(tekst jednolity)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 77 ust. 2 lit. a),

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (¹),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Rozporządzenie Rady (WE) nr 539/2001 (²) zostało kilkakrotnie znacząco zmienione (³). Dla zachowania przejrzystości i zrozumiałości należy je ujednolicić.

(2) Niniejsze rozporządzenie zapewnia pełną harmonizację w odniesieniu do państw trzecich, których obywatele są objęci obowiązkiem posiadania wizy przy przekraczaniu granic zewnętrznych państw członkowskich (zwanym dalej także „obowiązkiem wizowym”) i których obywatele są zwolnieni z tego obowiązku.

(3) Określenie państw trzecich, których obywatele podlegają obowiązkowi wizowemu lub są z niego zwolnieni, powinno być dokonywane na podstawie wyważonej indywidualnej oceny szeregu kryteriów. Oceny tej należy dokonywać okresowo i może ona prowadzić do przedstawienia wniosków ustawodawczych w celu zmiany załącznika I do niniejszego rozporządzenia zawierającego wykaz państw trzecich, których obywatele mają obowiązek posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich, oraz w celu zmiany załącznika II do niniejszego rozporządzenia zawierającego wykaz państw trzecich, których obywatele są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich na pobyt nie dłuższy niż 90 dni w okresie 180 dni, niezależnie od możliwości wprowadzenia w tych załącznikach zmian dotyczących poszczególnych państw w związku z wystąpieniem szczególnych okoliczności, na przykład w wyniku procesu liberalizacji reżimu wizowego lub jako ostatecznej konsekwencji czasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego.

(4) Treść wykazów państw trzecich w załącznikach I i II powinna być i pozostawać zgodna z kryteriami określonymi w niniejszym rozporządzeniu. Państwa trzecie, w przypadku których nastąpiła zmiana sytuacji w odniesieniu do tych kryteriów, powinny zostać przeniesione z jednego załącznika do drugiego.

(5) Rozwój prawa międzynarodowego, pociągający za sobą zmiany statusu lub oznaczeń niektórych państw lub podmiotów, powinien znaleźć odzwierciedlenie w załącznikach I i II.

(6) Z uwagi na to, że Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym (⁴) zwalnia obywateli Islandii, Liechtensteinu i Norwegii z obowiązku wizowego, państwa te nie powinny być ujęte w wykazie w załączniku II.

(7) Ponieważ Umowa między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony, w sprawie swobodnego przepływu osób (⁵) przewiduje swobodny przepływ bezwizowy w odniesieniu do obywateli Szwajcarii i państw członkowskich, Szwajcaria nie powinna być ujęta w wykazie w załączniku II.

(8) W przypadku osób ze statusem uchodźcy oraz bezpaństwowców, bez uszczerbku dla zobowiązań w ramach umów międzynarodowych podpisanych przez państwa członkowskie, w szczególności Europejskiego porozumienia w sprawie zniesienia wiz dla uchodźców Rady Europy, podpisanego w Strasburgu dnia 20 kwietnia 1959 r., decyzja odnośnie do nałożenia obowiązku wizowego lub zwolnienia z niego powinna opierać się na państwie trzecim, w którym osoby te stale zamieszkują i które wydało ich dokumenty podróży. Jednakże biorąc pod uwagę różnice w prawie krajowym mającym zastosowanie do osób o statusie uchodźcy i do bezpaństwowców, państwa członkowskie powinny mieć możliwość decydowania, czy te kategorie osób powinno się zwolnić z obowiązku wizowego w przypadku, gdy państwo trzecie, w którym stale zamieszkują lub które wydało ich dokumenty podróży, jest państwem trzecim, którego obywatele są zwolnieni z obowiązku wizowego.

(9) Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1931/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (⁶) należy ustanowić zwolnienie z obowiązku wizowego dla posiadaczy zezwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego.

(10) Państwa członkowskie powinny móc ustanowić zwolnienia z obowiązku wizowego dla posiadaczy niektórych szczególnych rodzajów paszportów.

(11) W szczególnych przypadkach, gdy uzasadnione są specjalne zasady przyznawania wiz, państwa członkowskie powinny móc zwalniać niektóre kategorie osób z obowiązku wizowego lub nakładać go na nie zgodnie z prawem międzynarodowym publicznym lub zwyczajem.

(12) Państwa członkowskie powinny móc zwalniać z obowiązku wizowego osoby posiadające status uchodźcy, wszystkich bezpaństwowców, zarówno objętych Konwencją Narodów Zjednoczonych dotyczącą statusu bezpaństwowców z dnia 28 września 1954 r., jak i nieobjętych zakresem zastosowania tej konwencji, oraz uczniów uczestniczących w wycieczce szkolnej, w przypadku gdy osoby należące do tych kategorii na stałe mieszkają w jednym z państw trzecich ujętych w wykazie w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.

(13) System zwolnień z obowiązku wizowego powinien w pełni odzwierciedlać bieżącą praktykę. Niektóre państwa członkowskie zwalniają z obowiązku wizowego obywateli państw trzecich ujętych w wykazie państw trzecich, których obywatele mają obowiązek posiadania wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich i którzy są członkami sił zbrojnych podróżującymi w sprawach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) lub Partnerstwa dla Pokoju. W trosce o pewność prawną należy w niniejszym rozporządzeniu odnieść się do tych zwolnień, wynikających ze zobowiązań międzynarodowych niezależnych od prawa Unii.

(14) Celem, do którego Unia powinna dążyć w sposób proaktywny w swoich stosunkach z państwami trzecimi, przyczyniając się w ten sposób do zwiększania wiarygodności i spójności unijnej polityki zewnętrznej, jest pełna wzajemność wizowa.

(15) Należy ustanowić unijny mechanizm umożliwiający stosowanie zasady wzajemności w przypadku, gdy jedno z państw trzecich ujętych w wykazie w załączniku II podejmie decyzję o nałożeniu na obywateli jednego lub więcej państw członkowskich obowiązku wizowego. Mechanizm ten powinien przewidywać odpowiedź Unii stanowiącą wyraz solidarności w przypadku, gdy takie państwo trzecie stosuje obowiązek wizowy wobec obywateli co najmniej jednego państwa członkowskiego.

(16) Po otrzymaniu powiadomienia od państwa członkowskiego, że państwo trzecie ujęte w wykazie w załączniku II, stosuje obowiązek wizowy wobec obywateli tego państwa członkowskiego, wszystkie państwa członkowskie powinny zareagować wspólnie, zapewniając w ten sposób unijną odpowiedź na sytuację, która wpływa na Unię jako całość i poddaje jej obywateli zróżnicowanemu traktowaniu.

