(1)

Umowa o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony (1) (zwana dalej „Umową o handlu i współpracy”) została zawarta przez Unię i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej w dniu 30 grudnia 2020 r. i weszła w życie z dniem 1 maja 2021 r. Wraz z Umową o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2) (zwaną dalej „Umową o wystąpieniu”) stanowi ona podstawę stosunków dwustronnych między Unią a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (zwanym dalej „Zjednoczonym Królestwem”).

(2)

W dniu 31 grudnia 2020 r., gdy zakończył się okres przejściowy przewidziany w Umowie o wystąpieniu, prawo Unii przestało mieć zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa, a zaczął mieć zastosowanie Protokół w sprawie Irlandii/Irlandii Północnej (3) (zwany dalej „Ramami windsorskimi”), który stanowi integralną część Umowy o wystąpieniu.

(3)

Od dnia 1 stycznia 2021 r. rynki energii elektrycznej Unii, z jednej strony, i Zjednoczonego Królestwa, z drugiej strony, zostały od siebie oddzielone, w związku z czym mają do nich zastosowanie odrębne przepisy i polityki. Przepisy prawa Unii regulujące hurtowe rynki energii elektrycznej, a także, między innymi, niektóre zasady wynikające z odpowiednich przepisów prawa Unii dotyczących ochrony środowiska i pomocy państwa nadal mają jednak zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do Irlandii Północnej, zgodnie z odpowiednio art. 9 i 10 Ram windsorskich oraz załącznikami 4 i 5 do Ram windsorskich, przy czym postanowienia te opierają się na ogólnych ustaleniach dotyczących zarządzania zawartych w Umowie o wystąpieniu oraz szczegółowych ustaleniach dotyczących zarządzania zawartych w Ramach windsorskich.

(4)

W art. 299 Umowy o handlu i współpracy określono cele współpracy energetycznej, którymi są ułatwienie handlu i inwestycji między Unią a Zjednoczonym Królestwem w obszarze energii i surowców oraz wspieranie bezpieczeństwa dostaw i zrównoważenia środowiskowego, w szczególności przyczynianie się do walki ze zmianami klimatu w tych obszarach.

(5)

W szczególności w art. 311 Umowy o handlu i współpracy ustanowiono ogólne zasady skutecznego wykorzystania elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych, a w art. 312 Umowy o handlu i współpracy – zasady mające zastosowanie do uzgodnień dotyczących obrotu energią elektryczną we wszystkich ramach czasowych. W odniesieniu do alokacji zdolności przesyłowych i zarządzania ograniczeniami przesyłowymi na rynkach dnia następnego Umowa o handlu i współpracy wymaga opracowania ustaleń zgodnie z koncepcją wieloregionalnego luźnego łączenia wolumenów określoną w załączniku 29 do Umowy o handlu i współpracy. Ustalenia te okazały się jednak trudniejsze do wdrożenia niż pierwotnie przewidywano.

(6)

Wśród ustaleń szczytu Zjednoczone Królestwo–Unia Europejska z dnia 19 maja 2025 r. Komisja Europejska i Zjednoczone Królestwo podzieliły pogląd, że ścisła współpraca w dziedzinie energii elektrycznej leży w interesie zarówno Unii, jak i Zjednoczonego Królestwa, i uzgodniły, że szczegółowo zbadają niezbędne parametry ewentualnego udziału Zjednoczonego Królestwa w wewnętrznym rynku energii elektrycznej Unii, w tym jego udziału w unijnych platformach obrotu we wszystkich ramach czasowych. Od czasu tego szczytu Komisja Europejska i Zjednoczone Królestwo określiły te niezbędne podstawowe parametry.

(7)

Aby zapewnić równowagę praw i obowiązków między Unią a Zjednoczonym Królestwem, negocjacje dotyczące umowy w sprawie udziału Zjednoczonego Królestwa w wewnętrznym rynku energii elektrycznej Unii powinny być prowadzone równolegle z negocjacjami w sprawie umowy ustanawiającej prawnie wiążący mechanizm dotyczący odpowiedniego wkładu finansowego Zjednoczonego Królestwa na rzecz zmniejszenia różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych między regionami Unii. Celem tej drugiej umowy powinno być zapewnienie odpowiedniego poziomu wkładu finansowego, który będzie odzwierciedlał poziom udziału Zjednoczonego Królestwa w rynku wewnętrznym Unii.

(8)

Należy zatem podjąć negocjacje w celu jednoczesnego zawarcia i stosowania dwóch umów ze Zjednoczonym Królestwem w sprawie udziału Zjednoczonego Królestwa w wewnętrznym rynku energii elektrycznej Unii oraz w sprawie wkładu finansowego Zjednoczonego Królestwa na rzecz zmniejszenia różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych między regionami Unii. Na negocjatora Unii należy wyznaczyć Komisję,