(1)

Unijny rynek niektórych surowców do produkcji nawozów azotowych zależy w znacznym stopniu od przywozu z państw trzecich. W 2024 r. do Unii przywieziono 2 mln ton amoniaku i 5,9 mln ton mocznika, w szczególności do produkcji nawozów azotowych. Ponadto Unia dokonała przywozu łącznie 6,7 mln ton nawozów azotowych i mieszanek zawierających azot. Mocznik i amoniak są wysokoemisyjnymi surowcami do produkcji nawozów, w przypadku których dywersyfikacja jest trudna i wymaga czasu. Nawozy azotowe mają również zasadnicze znaczenie dla europejskich rolników, którzy potrzebują bezpiecznych i regularnych przepływów handlowych nawozów po konkurencyjnych cenach, aby zagwarantować produkcję rolną i bezpieczeństwo żywnościowe. Ceny tych towarów znacznie wzrosły od 2021 r.

(2)

Unia jest strukturalnym importerem netto nawozów azotowych objętych zakresem niniejszego rozporządzenia, a dostawy tych nawozów są realizowane przez kilka państw, przy czym jednym z głównych dostawców jest Federacja Rosyjska.

(3)

Obecnie znaczna część surowców wykorzystywanych do produkcji nawozów azotowych oraz znaczna część samych nawozów azotowych jest przedmiotem bezcłowego przywozu do Unii z państw trzecich korzystających z preferencyjnego dostępu do rynku unijnego. Wciąż jednak przywozi się do Unii dużą ilość tych towarów pochodzących z krajów objętych wspólną taryfą celną, przy czym stawki celne wynoszą obecnie od 5,5 % do 6,5 %.

(4)

Te cła zwiększają koszty ponoszone przez producentów nawozów azotowych i wpływają na ceny nawozów, co z kolei wpływa na ceny żywności, budząc obawy co do siły nabywczej konsumentów oraz sytuacji europejskich rolników. W ostatnich latach ceny nawozów w Unii znacząco wzrosły, podczas gdy ceny niektórych towarów rolnych nie odzwierciedlały w pełni tej samej tendencji. Sytuacja ta zagraża rentowności unijnej produkcji rolnej.

(5)

Aby zapewnić silną dynamikę unijnego rynku nawozów i zdywersyfikować łańcuchy dostaw w produkcji nawozów, konieczne jest ułatwienie przywozu surowców wykorzystywanych do produkcji nawozów azotowych, niektórych nawozów azotowych oraz mieszanek zawierających azot. Ponadto kluczowe znaczenie ma pilna dywersyfikacja źródeł dostaw w celu odejścia od przywozu z Federacji Rosyjskiej, w szczególności biorąc pod uwagę środki ustanowione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/1227 (1), których skutkiem ma być stopniowy wzrost ceł na niektóre towary objęte zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia.

(6)

W ostatnich latach w Unii znacznie wzrosły koszty energii, co negatywnie wpłynęło na produkcję nawozów w Unii, a zwłaszcza nawozów azotowych, biorąc pod uwagę, że kluczowym źródłem energii i surowcem jest gaz ziemny. Miało to znaczny wpływ na produkcję i sprzedaż w ramach unijnego przemysłu nawozów. Unijni producenci nawozów jeszcze nie dostosowali się do tych złożonych okoliczności wynikających z czynników geopolitycznych. W związku z tym wszelkie środki podejmowane w celu poprawy zaopatrzenia w nawozy nie mogą negatywnie wpływać na unijnych producentów nawozów.

(7)

Ponieważ istniejąca unijna produkcja nawozów musi pozostać chroniona, należy zwiększyć odporność jej łańcucha dostaw poprzez zwiększenie dywersyfikacji surowców do produkcji tych nawozów oraz dalsze ograniczenie ryzyka zależności zewnętrznych.

(8)

Należy również podjąć środki w celu zmniejszenia kosztów przywozu surowców do produkcji nawozów azotowych, niektórych nawozów azotowych oraz mieszanek zawierających azot, których produkcja unijna jest niewystarczająca.

(9)

Aby zapewnić wystarczające i nieprzerwane dostawy niektórych nawozów azotowych, które w Unii produkowane są w niewystarczających ilościach, i tym samym uniknąć zakłóceń na rynku tych produktów, należy tymczasowo zawiesić stawki wspólnej taryfy celnej, o których mowa w art. 56 ust. 2 lit. c) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 (2), do pewnej wielkości przywozu w odniesieniu do mocznika i amoniaku, niektórych nawozów azotowych oraz mieszanek zawierających azot. Aby zrównoważyć interesy unijnych producentów tych towarów i unijnych konsumentów nawozów, tymczasowe zawieszenie ceł wspólnej taryfy celnej jest ograniczone w odniesieniu do poszczególnych towarów do wielkości przywozu do Unii w ramach klauzuli najwyższego uprzywilejowania (KNU) w 2024 r., z wyłączeniem przywozu z Federacji Rosyjskiej i Republiki Białorusi, powiększonego o dodatkowe 20 % wielkości przywozu z tych dwóch państw w 2024 r. Tymczasowe zawieszenie ceł powinno obowiązywać przez rok. Komisja powinna monitorować sytuację na rynku nawozów i w razie potrzeby zaproponuje przedłużenie lub zmianę zawieszenia ceł, aby osiągnąć wystarczającą dywersyfikację i poprawić dostępność nawozów dla europejskich rolników po konkurencyjnych cenach.

