zmiany o charakterze złośliwym kwalifikuje się według wiersza oznaczonego lp. 14; 2) zmiany wywołane działaniem promieniowania jonizującego kwalifikuje się według wiersza oznaczonego lp. 4; 3) choroby zakaźne i inwazyjne (pasożytnicze) kwalifikuje się według wierszy oznaczonych lp. 18 lub lp. 19	Służba, w której występuje narażenie na styczność z substancjami drażniącymi lub uczulającymi
14	Nowotwory złośliwe, do powstania których przyczyniły się czynniki i warunki służby wojskowej, powstałe w następstwie styczności z czynnikami rakotwórczymi: 1) nowotwory skóry; 2) nowotwory dróg moczowych; 3) nowotwory układu oddechowego; 4) nowotwory przewodu pokarmowego; 5) choroby rozrostowe układu krwiotwórczego i chłonnego (niektóre typy białaczek, chłoniaki, szpiczak mnogi, zespoły mielodysplastyczne); 6) niektóre typy mięsaka; 7) międzybłoniak otrzewnej i opłucnej; 8) nowotwory układu wewnątrzwydzielniczego. Uwaga: nowotwory powstałe w następstwie działania promieniowania jonizującego kwalifikuje się według wiersza oznaczonego lp. 4	Służba, w której występuje: 1) długotrwały kontakt z produktami suchej destylacji węgla, ropy naftowej, łupków bitumicznych oraz asfaltu; 2) długotrwały kontakt z benzenoaminami oraz ich pochodnymi, jak np. alfa- i betanaftyloamina, benzydyna; 3) narażenie na wdychanie substancji rakotwórczych; 4) narażenie na kontakt z patogenami odpowiedzialnymi za rozwój nowotworów złośliwych. Uwaga: w przypadku nowotworów złośliwych powstałych w następstwie styczności z czynnikami rakotwórczymi odnosi się to do czynników klasyfikowanych do kategorii 1
15	Choroby wywołane pracą w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu atmosferycznym oraz w warunkach działania znacznych przyspieszeń	Służba pełniona w warunkach podwyższonego lub obniżonego ciśnienia atmosferycznego, narażająca organizm na nagłe zmiany ciśnienia oraz działania znacznych przyspieszeń
16	Żylaki podudzi z trudno gojącymi się owrzodzeniami	Służba wymagająca długotrwałego przebywania w pozycji stojącej lub wymuszonej
17	Zaburzenia reaktywne oporne na leczenie: 1) zaburzenia stresowe pourazowe - PTSD; 2) psychozy reaktywne; 3) trwałe potraumatyczne zmiany osobowości. Udokumentowane zaburzenia stresowo-pourazowe poparte dokumentacją służbową i lekarską dotyczące powyższych schorzeń	Przeżycie traumatycznych wydarzeń lub sytuacji (oddziałujących krótko-lub długotrwale), w których wystąpiło bezpośrednie zagrożenie utraty życia lub zdrowia
18	Choroby zakaźne i inwazyjne z zakresu medycyny tropikalnej u osób przebywających w krajach egzotycznych: 1) choroby transmisyjne (przenoszone wektorowo); 2) choroby przenoszone drogą pokarmową; 3) choroby przenoszone drogą oddechową; 4) choroby przenoszone przez kontakt z zakażoną krwią; 5) choroby pasożytnicze i odzwierzęce; 6) choroby przenoszone drogą kontaktu z zanieczyszczoną wodą lub ziemią; 7) COVID-19	Służba poza granicami kraju wymagająca bezpośredniego kontaktu ze środowiskiem lub materiałem zakaźnym

Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa:

1) choroby transmisyjne (przenoszone wektorowo);

2) choroby przenoszone drogą pokarmową;

3) choroby przenoszone drogą oddechową;

4) choroby przenoszone przez kontakt z zakażoną krwią;

5) choroby pasożytnicze i odzwierzęce;

6) choroby przenoszone drogą kontaktu z zanieczyszczoną wodą lub ziemią;