(17) W celu zapewnienia odpowiedniego zaangażowania Parlamentu Europejskiego i Rady w drugi etap stosowania mechanizmu wzajemności, z uwagi na szczególnie delikatną politycznie kwestię zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego wszystkich obywateli państwa trzeciego ujętego w wykazie w załączniku II oraz jej horyzontalne konsekwencje dla państw członkowskich, państw stowarzyszonych ze strefą Schengen oraz dla samej Unii, w szczególności w ich stosunkach zewnętrznych i w ogólnym funkcjonowaniu strefy Schengen, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w odniesieniu do niektórych elementów mechanizmu wzajemności. Powierzając takie uprawnienia Komisji, uwzględnia się potrzebę politycznej dyskusji nad unijną polityką w zakresie wiz w strefie Schengen. Odzwierciedla to także potrzebę zapewnienia wystarczającej przejrzystości i pewności prawa w stosowaniu mechanizmu wzajemności wobec wszystkich obywateli danego państwa trzeciego, w szczególności poprzez odpowiednią tymczasową zmianę załącznika II do niniejszego rozporządzenia. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa (⁷). W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie, co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(18) W niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić mechanizm pozwalający na tymczasowe zawieszenie zwolnienia z obowiązku wizowego dla państwa trzeciego ujętego w wykazie w załączniku II (zwany dalej „mechanizmem zawieszającym”) w sytuacji nadzwyczajnej, gdy zajdzie pilna potrzeba zareagowania w celu zaradzenia trudnościom co najmniej jednego państwa członkowskiego, z uwzględnieniem ogólnego wpływu tej sytuacji nadzwyczajnej na całą Unię.

(19) W celu zapewnienia skutecznego stosowania mechanizmu zawieszającego oraz niektórych przepisów dotyczących mechanizmu wzajemności, w szczególności w celu umożliwienia odpowiedniego uwzględnienia wszystkich istotnych czynników i ewentualnych konsekwencji stosowania tych mechanizmów, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w odniesieniu do określania kategorii obywateli danych państw trzecich, wobec których należy tymczasowo zawiesić zwolnienie z obowiązku wizowego w ramach mechanizmu wzajemności oraz do określania odpowiedniego okresu obowiązywania takiego zawieszenia, a także w odniesieniu do mechanizmu zawieszającego. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (⁸). W przypadku przyjmowania tych aktów wykonawczych należy stosować procedurę sprawdzającą.

(20) Konieczne jest zapobieganie i przeciwdziałanie nadużyciom wynikającym ze zwolnienia z obowiązku wizowego w przypadku krótkotrwałego pobytu obywateli państwa trzeciego, w przypadku gdy stwarzają oni zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego danego państwa członkowskiego.

(21) Mechanizm zawieszający powinien umożliwić państwom członkowskim powiadamianie o okolicznościach mogących prowadzić do takiego zawieszenia, a Komisji uruchamianie mechanizmu zawieszającego z własnej inicjatywy.

(22) W szczególności należy ułatwić stosowanie mechanizmu zawieszającego poprzez krótkie okresy i terminy odniesienia, co pozwoli przyspieszyć procedurę, a możliwe przyczyny zawieszenia powinny obejmować pogorszenie się współpracy w zakresie readmisji, a także znaczny wzrost zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego państw członkowskich. To pogorszenie się współpracy powinno obejmować znaczny wzrost odsetka odrzuconych wniosków o readmisję – w tym odnośnie do obywateli państw trzecich, którzy przedostali się tranzytem przez dane państwo trzecie, jeżeli umowa o readmisji zawarta między Unią lub państwem członkowskim a tym państwem trzecim przewiduje taki obowiązek readmisji. Komisja powinna mieć również możliwość uruchomienia mechanizmu zawieszającego, jeżeli państwo trzecie nie współpracuje w zakresie readmisji, zwłaszcza gdy Unia zawarła z tym państwem trzecim umowę o readmisji.

(23) Na użytek mechanizmu zawieszającego znaczny wzrost oznacza wzrost przekraczający próg 50 %. Może też jednak oznaczać wzrost niższy, o ile Komisja uznała, że ma to zastosowanie w konkretnym przypadku, o którym powiadomiło dane państwo członkowskie.

(24) Na użytek mechanizmu zawieszającego niski odsetek uznawalności oznacza odsetek uznawalności wniosków azylowych wynoszący około 3 lub 4 %. Może też jednak oznaczać odsetek wyższy, o ile Komisja uznała, że ma to zastosowanie w konkretnym przypadku, o którym powiadomiło dane państwo członkowskie.

(25) Należy zapobiegać i przeciwdziałać nadużyciom zwolnienia z obowiązku wizowego, jeżeli prowadzi ono do wzrostu presji migracyjnej, wynikającej na przykład ze wzrostu liczby nieuzasadnionych wniosków azylowych, a także gdy skutkuje ono nieuzasadnionymi wnioskami o zezwolenie na pobyt.

(26) Aby zapewnić stałe spełnianie szczegółowych wymogów, które zostały zastosowane do oceny zasadności zwolnienia z obowiązku wizowego – przyznanego w wyniku pomyślnego zakończenia dialogu w sprawie liberalizacji reżimu wizowego – Komisja powinna monitorować sytuację w danych państwach trzecich. Komisja powinna zwrócić szczególnie szczególną uwagę na sytuację w zakresie praw człowieka w danych państwach trzecich.

(27) Komisja powinna regularnie składać sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, co najmniej raz w roku w okresie siedmiu lat po wejściu w życie liberalizacji reżimu wizowego dla danego państwa trzeciego, a następnie gdy uzna to za niezbędne lub na wniosek Parlamentu Europejskiego lub Rady.

(28) Przed podjęciem decyzji o czasowym zawieszeniu zwolnienia z obowiązku wizowego wobec obywateli danego państwa trzeciego, Komisja powinna wziąć pod uwagę sytuację w zakresie praw człowieka w tym państwie trzecim oraz możliwe skutki zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego dla tej sytuacji.

(29) Zawieszenie zwolnienia z obowiązku wizowego w drodze aktu wykonawczego powinno dotyczyć niektórych kategorii obywateli danego państwa trzeciego poprzez odwołanie do stosownych typów dokumentów podróży i w odpowiednim przypadku do dodatkowych kryteriów, np. osoby podróżujące po raz pierwszy na terytorium państw członkowskich. W akcie wykonawczym należy określić, których kategorii obywateli dotyczy zawieszenie, uwzględniając szczególne okoliczności, o których powiadomiły państwo członkowskie lub państwa członkowskie lub które zgłosiła Komisja, oraz zasadę proporcjonalności.

(30) W celu zapewnienia odpowiedniego zaangażowania Parlamentu Europejskiego i Rady we wdrażanie mechanizmu zawieszającego, z uwagi na szczególnie delikatną politycznie kwestię zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego wszystkich obywateli państwa trzeciego ujętego w wykazie w załączniku II do niniejszego rozporządzenia oraz jego horyzontalne konsekwencje dla państw członkowskich oraz dla samej Unii, w szczególności dla ich stosunków zewnętrznych i dla ogólnego funkcjonowania strefy Schengen, należy powierzyć Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego dla obywateli danych państw trzecich. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie, co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(31) W celu zapewnienia, że system wizowy administrowany jest w sposób jawny, a zainteresowane osoby są poinformowane, każde państwo członkowskie powinno powiadomić Komisję i pozostałe państwa członkowskie o środkach podejmowanych przez siebie na podstawie niniejszego rozporządzenia. Z tych samych powodów informacje te powinny zostać również opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(32) Zasady regulujące wkraczanie na terytorium państw członkowskich lub wydawanie wiz nie powinny wpływać na zasady regulujące uznawanie ważności dokumentów podróży.

(33) Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej uchwalenie rozporządzenia wymieniającego państwa trzecie, których obywatele podlegają obowiązkowi wizowemu przy przekraczaniu granic zewnętrznych, oraz państwa trzecie, których obywatele są zwolnieni z tego obowiązku, jest zarówno koniecznym, jak i właściwym środkiem zapewnienia, że wspólna polityka w zakresie wiz działa skutecznie.

(34) Niniejsze rozporządzenie powinno pozostawać bez uszczerbku dla stosowania umów międzynarodowych zawartych przez Wspólnotę Europejską przed wejściem w życie rozporządzenia (WE) nr 539/2001, które to umowy powodują konieczność odstępstwa od wspólnej polityki w zakresie wiz, przy jednoczesnym uwzględnieniu orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

(35) W odniesieniu do Islandii i Norwegii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy zawartej przez Radę Unii Europejskiej i Republikę Islandii oraz Królestwo Norwegii, dotyczącej włączenia tych dwóch państw we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen (⁹), które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 lit. B decyzji Rady 1999/437/WE (¹⁰).

(36) W odniesieniu do Szwajcarii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen (¹¹), które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 lit. B i C decyzji 1999/437/WE, w związku z art. 3 decyzji Rady 2008/146/WE (¹²).

(37) W odniesieniu do Liechtensteinu niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Protokołu między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską, Konfederacją Szwajcarską i Księstwem Liechtensteinu o przystąpieniu Księstwa Liechtensteinu do Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską dotyczącej włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen (¹³), które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 lit. B i C decyzji 1999/437/WE, w związku z art. 3 decyzji Rady 2011/350/UE (¹⁴).

(38) Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, które nie mają zastosowania do Zjednoczonego Królestwa zgodnie z decyzją Rady 2000/365/WE (¹⁵); Zjednoczone Królestwo nie uczestniczy w związku z tym w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związane ani go nie stosuje.

(39) Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, które nie mają zastosowania do Irlandii zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE (¹⁶); Irlandia nie uczestniczy w związku z tym w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związana ani go nie stosuje,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Niniejsze rozporządzenie określa państwa trzecie, których obywatele objęci są obowiązkiem wizowym, oraz państwa trzecie, których obywatele są zwolnieni z tego obowiązku, w oparciu o indywidualną ocenę szeregu kryteriów odnoszących się między innymi do nielegalnej imigracji, porządku oraz bezpieczeństwa publicznego, korzyści gospodarczych, w szczególności w zakresie turystyki i handlu zagranicznego, oraz do stosunków zewnętrznych Unii z danymi państwami trzecimi, w tym w szczególności w zakresie poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, a także do skutków spójności regionalnej i wzajemności.

Artykuł 2

Na użytek niniejszego rozporządzenia termin „wiza” oznacza wizę określoną w art. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 (¹⁷).

Artykuł 3

1. Obywatele państw trzecich wymienionych w załączniku I objęci są obowiązkiem wizowym przy przekraczaniu granic zewnętrznych państw członkowskich.

2. Bez uszczerbku dla zobowiązań wynikających z Europejskiego porozumienia w sprawie zniesienia wiz dla uchodźców Rady Europy, podpisanego w Strasburgu dnia 20 kwietnia 1959 r., od osób posiadających status uchodźcy i bezpaństwowców wymaga się posiadania wizy podczas przekraczania zewnętrznych granic państw członkowskich, jeśli państwem trzecim, w którym osoby te stale zamieszkują i które wydało im dokument podróży, jest państwo trzecie wymienione w załączniku I do niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 4

1. Obywatele państw trzecich wymienionych w załączniku II są zwolnieni z obowiązku określonego w art. 3 ust. 1, gdy ich całkowity pobyt nie przekracza 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.

2. Z obowiązku wizowego zwolnieni są również:

a) obywatele państw trzecich wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia, którzy są posiadaczami zezwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydanego przez państwo członkowskie zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1931/2006, gdy korzystają oni ze swojego prawa w ramach zasad małego ruchu granicznego;

b) uczniowie, którzy są obywatelami państwa trzeciego wymienionego w załączniku I do niniejszego rozporządzenia, którzy zamieszkują na stałe w państwie członkowskim stosującym decyzję Rady 94/795/WSiSW (¹⁸), i którzy uczestniczą w wycieczce szkolnej w grupie uczniów pod opieką nauczyciela z danej szkoły;

c) osoby posiadające status uchodźcy i bezpaństwowcy oraz inne osoby nieposiadające obywatelstwa żadnego państwa, które zamieszkują na stałe w państwie członkowskim i są posiadaczami dokumentu podróży wydanego przez to państwo członkowskie.

Artykuł 5

Obywatele nowych państw trzecich, wchodzących wcześniej w skład państw trzecich wymienionych w załącznikach I i II, podlegają odpowiednio art. 3 i 4, chyba że i do czasu aż Rada zadecyduje inaczej w ramach procedury ustanowionej we właściwych postanowieniach TFUE.

Artykuł 6

1. Państwo członkowskie może przewidzieć wyjątki od obowiązku wizowego przewidzianego w art. 3 lub od zwolnienia z obowiązku wizowego przewidzianego w art. 4 wobec:

a) posiadaczy paszportów dyplomatycznych, paszportów służbowych/urzędowych, lub paszportów specjalnych;

b) członków cywilnych załóg statków powietrznych i morskich w trakcie wykonywania czynności służbowych;

c) członków cywilnych załóg statków morskich w trakcie pobytu na lądzie, którzy posiadają dowód tożsamości marynarza wydany zgodnie z konwencją Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 108 z dnia 13 maja 1958 r. lub nr 185 z dnia 19 czerwca 2003 r. bądź z konwencją Międzynarodowej Organizacji Morskiej z dnia 9 kwietnia 1965 r. o ułatwieniu międzynarodowego obrotu morskiego;

d) obsady i członków misji pomocowych lub ratunkowych w razie katastrofy lub wypadku;

e) cywilnych załóg statków żeglujących po międzynarodowych wodach śródlądowych;

f) posiadaczy dokumentów podróży wydawanych swoim urzędnikom przez międzynarodowe organizacje międzyrządowe, których członkiem jest co najmniej jedno państwo członkowskie, lub przez inne jednostki uznawane przez dane państwo członkowskie za podmioty prawa międzynarodowego.

2. Państwo członkowskie może zwolnić z obowiązku wizowego przewidzianego w art. 3:

a) uczniów, którzy są obywatelami państwa trzeciego wymienionego w załączniku I i którzy zamieszkują na stałe w państwie trzecim wymienionym w załączniku II lub w Szwajcarii i Liechtensteinie, i uczestniczących w wycieczce szkolnej w grupie uczniów pod opieką nauczyciela z danej szkoły;

b) osoby posiadające status uchodźcy i bezpaństwowców, jeśli państwo trzecie, w którym zamieszkują na stałe i które wydało im dokument podróży, jest jednym z państw trzecich wymienionych w załączniku II;

c) członków sił zbrojnych podróżujących w sprawach NATO lub Partnerstwa dla Pokoju, posiadających dowód tożsamości i rozkaz wyjazdu określone w Umowie między Państwami-Stronami Traktatu Północnoatlantyckiego dotyczącej statusu ich sił zbrojnych z dnia 19 czerwca 1951 r.;

d) bez uszczerbku dla wymogów wynikających z Europejskiego porozumienia w sprawie zniesienia wiz dla uchodźców Rady Europy, podpisanego w Strasburgu w dniu 20 kwietnia 1959 r., osoby posiadające status uchodźcy lub bezpaństwowca oraz inne osoby nieposiadające obywatelstwa jakiegokolwiek państwa, które przebywają w Irlandii i są posiadaczami dokumentu podróży wydanego przez Irlandię i uznawanego przez dane państwo członkowskie.

3. Państwo członkowskie może przewidzieć wyjątki od zwolnienia z obowiązku wizowego określonego w art. 4 w odniesieniu do osób prowadzących działalność zarobkową w trakcie swego pobytu.

Artykuł 7

W przypadku gdy państwo trzecie wymienione w załączniku II stosuje obowiązek wizowy wobec obywateli co najmniej jednego państwa członkowskiego, zastosowanie mają następujące przepisy:

a) w terminie 30 dni od wprowadzenia w życie przez państwo trzecie obowiązku wizowego dane państwo członkowskie powiadamia o tym na piśmie Parlament Europejski, Radę i Komisję.

W powiadomieniu tym podaje się:

(i) datę wprowadzenia w życie obowiązku wizowego oraz rodzaje dokumentów podróży i wiz, których ten obowiązek dotyczy;

(ii) szczegółowy opis wstępnych środków, które dane państwo członkowskie podjęło w celu zapewnienia ruchu bezwizowego z danym państwem trzecim oraz wszystkie istotne informacje.

Komisja niezwłocznie publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej informacje o tym powiadomieniu, w tym informacje o dacie wprowadzenia w życie obowiązku wizowego oraz rodzajach dokumentów podróży i wiz, których ten obowiązek dotyczy.

Jeżeli państwo trzecie postanowi znieść obowiązek wizowy przed upływem terminu, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszej litery, powiadomienia nie dokonuje się lub się je wycofuje, a informacja nie jest publikowana;

b) natychmiast po dacie publikacji, o której mowa w lit. a) akapit trzeci, Komisja podejmuje, w konsultacji z danym państwem członkowskim, działania wobec organów danego państwa trzeciego, w szczególności w sferze politycznej, gospodarczej i handlowej, w celu przywrócenia lub wprowadzenia ruchu bezwizowego oraz niezwłocznie informuje Parlament Europejski i Radę o tych działaniach;

c) jeżeli w terminie 90 dni od daty publikacji, o której mowa w lit. a) akapit trzeci, i pomimo wszystkich działań podjętych zgodnie z lit. b), państwo trzecie nie zniesie obowiązku wizowego, dane państwo członkowskie może wystąpić do Komisji z wnioskiem o zawieszenie zwolnienia z obowiązku wizowego niektórych kategorii obywateli tego państwa trzeciego. W przypadku gdy państwo członkowskie wystąpi z takim wnioskiem, informuje o tym Parlament Europejski i Radę;

d) rozważając dalsze działania zgodnie z lit. e), f) lub h), Komisja uwzględnia efekty działań podjętych przez dane państwo członkowskie w celu zapewnienia ruchu bezwizowego z danym państwem trzecim, działania podjęte zgodnie z lit. b) oraz konsekwencje zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego dla stosunków zewnętrznych Unii i jej państw członkowskich z danym państwem trzecim;

e) jeżeli dane państwo trzecie nie zniesie obowiązku wizowego, najpóźniej w terminie sześciu miesięcy od daty publikacji, o której mowa w lit. a) akapit trzeci, a następnie w odstępach nieprzekraczających sześciu miesięcy w okresie nie mogącym łącznie wykraczać poza dzień, w którym akt delegowany, o którym mowa w lit. f), wchodzi w życie lub w którym wyrażono sprzeciw wobec tego aktu, Komisja:

(i) przyjmuje, na wniosek danego państwa członkowskiego lub z własnej inicjatywy, akt wykonawczy tymczasowo zawieszający zwolnienie niektórych kategorii obywateli danego państwa trzeciego z obowiązku wizowego na okres do sześciu miesięcy. W tym akcie wykonawczym określa się datę, przypadającą w ciągu 90 dni od jego wejścia w życie, z którą zawieszenie zwolnienia z obowiązku wizowego ma stać się skuteczne, uwzględniając zasoby dostępne w konsulatach państw członkowskich. Przyjmując kolejne akty wykonawcze Komisja może przedłużać okres tego zawieszenia o dalsze okresy do sześciu miesięcy i zmieniać kategorie obywateli danego państwa trzeciego, które objęte są tym zawieszeniem obowiązku wizowego.

Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2. Bez uszczerbku dla stosowania art. 6 w okresach obowiązywania zawieszenia wszystkie kategorie obywateli państwa trzeciego, o których mowa w akcie wykonawczym, mają obowiązek posiadać wizę przy przekraczaniu zewnętrznych granic państw członkowskich; lub

(ii) przedkłada komitetowi, o którym mowa w art. 11 ust. 1, sprawozdanie oceniające sytuację i podające powody, dla których Komisja postanowiła nie zawieszać zwolnienia z obowiązku wizowego oraz informuje o tym Parlament Europejski i Radę.

W sprawozdaniu tym uwzględnia się wszystkie istotne czynniki, o których mowa w lit. d). Parlament Europejski i Rada mogą podejmować dyskusję polityczną na podstawie tego sprawozdania;

f) jeżeli w terminie 24 miesięcy od daty publikacji, o której mowa w lit. a) akapit trzeci, dane państwo trzecie nie zniesie obowiązku wizowego, Komisja przyjmuje zgodnie z art. 10 akt delegowany tymczasowo zawieszający zwolnienie z obowiązku wizowego na okres 12 miesięcy względem obywateli tego państwa trzeciego. W akcie delegowanym określa się datę przypadającą w ciągu 90 dni od jego wejścia w życie, z którą zawieszenie zwolnienia z obowiązku wizowego ma stać się skuteczne, uwzględniając zasoby dostępne w konsulatach państw członkowskich oraz odpowiednio zmienia załącznik II. Zmiany tej dokonuje się poprzez umieszczenie przy nazwie danego państwa trzeciego przypisu informującego, że zwolnienie z obowiązku wizowego jest względem tego państwa trzeciego zawieszone, i wskazującego okres tego zawieszenia.

Z dniem, w którym zawieszenie zwolnienia z obowiązku wizowego wobec obywateli danego państwa trzeciego staje się skuteczne lub w którym zgodnie z art. 10 ust. 7 wyrażono sprzeciw wobec aktu delegowanego, tracą moc wszelkie akty wykonawcze przyjęte na podstawie lit. e) niniejszego artykułu dotyczące tego państwa trzeciego. W przypadku gdy Komisja przedłoży wniosek ustawodawczy, o którym mowa w lit. h), okres zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszej litery, przedłuża się o sześć miesięcy. Przypis, o którym mowa w tym akapicie, zostaje odpowiednio zmieniony.

