Kontekst

Przyjęcie w 2005 r. przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych Międzynarodowej konwencji w sprawie zwalczania aktów terroryzmu jądrowego (ICSANT) było ważnym krokiem w kierunku wzmocnienia międzynarodowych ram prawnych w zakresie jądrowego bezpieczeństwa fizycznego. Stronami konwencji jest 127 państw (stan z marca 2026 r.).

ICSANT jest jednym z 19 międzynarodowych instrumentów prawnych służących zwalczaniu terroryzmu. Dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa zasadnicze znaczenie ma skuteczne zapobieganie działalności terrorystycznej lub innej działalności przestępczej związanej z materiałami jądrowymi lub innymi materiałami promieniotwórczymi oraz jej zwalczanie. Przystąpienie do konwencji to zaledwie pierwszy niezbędny krok - kluczowe znaczenie ma także skuteczne jej wdrożenie (legislacyjne i techniczne). ICSANT wymaga przyjęcia krajowych przepisów wykonawczych, które zapewnią odpowiednią transpozycję wszystkich zobowiązań określonych w konwencji. Pozwala to na całościowe objęcie przepisami przestępstw dotyczących materiałów jądrowych lub innych materiałów promieniotwórczych, w tym aktów terrorystycznych, a także na zapewnienie mechanizmów zapobiegania takim czynom, ich wykrywania i reagowania na nie. Konwencja ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia międzynarodowej architektury jądrowego bezpieczeństwa fizycznego, a cel, jakim jest osiągnięcie powszechnego przystępowania do niej, wiąże się z nieustannymi wysiłkami na rzecz zapewnienia, aby domniemani sprawcy nigdzie nie czuli się bezpieczni.

W tym kontekście pierwszy i drugi projekt wspierające upowszechnianie i skuteczne wdrożenie ICSANT (odpowiednio od stycznia 2019 r. do czerwca 2023 r. i od lipca 2023 r. do czerwca 2026 r.) stanowią ważne wielostronne partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa między Unią Europejską a Organizacją Narodów Zjednoczonych, które służy przeciwdziałaniu zagrożeniu, jakim są terroryzm jądrowy i inne czyny przestępcze związane z materiałami jądrowymi lub innymi materiałami promieniotwórczymi.

Zapobieganie czynom przestępczym związanym z materiałami jądrowymi lub innymi materiałami promieniotwórczymi, ich wykrywanie i zwalczanie przez podmioty niepaństwowe wymaga solidnych krajowych ram prawnych, których kluczową podstawą jest ICSANT. Jej upowszechnienie i skuteczne wdrożenie nadal jest jednym z priorytetów społeczności międzynarodowej.

Uzasadnienie projektu

Dwadzieścia lat po przyjęciu ICSANT nadal ma duże znaczenie nie tylko dla państw posiadających materiał jądrowy lub realizujących programy energetyki jądrowej, lecz również dla wszystkich innych państw, ponieważ konwencja obejmuje szeroki zakres materiałów promieniotwórczych powszechnie stosowanych w medycynie, przemyśle, rolnictwie i badaniach naukowych. Ten szeroki zakres sprawia, że żadne państwo nie jest wolne od ryzyka związanego z potencjalnym niewłaściwym wykorzystaniem takich materiałów. Z tego powodu konieczne jest dalsze promowanie i wspieranie upowszechniania ICSANT oraz położenie silnego nacisku na jej skuteczne wdrożenie. Wykazanie konkretnych korzyści wynikających zarówno z przystąpienia do konwencji, jak i jej skutecznego wdrożenia pozostaje kluczem do wzmocnienia bezpieczeństwa jądrowego na świecie. W tym kontekście Unia Europejska i Organizacja Narodów Zjednoczonych ponownie zostaną partnerami w ramach nowego projektu służącego wspieraniu upowszechnienia i skutecznego wdrożenia Międzynarodowej konwencji w sprawie zwalczania aktów terroryzmu jądrowego, co pozwoli dodatkowo zintensyfikować wspólne wysiłki na rzecz przeciwdziałania utrzymującym się i zmieniającym się zagrożeniom związanym z materiałami jądrowymi lub innymi materiałami promieniotwórczymi.

Cel projektu

Projekt będzie wspierał upowszechnianie oraz intensywniejsze i skuteczniejsze wdrażanie ICSANT dzięki solidniejszym i spójnym krajowym ramom prawnym oraz solidnemu budowaniu zdolności.