7) COVID-19

Służba w kraju wymagająca bezpośredniego kontaktu ze środowiskiem lub materiałem zakaźnym (badania laboratoryjne, próbkobranie czynników BMR, wsparcie organów administracji publicznej)

Załącznik nr 2

WYKAZ CHORÓB I SCHORZEŃ, KTÓRE ISTNIAŁY PRZED POWOŁANIEM DO SŁUŻBY WOJSKOWEJ, LECZ ULEGŁY POGORSZENIU LUB UJAWNIŁY SIĘ W CZASIE TRWANIA SŁUŻBY WSKUTEK SZCZEGÓLNYCH WŁAŚCIWOŚCI LUB WARUNKÓW SŁUŻBY NA OKREŚLONYCH STANOWISKACH

Lp.	Nazwa choroby	Szczególne właściwości i warunki służby wojskowej powodujące pogorszenie stanów chorobowych w czasie trwania służby
1	2	3
1	Gruźlica	Służba w warunkach trudnych, specjalnie niekorzystne warunki zakwaterowania sprzyjające zachorowaniu itp.
2	Choroba reumatyczna (ostry gościec stawowy), gościec przewlekły postępujący, zapalenie zesztywniające stawów kręgosłupa, choroba zwyrodnieniowa oraz pogośćcowe zmiany narządowe	Długotrwała służba związana z działaniem ujemnych wpływów atmosferycznych oraz z pracą fizyczną narażającą stale na urazy mechaniczne
3	Przewlekłe schorzenia układu oddechowego i zatok przynosowych oraz trwałe następstwa tych schorzeń	Długotrwała służba w szkodliwych dla zdrowia warunkach ujemnego oddziaływania na ustrój wpływów atmosferycznych lub środowiska pracy
4	Przewlekłe stany zapalne nerwów	Długotrwała służba narażająca na ujemne wpływy atmosferyczne, oziębienie itp.
5	Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy oraz przewlekłe powtarzające się nieżyty jelit lub żołądka upośledzające stan odżywiania	Długotrwała służba w warunkach nadmiernego napięcia nerwowego, zwiększonej odpowiedzialności i nieregularnego trybu odżywiania
6	Przewlekłe zapalenie nerek	Długotrwała służba w warunkach oziębienia ciała i działania wilgoci
7	Choroba wieńcowa	Długotrwała służba na odpowiedzialnych stanowiskach wymagająca napięcia nerwowego oraz nienormowanego czasu służby
8	Zapalenie mięśnia sercowego w przebiegu chorób infekcyjnych (o etiologii wirusowej, bakteryjnej lub pasożytniczej) oraz wsierdzia i osierdzia w przebiegu tych chorób	Służba w warunkach długotrwałego narażenia na ujemne wpływy atmosferyczne usposabiająca do powstawania chorób infekcyjnych lub w niekorzystnych warunkach zakwaterowania
9	Nadciśnienie tętnicze niepoddające się leczeniu w warunkach służby wojskowej i powikłania w jego przebiegu (wylewy do mózgu, wylewy podpajęczynówkowe)	Długotrwała służba w warunkach wymagających dużego napięcia nerwowego, zwiększonej odpowiedzialności, nienormowanego czasu służby
10	Organiczne zaburzenia psychiczne	Mikrourazy i zatrucia nadprogowe (np. spalinami) wywołujące ujawnienie się lub zaostrzenie kompensowanych dotąd wad psychicznych
11	Zakrzępowo-zarostowe zapalenie naczyń - choroba Bürgera	Długotrwała służba w warunkach częstego znacznego ochłodzenia atmosferycznego
12	Zaburzenia nerwicowe utrwalone	Długotrwała służba w warunkach szczególnego narażenia na stres
13	Choroby, do których powstania przyczynił się w sposób zasadniczy pobyt w niewoli, obozie koncentracyjnym lub innym miejscu odosobnienia przez nieprzyjaciela	Szczególne właściwości i warunki związane z pobytem w tych miejscach

[1] § 2 ust. 1 pkt 1 w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. poz. 394). Zmiana weszła w życie 8 kwietnia 2026 r.

[2] Załącznik nr 1 w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. poz. 394). Zmiana weszła w życie 8 kwietnia 2026 r.