Bez uszczerbku dla stosowania art. 6, w okresach obowiązywania zawieszenia obywatele danego państwa trzeciego, których dotyczą akty delegowane, mają obowiązek posiadać wizę przy przekraczaniu zewnętrznych granic państw członkowskich;

g) każde kolejne powiadomienie dokonane przez inne państwo członkowskie na podstawie lit. a) dotyczące tego samego państwa trzeciego w okresie stosowania środków przyjętych na podstawie lit. e) lub f) w odniesieniu do tego państwa trzeciego zostaje uwzględnione w bieżących procedurach bez przedłużania terminów lub okresów określonych w tych literach;

h) jeżeli w terminie sześciu miesięcy od wejścia w życie aktu delegowanego, o którym mowa w lit. f), dane państwo trzecie nie zniesie obowiązku wizowego, Komisja może przedłożyć wniosek ustawodawczy dotyczący zmiany niniejszego rozporządzenia w celu przeniesienia odniesienia do danego państwa trzeciego z załącznika II do załącznika I;

i) procedury, o których mowa w lit. e), f) i h), nie wpływają na prawo Komisji do przedłożenia w dowolnym momencie wniosku ustawodawczego dotyczącego zmiany niniejszego rozporządzenia, w celu przeniesienia odniesienia do danego państwa trzeciego z załącznika II do załącznika I;

j) w przypadku gdy dane państwo trzecie zniesie obowiązek wizowy, dane państwo członkowskie niezwłocznie powiadamia o tym Parlament Europejski, Radę i Komisję. Powiadomienie zostaje niezwłocznie opublikowane przez Komisję w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Akt wykonawczy lub delegowany przyjęty na podstawie lit. e) lub f) dotyczący danego państwa trzeciego traci moc siedem dni po publikacji, o której mowa w akapicie pierwszym niniejszej litery. W przypadku gdy dane państwo trzecie wprowadziło obowiązek wizowy względem obywateli dwóch lub większej liczby państw członkowskich, akt wykonawczy lub delegowany dotyczący tego państwa trzeciego traci moc siedem dni po publikacji powiadomienia dotyczącego ostatniego państwa członkowskiego, którego obywatele podlegali obowiązkowi wizowemu w tym państwie trzecim. Przypis, o którym mowa w lit. f) akapit pierwszy, zostaje skreślony z chwilą wygaśnięcia danego aktu delegowanego. Informacja o tym wygaśnięciu zostaje niezwłocznie opublikowana przez Komisję w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

W przypadku gdy dane państwo trzecie zniesie obowiązek wizowy, a dane państwo członkowskie nie powiadomi o tym zgodnie z akapitem pierwszym niniejszej litery, Komisja z własnej inicjatywy dokonuje niezwłocznie publikacji, o której mowa w tym akapicie, przy czym zastosowanie ma również akapit drugi niniejszej litery.

Artykuł 8

[1] 1. W drodze odstępstwa od art. 4 zwolnienie z obowiązku wizowego obywateli państwa trzeciego wymienionego w załączniku II może zostać tymczasowo zawieszone na podstawie stosownych i obiektywnych danych zgodnie z warunkami i procedurami określonymi w art. 8a–8f (zwanymi dalej „mechanizmem zawieszającym”).

Przesłanką do uruchomienia mechanizm zawieszającego jest powiadomienie Komisji przez państwo członkowskie zgodnie z art. 8b lub własna analiza Komisji zgodnie z art. 8c.

2. W przypadku gdy między Unią a państwem trzecim wymienionym w załączniku II zawarto umowę dotyczącą zniesienia wiz krótkoterminowych, art. 8a, 8e i 8f rozporządzenia stosuje się z zastrzeżeniem przepisów dotyczących podstaw zawieszenia i procedur określonych w tej umowie.

Artykuł 8a

[2] 1. Mechanizm zawieszający może zostać uruchomiony na jednej z następujących podstaw:

a) znaczny wzrost liczby obywateli państwa trzeciego wymienionego w załączniku II, którym odmawia się wjazdu na terytorium państwa członkowskiego lub którzy przebywają bezprawnie na terytorium państwa członkowskiego;

b) znaczny wzrost liczby wniosków o azyl składanych przez obywateli państwa trzeciego wymienionego w załączniku II, w przypadku którego odsetek uznawalności jest niski;

c) pogorszenie współpracy w zakresie readmisji z państwem trzecim wymienionym w załączniku II lub inne przypadki braku współpracy w zakresie readmisji;

d) znaczne ryzyko lub bezpośrednie zagrożenie porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego państw członkowskich, które jest związane z państwem trzecim wymienionym w załączniku II, w szczególności gdy wynika ono z jednej z poniższych okoliczności:

(i) znaczny wzrost liczby poważnych przestępstw związanych z obywatelami tego państwa trzeciego, widoczny w obiektywnych, konkretnych i istotnych informacjach i danych przedstawionych przez właściwe organy;

(ii) zagrożenia hybrydowe;

(iii) systemowe braki w przepisach lub procedurach dotyczących bezpieczeństwa dokumentów;

e) prowadzenie przez państwo trzecie wymienione w załączniku II programu obywatelstwa dla inwestorów, w ramach którego obywatelstwo przyznawane jest w zamian za wcześniej ustalone płatności lub inwestycje osobom, które nie mają rzeczywistego związku z tym państwem trzecim;

f) brak dostosowania polityki wizowej państwa trzeciego wymienionego w załączniku II, który – w szczególności ze względu na bliskość geograficzną tego państwa trzeciego i Unii – mógłby prowadzić do znacznego wzrostu liczby obywateli innych państw trzecich, wjeżdżających nielegalnie na terytorium państw członkowskich po pobycie na terytorium tego państwa trzeciego lub po tranzycie przez to terytorium;

g) w odniesieniu do państw trzecich wymienionych w załączniku II w wyniku pomyślnego zakończenia dialogu w sprawie liberalizacji reżimu wizowego z Unią – niespełnianie przez takie państwo trzecie szczegółowych wymogów opartych na art. 1, które zastosowano do oceny zasadności zwolnienia z obowiązku wizowego wobec jego obywateli;

h) pogorszenie stosunków zewnętrznych Unii z państwem trzecim wymienionym w załączniku II spowodowane:

(i) poważnym naruszeniem przez to państwo trzecie zasad określonych w Karcie Narodów Zjednoczonych;

(ii) poważnym naruszeniem przez to państwo trzecie podstawowych wolności lub zobowiązań wynikających z międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka lub międzynarodowego prawa humanitarnego;

(iii) poważnym naruszeniem przez to państwo trzecie prawa międzynarodowego i międzynarodowych standardów prawnych;

(iv) nieprzestrzeganiem międzynarodowych orzeczeń i wyroków sądowych; lub

(v) prowadzeniem przez państwo trzecie wrogich działań przeciwko Unii lub państwom członkowskim w celu destabilizacji lub osłabienia społeczeństwa lub instytucji, które mają kluczowe znaczenie dla porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego Unii lub państw członkowskich;

2. Na użytek ust. 1 lit. a), b) i lit. d) ppkt (i) i ust. 4 niniejszego artykułu znaczny wzrost należy rozumieć jako wzrost przekraczający próg 30 %, chyba że Komisja stwierdzi na podstawie analizy zgodnie z art. 8b ust. 5 lub na podstawie analizy, o której mowa w art. 8c ust. 2, że w danym przypadku zastosowanie ma inny próg. Komisja należycie uzasadnia takie stwierdzenie.

Do dnia 31 grudnia 2028 r. Komisja ocenia sposób, w jaki wdrożono próg określony w akapicie pierwszym, i przedstawia wyniki tej oceny Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. Ocena koncentruje się w szczególności na tym, czy próg jest istotny do celów mechanizmu zawieszającego.

3. Na użytek ust. 1 lit. b) niski wskaźnik przyznawania azylu należy rozumieć jako wskaźnik przyznawania azylu niższy niż 20 %, chyba że Komisja stwierdzi na podstawie analizy zgodnie z art. 8b ust. 5 lub na podstawie analizy, o której mowa w art. 8c ust. 2, że w danym przypadku zastosowanie ma inny wskaźnik przyznawania azylu. Komisja należycie uzasadnia takie stwierdzenie.

4. Na użytek ust. 1 lit. c) pogorszenie współpracy w zakresie readmisji z państwem trzecim wymienionym w załączniku II należy rozumieć jako znaczny wzrost, widoczny w odpowiednich danych, odsetka odrzuconych wniosków o readmisję, przedłożonych przez państwo członkowskie temu państwu trzeciemu, dotyczących jego własnych obywateli lub jeżeli umowa o readmisji zawarta między Unią lub tym państwem członkowskim a tym państwem trzecim tak przewiduje – dotyczących obywateli państwa trzeciego, którzy przedostali się tranzytem przez to państwo trzecie.

5. Na użytek ust. 1 lit. c) za inne przypadki braku współpracy w zakresie readmisji można uznać:

a) oddalanie wniosków o readmisję lub nierozpatrywanie ich terminowo, w tym brak pomocy w identyfikacji obywateli państw trzecich, w odniesieniu do których państwo członkowskie złożyło wnioski o readmisję, lub stwarzanie w inny sposób utrzymujących się przeszkód praktycznych w egzekwowaniu powrotów;

b) niewydawanie terminowo dokumentów podróży w celu powrotów obywateli państw trzecich w terminach określonych w umowie o readmisji z państwem trzecim wymienionym w załączniku II lub nieakceptowanie europejskich dokumentów podróży wydanych po upływie terminów określonych w takiej umowie o readmisji;

c) wypowiedzenie lub zawieszenie umowy o readmisji zawartej między Unią a państwem trzecim wymienionym w załączniku II.

Artykuł 8b

[3] 1. Państwo członkowskie może powiadomić Komisję, jeżeli w okresie od 2 do 12 miesięcy w porównaniu z tym samym okresem w roku poprzednim lub z dwoma miesiącami bezpośrednio poprzedzającymi datę rozpoczęcia stosowania zwolnienia z obowiązku wizowego wobec obywateli państwa trzeciego wymienionego w załączniku II zajdzie w stosunku do niego co najmniej jedna z okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia określonych w art. 8a ust. 1 lit. a), b), c) i lit. d) ppkt (i).

2. Państwo członkowskie może powiadomić Komisję o zaistnieniu jednej lub kilku okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia określonych w art. 8a ust. 1 lit. d) ppkt (ii) i (iii), lit. e), f) i i).

3. Powiadomienia, o których mowa w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, wskazują podstawy, na których są oparte. W stosownych przypadkach takie powiadomienia zawierają odpowiednie dane i statystyki, a także szczegółowe wyjaśnienie wstępnych środków podjętych przez państwo członkowskie w celu zaradzenia okolicznościom stanowiącym podstawę powiadomienia. W swoim powiadomieniu państwo członkowskie może określić, których kategorii obywateli danego państwa trzeciego ma dotyczyć akt wykonawczy przyjęty zgodnie z art. 8e ust. 1, określając szczegółowe powody.

4. Komisja niezwłocznie informuje Parlament Europejski i Radę o powiadomieniu otrzymanym zgodnie z ust. 1 lub 2.

5. Komisja niezwłocznie analizuje powiadomienie złożone na podstawie ust. 1 lub 2, biorąc pod uwagę:

a) czy zachodzi jedna z okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia określonych w art. 8a ust. 1 lit. a), b), c), d), e), f) lub i);

b) liczbę państw członkowskich, których dotyczy którakolwiek z tych okoliczności;

c) ogólny wpływ tych okoliczności na sytuację migracyjną w Unii, wynikający z danych przekazanych przez państwa członkowskie lub dostępnych Komisji;

d) sprawozdania przygotowane przez Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną, ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1896 (¹⁹), Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu, ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2303 (²⁰), Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/794 (²¹), lub inną właściwą instytucję, jednostkę lub organ Unii, lub inną właściwą organizację międzynarodową, jeżeli w danym przypadku wymagają tego okoliczności;

e) informacje przedstawione przez państwo członkowskie w powiadomieniu w związku z ewentualnymi środkami na mocy art. 8e ust. 1;

f) w konsultacji z danym państwem członkowskim – kwestię porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego w ujęciu całościowym.

6. W ramach analizy zgodnie z ust. 5 Komisja ocenia konieczność, proporcjonalność i skutki zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego.

7. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o wynikach analizy zgodnie z ust. 5.

Artykuł 8c

[4] 1. Komisja regularnie monitoruje istnienie okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia określonych w art. 8a ust. 1.

W szczególności Komisja monitoruje także, czy państwa trzecie wymienione w załączniku II w rezultacie pomyślnego zakończenia dialogu w sprawie liberalizacji reżimu wizowego z Unią nadal spełniają szczegółowe wymogi oparte na art. 1, które zastosowano do oceny zasadności przyznania ich obywatelom zwolnienia z obowiązku wizowego.

2. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę w przypadku gdy, po analizie danych, sprawozdań i statystyk, w tym danych, sprawozdań i statystyk pochodzących z odpowiednich instytucji, organów, urzędów lub agencji Unii, dysponuje ona konkretnymi i wiarygodnymi informacjami na temat istnienia jednej z okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia określonych w art. 8a ust. 1. Komisja podejmuje następnie niezbędne środki zgodnie z art. 8e i 8f.

Artykuł 8d

[5] 1. Komisja składa Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z monitorowania prowadzonego zgodnie z art. 8c ust. 1 w odniesieniu do państw trzecich wymienionych w załączniku II w wyniku pomyślnego zakończenia dialogu w sprawie liberalizacji reżimu wizowego z Unią. Sprawozdanie to składa się co najmniej raz w roku i przez okres siedmiu lat od dnia wejścia w życie aktu prawnego zwalniającego obywateli państwa trzeciego z obowiązku wizowego. Po upływie tego okresu Komisja składa sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, gdy uzna to za konieczne, na wniosek Parlamentu Europejskiego lub Rady. Takie sprawozdania koncentrują się na państwach trzecich, w odniesieniu do których Komisja uzna, na podstawie konkretnych i wiarygodnych informacji, że nie spełniają już one pewnych szczegółowych wymogów opartych na art. 1, które zastosowano do oceny zasadności zwolnienia ich obywateli z obowiązku wizowego.

