(1)

Alkaloidy pirolizydynowe to toksyny występujące naturalnie w wielu różnych gatunkach roślin. Alkaloidy pirolizydynowe są prawdopodobnie najbardziej rozpowszechnionymi naturalnymi toksynami i mają wpływ na dzikie zwierzęta, zwierzęta gospodarskie i ludzi. Szacuje się, że około 6 000 gatunków roślin może zawierać alkaloidy pirolizydynowe, chociaż bezpośrednie zatrucie u ludzi i zwierząt wydaje się być związane tylko z kilkoma gatunkami.

(2)

Zwierzęta gospodarskie i domowe mogą być narażone na działanie alkaloidów pirolizydynowych poprzez spożywanie pasz objętościowych i włóknistych zanieczyszczonych roślinami (lub ich częściami) z gatunków Senecioneae i Boraginaceae spp. W szczególności zielonka z lucerny jest czasami zanieczyszczona znacznymi ilościami alkaloidów pirolizydynowych. W związku z tym konie i króliki mogą być bardziej narażone niż inne zwierzęta gospodarskie ze względu na ich duże spożycie lucerny. Innym możliwym źródłem narażenia zwierząt gospodarskich na alkaloidy pirolizydynowe są zioła, mieszanki ziół i ekstrakty roślinne stosowane jako pasza, składające się z roślin (lub ich części) zawierających alkaloidy pirolizydynowe, produkowane z tych roślin lub zanieczyszczone nimi, chociaż pasze te zazwyczaj stanowią jedynie niewielką część diety.

(3)

W 2011 r. panel Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności („Urząd”) ds. zanieczyszczeń w łańcuchu żywnościowym (panel CONTAM) przyjął ocenę ryzyka dotyczącą alkaloidów pirolizydynowych w żywności i paszy (1). Stwierdzono, że chociaż wszystkie gatunki zwierząt są podatne zarówno na ostre, jak i przewlekłe zatrucie alkaloidami pirolizydynowymi, zasadniczo istnieje niskie ryzyko takiego zatrucia u zwierząt gospodarskich i zwierząt domowych w Unii, ponieważ ostatnio zgłoszone zatrucia alkaloidami pirolizydynowymi wynikają z przypadkowego narażenia.

(4)

W bazie danych Urzędu dostępne są jedynie ograniczone dane dotyczące obecności alkaloidów pirolizydynowych w paszy. Urząd zalecił zatem zebranie większej ilości danych na temat obecności alkaloidów pirolizydynowych w paszy w odpowiednich produktach paszowych.

(5)

Urząd uznał również, że potrzebna jest metoda analizy alkaloidów pirolizydynowych w paszy, która może być rutynowo stosowana w dobrze wyposażonych laboratoriach w celu zapewnienia wiarygodnych i porównywalnych wyników analiz.

(6)

W międzyczasie, w 2020 r. laboratorium referencyjne Unii Europejskiej opublikowało metodę analityczną dla analizy alkaloidów pirolizydynowych w paszy. Ponadto w 2023 r. Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) opracował normę dotyczącą analizy alkaloidów pirolizydynowych w paszy (EN 17683).

(7)

Należy zatem zalecić monitorowanie obecności alkaloidów pirolizydynowych w paszy w całej Unii przed rozważeniem ewentualnych środków zarządzania ryzykiem niezbędnych do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt,