(1)

Zgodnie z decyzją Rady (UE) 2024/2218 (2) Konwencję ramową Rady Europy w sprawie sztucznej inteligencji, praw człowieka, demokracji i praworządności (zwaną dalej „Konwencją”) podpisano w imieniu Unii Europejskiej w dniu 5 września 2024 r., z zastrzeżeniem jej zawarcia w późniejszym terminie.

(2)

Konwencja ustanawia ogólne zasady i obowiązki, których strony Konwencji powinny przestrzegać w celu zapewnienia ochrony praw człowieka, demokracji i praworządności w odniesieniu do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji.

(3)

W dniu 13 czerwca 2024 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły, na podstawie art. 16 i 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 (3), zawierające zharmonizowane przepisy, generalnie oparte na pełnej harmonizacji, które regulują wprowadzanie do obrotu, oddawanie do użytku oraz wykorzystywanie systemów sztucznej inteligencji w Unii. Przepisy te stosuje się bezpośrednio w państwach członkowskich, chyba że rozporządzenie to wyraźnie stanowi inaczej. Konwencja ma być wdrażana w Unii wyłącznie za pomocą rozporządzenia (UE) 2024/1689 oraz, w stosownych przypadkach, innego odpowiedniego dorobku prawnego Unii.

(4)

Działania w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji związane z ochroną interesów bezpieczeństwa narodowego wyłącza się z zakresu stosowania Konwencji. Rozporządzenie (UE) 2024/1689, które będzie głównym aktem prawnym Unii wykonującym Konwencję, wyłącza również ze swojego zakresu stosowania systemy sztucznej inteligencji wprowadzane do obrotu, oddawane do użytku lub wykorzystywane, ze zmianami lub bez zmian, wyłącznie do celów bezpieczeństwa narodowego, a także wyniki generowane przez systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane w Unii wyłącznie do takich celów, niezależnie od rodzaju podmiotu prowadzącego te działania. Ponadto, jak przewidziano w art. 4 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), bezpieczeństwo narodowe pozostaje w zakresie wyłącznej odpowiedzialności każdego państwa członkowskiego. W związku z tym stanowisko Unii, które ma zostać wyrażone na Konferencji Stron ustanowionej na mocy Konwencji, powinno przestrzegać granic określonych powyżej. W szczególności Komisja powinna powstrzymać się na posiedzeniach Konferencji Stron od prowadzenia dyskusji lub zajmowania jakiegokolwiek stanowiska w odniesieniu do działań w ramach cyklu życia systemów sztucznej inteligencji związanych z ochroną interesów bezpieczeństwa narodowego.

(5)

Biorąc pod uwagę, że podmiotowy i przedmiotowy zakres Konwencji oraz jej przepisy materialne pokrywają się w dużym stopniu z rozporządzeniem (UE) 2024/1689, które jest uzupełnione przez inny odpowiedni dorobek prawny Unii, zawarcie Konwencji może mieć wpływ na wspólne unijne zasady lub zmieniać ich zakres w rozumieniu art. 3 ust. 2 TFUE. Taki inny odpowiedni dorobek prawny Unii obejmuje akty prawne mające na celu wykonywanie praw podstawowych zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, takie jak unijne przepisy dotyczące niedyskryminacji, w tym dyrektywy Rady 2000/43/WE (4) i 2000/78/WE (5); dorobek prawny Unii w zakresie ochrony danych osobowych, w tym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (6) i (UE) 2022/2065 (7) mające na celu zapewnienie bezpiecznego, przewidywalnego i budzącego zaufanie środowiska internetowego, w którym przestrzegane są prawa podstawowe, w tym prawo do wolności wypowiedzi oraz prawo do otrzymywania i przekazywania informacji; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/900 (8) oraz przepisy dotyczące bezpieczeństwa produktów i przepisy dotyczące odpowiedzialności za produkty wadliwe, w tym dyrektywa Rady 85/374/EWG (9). Unia posiada zatem wyłączną kompetencję zewnętrzną do zawarcia Konwencji. W związku z tym jedynie Unia powinna stać się stroną Konwencji.

(6)

Konferencja Stron będzie odgrywać istotną rolę w skutecznym wykonywaniu Konwencji, w tym poprzez formułowanie konkretnych zaleceń dotyczących jej interpretacji i stosowania. Konferencja Stron rozważy również ewentualne poprawki do Konwencji. Zgodnie z art. 218 ust. 9 TFUE Rada, na wniosek Komisji, powinna przyjąć decyzje ustalające stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach Konferencji Stron, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, w szczególności regulamin Konferencji Stron. Podczas negocjacji dotyczących regulaminu Konferencji Stron, który ma zostać przyjęty w drodze konsensusu w terminie 12 miesięcy od wejścia w życie Konwencji, Unia będzie dążyć do tego, aby zapewnić przyznanie jej 27 głosów, odzwierciedlających liczbę jej państw członkowskich. W przypadku przyznania Unii 27 głosów Komisja, reprezentując Unię, powinna zapewnić wzmocnioną koordynację z państwami członkowskimi, aby w ramach Konferencji Stron wyrażać jednolite stanowiska i korzystać z przysługującego jej prawa głosu w imieniu Unii. Taka wzmocniona koordynacja ma szczególne znaczenie, biorąc pod uwagę fakt, że wszystkie państwa członkowskie są również członkami Rady Europy, a także biorąc pod uwagę szybko zmieniający się charakter sztucznej inteligencji oraz potrzebę posiadania spójnych globalnych ram w dziedzinie sztucznej inteligencji. W celu zapewnienia wzmocnionej koordynacji Rada powinna uczestniczyć w formułowaniu wszelkich stanowisk, niezależnie od ich charakteru, w tym stanowisk na podstawie art. 16 ust. 1 TUE i art. 218 ust. 9 TFUE. Jeżeli Unia, pomimo wszelkich starań, nie będzie w stanie osiągnąć wyniku przyznającego jej 27 głosów, aby zapewnić Unii liczbę głosów odzwierciedlających jej wagę w Radzie Europy i umożliwiających jej odpowiednią obronę jej interesów, Komisja powinna zaproponować upoważnienie państw członkowskich, na podstawie art. 2 ust. 1 TFUE oraz przy pełnym poszanowaniu wyłącznej kompetencji Unii, do przystąpienia do Konwencji wraz z Unią.

(7)

Komisja zwróci się do każdego państwa członkowskiego o wysłanie po jednym przedstawicielu, który będzie towarzyszył przedstawicielom Komisji w ramach delegacji Unii na posiedzenia Konferencji Stron. Należy przestrzegać zasady lojalnej współpracy.

(8)

W odniesieniu do wszelkich innych umów, które mogą zostać zawarte w przyszłości pod auspicjami Rady Europy lub na innych forach międzynarodowych, w tym w dziedzinie sztucznej inteligencji, a także w odniesieniu do wszelkich poprawek do Konwencji, podział kompetencji zewnętrznych między Unią a państwami członkowskimi należy oceniać w świetle szczególnych cech każdego takiego instrumentu. Niezwykle ważne jest, aby Unia i jej państwa członkowskie mogły nadal odgrywać bezpośrednią i aktywną rolę w wyrażaniu głosu Unii i obronie jej interesów, w sposób spójny i skoordynowany, w pełni zgodny z Traktatami.

(9)

Konwencję oraz deklaracje dołączone do niniejszej decyzji należy zatwierdzić w imieniu Unii,