2. Oprócz obowiązków sprawozdawczych przewidzianych w ust. 1 niniejszego artykułu Komisja składa Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące monitorowania prowadzonego zgodnie z art. 8c ust. 1 w odniesieniu do innych państw trzecich wymienionych w załączniku II, gdy uzna to za konieczne lub na wniosek Parlamentu Europejskiego lub Rady.

Artykuł 8e

[6] 1. Komisja przyjmuje akt wykonawczy zawieszający na okres 12 miesięcy zwolnienie obywateli państwa trzeciego z obowiązku wizowego, jeżeli:

a) na podstawie analizy zgodnie z art. 8b ust. 5, lub analizy, o której mowa w art. 8c ust. 2, zdecydowała, że takie działanie jest konieczne; lub

b) zwykła większość państw członkowskich powiadomi Komisję o wystąpieniu okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia określonych w art. 8a ust. 1 lit. a), b), c), d), e), f) lub i).

2. Podejmując decyzję, o której mowa w ust. 1 lit. a), Komisja:

a) ściśle współpracuje z danym państwem trzecim, aby znaleźć alternatywne rozwiązania długoterminowe w odniesieniu do odpowiedniej okoliczności lub odpowiednich okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia, określonych w art. 8a ust. 1;

b) uwzględnia kontekst polityczny, konsekwencje gospodarcze i skutki zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego dla ogólnych stosunków zewnętrznych Unii i państw członkowskich z danym państwem trzecim; oraz

c) bierze pod uwagę skutki zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego dla społeczeństwa obywatelskiego w danym państwie trzecim, zwłaszcza gdy sytuacja w zakresie praw człowieka w tym państwie trzecim uległa pogorszeniu.

3. Zawieszenie przewidziane w akcie wykonawczym przyjętym zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu może dotyczyć niektórych kategorii obywateli danego państwa trzeciego; w takiej sytuacji wskazuje się typy dokumentów podróży objętych zawieszeniem, a w razie potrzeby również kryteria dodatkowe. Określając, których kategorii zawieszenie dotyczy, Komisja na podstawie dostępnych informacji uwzględnia kategorie dostatecznie szerokie, aby skutecznie usunąć okoliczności, które doprowadziły do zawieszenia, przy jednoczesnym poszanowaniu zasady proporcjonalności i niedyskryminacji zgodnie z art. 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Akty wykonawcze przyjęte zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu określają dzień, z którym zawieszenie zwolnienia z obowiązku wizowego stanie się skuteczne.

4. Komisja przedkłada projekt aktu wykonawczego, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, komitetowi, o którym mowa w art. 11 ust. 1:

a) w ciągu jednego miesiąca od:

(i) otrzymania od państwa członkowskiego powiadomienia zgodnie z art. 8b ust. 1;

(ii) poinformowania Parlamentu Europejskiego i Rady o swojej analizie, o której mowa w art. 8c ust. 2; lub

(iii) otrzymania od zwykłej większości państw członkowskich powiadomienia o zajściu okoliczności stanowiących podstawę określoną w art. 8a ust. 1 lit. a), b), c), d), e), f) lub i);

b) w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania powiadomienia od państwa członkowskiego zgodnie z art. 8b ust. 2.

Akt wykonawczy, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2.

5. W drodze odstępstwa od ust. 1–4 niniejszego artykułu, art. 8b i art. 8c ust. 2, w przypadkach uzasadnionych pilnym charakterem sprawy, Komisja przyjmuje akt wykonawczy tymczasowo zawieszający zwolnienie z obowiązku wizowego wobec wszystkich lub niektórych kategorii obywateli danego państwa trzeciego na okres 12 miesięcy w przypadku gdy ma ona konkretne i wiarygodne informacje na temat istnienia którejkolwiek z okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia, określoną w art. 8a ust. 1, i uzna, że konieczne są szybkie działania. Takie akty wykonawcze określają dzień, z którym zawieszenie zwolnienia z obowiązku wizowego wchodzi w życie.

Akty wykonawcze, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2. Przewodniczący komitetu, o którym mowa w art. 11 ust. 1, może rozważyć skrócenie okresu potrzebnego na zwołanie posiedzenia komitetu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 182/2011, oraz zastosować procedurę pisemną, o której mowa w art. 3 ust. 5 tego rozporządzenia.

6. Bez uszczerbku dla art. 6 w okresie obowiązywania zawieszenia kategorie obywateli państwa trzeciego, którego dotyczy akt wykonawczy przyjęty zgodnie z ust. 1 lub 5 niniejszego artykułu, mają obowiązek posiadać wizę przy przekraczaniu zewnętrznych granic państw członkowskich.

7. Jeżeli Komisja przyjęła akt wykonawczy zgodnie z ust. 1 lub 5 niniejszego artykułu w oparciu o podstawę zawieszenia określoną w art. 8a ust. 1 lit. g), w związku z nieprzestrzeganiem szczegółowych wymogów dotyczących stosunków zewnętrznych lub praw podstawowych, lub na podstawie określonej w art. 8a ust. 1 lit. h), tymczasowo zawieszając zwolnienie z obowiązku wizowego obywateli państwa trzeciego posiadających paszporty dyplomatyczne, paszporty służbowe/urzędowe lub paszporty specjalne, państwa członkowskie nie przewidują nowych wyjątków od obowiązku wizowego zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a). Państwa członkowskie, które zawarły z danym państwem trzecim umowy dwustronne, podejmują niezbędne kroki, aby nie stosować wyjątków przyjętych zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a).

8. Bez uszczerbku dla ust. 7 niniejszego artykułu państwo członkowskie, które zgodnie z art. 6 podejmuje środki wprowadzające nowe wyjątki od obowiązku wizowego wobec jednej z kategorii obywateli państwa trzeciego objętego aktem wykonawczym przyjętym zgodnie z ust. 1 lub 5 niniejszego artykułu, powiadamia o tych środkach zgodnie z art. 12.

9. W okresie zawieszenia Komisja prowadzi pogłębiony dialog z danym państwem trzecim w celu usunięcia okoliczności, których to dotyczy. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o postępach i wynikach dialogu oraz o skuteczności zawieszenia.

10. W przypadku gdy okoliczności, które doprowadziły do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego, zostaną usunięte przed końcem okresu stosowania aktu wykonawczego przyjętego na podstawie ust. 1 lub 5 niniejszego artykułu, Komisja przyjmuje akt wykonawczy znoszący tymczasowe zawieszenie, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2.

Artykuł 8f

[7] 1. Jeżeli okoliczności stanowiące odpowiednie podstawy zawieszenia określone w art. 8a ust. 1, utrzymują się w odniesieniu do państwa trzeciego, którego obywatele są objęci aktem wykonawczym przyjętym zgodnie z art. 8e ust. 1 lub 5, Komisja przyjmuje – najpóźniej dwa miesiące przed upływem 12-miesięcznego okresu zawieszenia przewidzianego w akcie wykonawczym – akt delegowany zgodnie z art. 10 w celu zmiany załącznika II, aby tymczasowo zawiesić stosowanie tego załącznika na okres 24 miesięcy wobec wszystkich obywateli tego państwa trzeciego.