(10)

Z zakresu tymczasowego zawieszenia ceł określonego w niniejszym rozporządzeniu należy wyłączyć przywóz surowców wykorzystywanych do produkcji nawozów azotowych, niektórych nawozów azotowych oraz mieszanek zawierających azot, które pochodzą lub są wywożone, bezpośrednio lub pośrednio, z Federacji Rosyjskiej lub z Republiki Białorusi. Wyłączenie przywozu towarów, które pochodzą lub są wywożone, bezpośrednio lub pośrednio, z Federacji Rosyjskiej lub Republiki Białorusi z tymczasowego zawieszenia określonego w niniejszym rozporządzeniu jest spójne z działaniami zewnętrznymi Unii w innych obszarach, jak określono w art. 21 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE).

(11)

W ostatnich latach, zwłaszcza od 2022 r., stosunki między Unią a Federacją Rosyjską znacznie się pogorszyły. Wynika to z rażącego lekceważenia prawa międzynarodowego przez Federację Rosyjską i z jej niczym niesprowokowanej i nieuzasadnionej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie. Od lipca 2014 r. Unia stopniowo wprowadza środki ograniczające dotyczące handlu z Federacją Rosyjską w odpowiedzi na działania Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie. Unia nałożyła również wyższe cła na przywóz nawozów azotowych z Federacji Rosyjskiej, które również objęte są zakresem niniejszego rozporządzenia.

(12)

Federacja Rosyjska jest członkiem Światowej Organizacji Handlu (WTO). Unia jest jednak zwolniona, na mocy wyjątków mających zastosowanie zgodnie z Porozumieniem ustanawiającym Światową Organizację Handlu (zwanym dalej „porozumieniem WTO”), a w szczególności art. XXI Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu 1994 (wyjątki spowodowane względami bezpieczeństwa), z obowiązku przyznawania towarom przywożonym z Federacji Rosyjskiej korzyści przyznawanych podobnym towarom przywożonym z innych państw (zasada największego uprzywilejowania), jeżeli Unia uzna takie środki za konieczne w celu ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa Unii.

(13)

W ostatnich latach pogorszeniu uległy również stosunki między Unią a Republiką Białorusi z powodu lekceważenia przez Republikę Białorusi prawa międzynarodowego, podstawowych wolności i praw człowieka, a także z powodu poparcia tego państwa dla prowadzonej przez Federację Rosyjską wojny napastniczej przeciwko Ukrainie. Od października 2020 r. Unia stopniowo nakłada środki ograniczające dotyczące handlu z Republiką Białorusi. Unia nałożyła również wyższe cła na przywóz nawozów azotowych z Białorusi, które również objęte są zakresem niniejszego rozporządzenia.

(14)

Republika Białorusi nie jest członkiem WTO. Unia nie jest zatem zobowiązana na mocy porozumienia WTO do traktowania towarów pochodzących z Republiki Białorusi zgodnie z zasadą największego uprzywilejowania ani innego traktowania wynikającego z tego porozumienia. Ponadto istniejące umowy handlowe między Unią a Republiką Białorusi dopuszczają działania uzasadnione na podstawie mających zastosowanie klauzul dotyczących wyjątków, w szczególności wyjątków spowodowanych względami bezpieczeństwa.

(15)

Zgodnie z zasadą proporcjonalności konieczne i stosowne jest ustanowienie przepisów dotyczących tymczasowego zawieszenia ceł wspólnej taryfy celnej, o których mowa w art. 56 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 952/2013, oraz dotyczących otwarcia autonomicznych kontyngentów taryfowych na niektóre nawozy i określenia sposobu zarządzania tymi kontyngentami, aby osiągnąć podstawowy cel, jakim jest zapewnienie wystarczających dostaw nawozów azotowych i tym samym uniknięcie poważnych zakłóceń na unijnym rynku tych produktów. Niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia założonych celów, zgodnie z art. 5 ust. 4 TUE.

(16)

Aby przyczynić się do dywersyfikacji dostaw oraz do zmniejszenia kosztów produkcji przed nadchodzącą porą sadzenia i zasiewów, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie w trybie pilnym,