2. W drodze odstępstwa od ust. 1 niniejszego artykułu, jeżeli akt wykonawczy, o którym mowa w art. 8e ust. 1 lub 5, dotyczący obywateli danego państwa trzeciego, został przyjęty na podstawie określonej w art. 8a ust. 1 lit. g) w związku z nieprzestrzeganiem szczegółowych wymogów dotyczących stosunków zewnętrznych lub praw podstawowych, lub na podstawie określonej w art. 8a ust. 1 lit. h), Komisja może, w drodze aktu delegowanego, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, tymczasowo zawiesić stosowanie załącznika II na okres 24 miesięcy w odniesieniu do niektórych kategorii obywateli tego państwa trzeciego, określonych zgodnie z zasadami określonymi w art. 8e ust. 3.

3. Zmiany, o której mowa w ust. 1, dokonuje się, umieszczając przy nazwie danego państwa trzeciego przypis informujący, że zwolnienie z obowiązku wizowego jest względem tego państwa zawieszone, i wskazujący okres tego zawieszenia oraz, w stosownych przypadkach, określone kategorie obywateli tego państwa trzeciego, do których ma zastosowanie zawieszenie. Akt delegowany staje się skuteczny z dniem zakończenia okresu stosowania odpowiedniego aktu wykonawczego, o którym mowa w art. 8e ust. 1 lub 5.

Art. 8e ust. 7 stosuje się odpowiednio.

4. Bez uszczerbku dla art. 6 oraz ust. 3 akapit drugi niniejszego artykułu, w okresie obowiązywania zawieszenia obywatele państwa trzeciego objętego aktem delegowanym przyjętym zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu mają obowiązek posiadać wizę przy przekraczaniu zewnętrznych granic państw członkowskich.

5. Bez uszczerbku dla art. 8e ust. 7 państwo członkowskie, które zgodnie z art. 6 podejmuje środki przewidujące nowe wyjątki od obowiązku wizowego wobec jednej z kategorii obywateli państwa trzeciego objętego aktem delegowanym przyjętym zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, powiadamia o tych środkach zgodnie z art. 12.

6. Przed końcem okresu stosowania aktu delegowanego przyjętego na podstawie ust. 1 Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat tymczasowego stosowania zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego, dialogu między Komisją a państwem trzecim oraz środków wprowadzonych w celu usunięcia okoliczności, które doprowadziły do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego.

Sprawozdaniom, o których mowa w akapicie pierwszym, może towarzyszyć wniosek ustawodawczy dotyczący zmiany niniejszego rozporządzenia w celu przeniesienia odniesienia do danego państwa trzeciego z załącznika II do załącznika I. W takim przypadku Komisja przyjmuje akt delegowany zgodnie z art. 10 w celu zmiany załącznika II, aby przedłużyć okres zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego, określony w akcie delegowanym przyjętym na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu, do czasu wejścia w życie zmiany, na podstawie której odniesienie do państwa trzeciego zostanie przeniesione do załącznika I. To przedłużenie nie przekracza okresu 24 miesięcy. Przypis towarzyszący temu odniesieniu zostaje odpowiednio zmieniony.

Jeżeli, z uwagi na utrzymujący się charakter okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia określonych w art. 8a ust. 1 lit. g) w odniesieniu do nieprzestrzegania szczegółowych wymogów dotyczących stosunków zewnętrznych lub praw podstawowych lub okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia określonych w art. 8a ust. 1 lit. h), akt delegowany przyjęty na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu miał zastosowanie zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu wobec obywateli państwa trzeciego posiadających paszporty dyplomatyczne, paszporty służbowe/urzędowe lub paszporty specjalne Komisja może wskazać w sprawozdaniu dotyczącym tego aktu delegowanego, że konieczne jest przyjęcie kolejnego aktu delegowanego w celu przedłużenia okresu zawieszenia o kolejne 24 miesiące. W tym przypadku akapity pierwszy i drugi niniejszego ustępu stosuje się odpowiednio.

7. W przypadku gdy okoliczności, które doprowadziły do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego, zostaną usunięte przed końcem okresu stosowania aktu delegowanego przyjętego na podstawie ust. 1 lub 5 niniejszego artykułu, Komisja przyjmuje akt delegowany zgodnie z art. 10 w celu zmiany załącznika II, aby znieść tymczasowe zawieszenie.

Artykuł 9

1. Do dnia 10 stycznia 2018 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie oceniające skuteczność mechanizmu wzajemności, określonego w art. 7, a w razie potrzeby przedkłada wniosek ustawodawczy dotyczący zmiany niniejszego rozporządzenia. Parlament Europejski i Rada stanowią w sprawie takiego wniosku zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą.

2. Do dnia 29 marca 2021 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie oceniające skuteczność mechanizmu zawieszającego, o którym mowa w art. 8, i w razie potrzeby przedłoży wniosek ustawodawczy dotyczący zmiany niniejszego rozporządzenia. W sprawie takiego wniosku Parlament Europejski i Rada stanowią zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą.

Artykuł 10

1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjęcia aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.

2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 7 lit. f), powierza się Komisji na okres pięciu lat od dnia 9 stycznia 2014 r. Komisja sporządza sprawozdanie dotyczące przekazania uprawnień nie później niż dziewięć miesięcy przed końcem okresu pięciu lat. Przekazanie uprawnień zostaje automatycznie przedłużone na takie same okresy, chyba że Parlament Europejski lub Rada sprzeciwią się takiemu przedłużeniu nie później niż trzy miesiące przed końcem każdego okresu.

3. [8] Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 8f, powierza się Komisji na okres pięciu lat od 28 marca 2017 r. Komisja sporządza sprawozdanie dotyczące powierzenia uprawnień nie później niż dziewięć miesięcy przed końcem okresu pięciu lat. Powierzenie uprawnień zostaje automatycznie przedłużone na takie same okresy, chyba że Parlament Europejski lub Rada sprzeciwią się takiemu przedłużeniu nie później niż trzy miesiące przed końcem każdego okresu.

4. [9] Powierzenie uprawnień, o którym mowa w art. 7 lit. f) i art. 8f, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy powierzenie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa na ważność już obowiązujących aktów delegowanych.

5. Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa.

6. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

7. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 7 lit. f) wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie czterech miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.

8. [10] Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 8f wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu.

Artykuł 11

1. Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

3. W przypadku gdy komitet nie wyda żadnej opinii, Komisja nie przyjmuje projektu aktu wykonawczego i stosuje się art. 5 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Artykuł 12

1. Każde państwo członkowskie powiadamia pozostałe państwa członkowskie oraz Komisję o środkach, jakie podejmuje na podstawie art. 6 w ciągu pięciu dni roboczych od przyjęcia tych środków.

2. Komisja publikuje środki, o których powiadomiono na podstawie ust. 1, w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w celach informacyjnych.

Artykuł 13

Niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na kompetencje państw członkowskich w odniesieniu do uznawania państw, jednostek terytorialnych i paszportów, dokumentów podróży i tożsamości wystawionych przez ich władze.

Artykuł 14

Rozporządzenie (WE) nr 539/2001 traci moc.

Odesłania do uchylonego rozporządzenia traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia zgodnie z tabelą korelacji znajdującą się w załączniku IV.

Artykuł 15

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich zgodnie z Traktatami.

Sporządzono w Strasburgu dnia 14 listopada 2018 r.