Czas trwania projektu

1 lipca 2026 r. - 30 czerwca 2029 r. (36 miesięcy)

Zakres geograficzny projektu

Globalny, regionalny, krajowy

Podejście zastosowane w projekcie

Projekt będzie wdrażany przez Oddział ds. Zapobiegania Terroryzmowi Biura Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC), za pomocą prowadzonego przez ten podmiot programu zapobiegania terroryzmowi związanemu z CBRJ, oraz przez Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Przeciwdziałania Terroryzmowi (UNOCT) za pomocą opracowanego przez podlegający mu Ośrodek ONZ ds. Przeciwdziałania Terroryzmowi (UNCCT) globalnego programu na rzecz przeciwdziałania aktom terrorystycznym, w ścisłej współpracy z odpowiednimi biurami terenowymi, a także, w stosownych przypadkach, z organizacjami międzynarodowymi i pozarządowymi. Należą do nich m.in. delegatury Unii Europejskiej, inicjatywa UE w zakresie centrów doskonałości ds. substancji chemicznych, biologicznych, radiologicznych i jądrowych (EU CBRN CoE), Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA), Międzyregionalny Instytut Narodów Zjednoczonych ds. Badań nad Przestępczością i Wymiarem Sprawiedliwości (UNICRI), Biuro NZ ds. Rozbrojenia (UNODA) oraz Komitet Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych ustanowiony zgodnie z rezolucją 1540 (2004) i powstała pod jego egidą grupa ekspertów.

Projekt zostanie podzielony na dwa komponenty, które będą wdrażane odpowiednio przez UNODC i przez UNOCT/UNCCT zgodnie z ich mandatami i wiedzą fachową. Oznacza to, że niektóre produkty i działania będą realizowane przez UNODC, a inne - przez UNOCT/UNCCT. Niekiedy w realizacji uczestniczyć będą oba podmioty.

W projekcie wykorzystane zostaną działania zrealizowane na podstawie decyzji Rady (WPZiB) 2018/1939 z dnia 10 grudnia 2018 r. i decyzji Rady (WPZiB) 2023/1187 z dnia 19 czerwca 2023 r. oraz narzędzia wówczas opracowane. Będzie on prowadzony zgodnie ze strategią UE przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, globalną strategią UE na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej i Strategicznym kompasem na rzecz bezpieczeństwa i obrony, odnośnymi rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ i oenzetowską globalną strategią zwalczania terroryzmu (A/RES/60/288) i innymi rezolucjami Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych (np. A/RES/78/226). W projekcie uwzględniane będą obowiązujące międzynarodowe normy i standardy praw człowieka.

Projekt będzie wdrażany w sposób uwzględniający aspekt płci, a perspektywa płci będzie uwzględniana w trakcie całego projektu. Będzie on propagować perspektywę płci i uwzględniać aspekt płci w swojej metodyce, w miarę możliwości zapewniać urzędniczkom i urzędnikom równe szanse udziału we wszystkich imprezach związanych z projektem, a także kłaść nacisk na korzyści z włączania w te działania funkcjonariuszek państwowych zatrudnionych w instytucjach krajowych. Wszystkie informacje zwrotne uzyskane dzięki ankietom i testom przeprowadzanym przed warsztatami i po ich zorganizowaniu będą dezagregowane według płci, by w ramach projektu możliwe było określenie i przedstawienie perspektywy urzędniczek. Wskaźniki projektu pozwolą gromadzić i zgłaszać dane dezagregowane według płci.

Rezultaty projektu

Rezultat 1: Zwiększenie liczby państw rozważających/inicjujących procedury/przystępujących do ICSANT oraz zwiększenie świadomości i wiedzy na temat ICSANT, w tym na temat jej aspektów związanych z prawami człowieka, wśród beneficjentów (krajowych decydentów i osób kształtujących politykę, w tym parlamentarzystów) oraz na forach międzynarodowych. W stosownych przypadkach - wykorzystanie komplementarności z innymi odpowiednimi międzynarodowymi instrumentami prawnymi (CPPNM, zmieniona CPPNM, rezolucja RB ONZ 1540).

Rezultat 2: Poprawa ustawodawstwa krajowego i zdolności urzędników wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych i innych krajowych zainteresowanych stron w państwach będących beneficjentami do prowadzenia dochodzeń, ścigania i orzekania w sprawach, w których zastosowanie miałaby ICSANT.

Rezultat 3: Wzmocnienie polityk, praktyk i procedur mających na celu zapobieganie zagrożeniom ze strony podmiotów niepaństwowych, w tym terrorystów, wynikającym z pozyskania, posiadania lub wykorzystywania materiałów jądrowych lub innych materiałów promieniotwórczych, a także wykrywanie tych zagrożeń i reagowanie na nie; pogłębianie wiedzy na temat zagrożenia terroryzmem radiologicznym i jądrowym oraz innymi czynami przestępczymi związanymi z takimi materiałami, a także lepsze zrozumienie tych zagrożeń.

Rezultat 4: Pogłębienie współpracy krajowej i międzynarodowej, w tym wymiany informacji, w ramach państw stron i między nimi w zakresie opracowywania i przyjmowania skutecznych i praktycznych środków w celu skutecznego wdrożenia konwencji.

Produkty i działania w ramach projektu

Rezultat 1: Zwiększenie liczby państw rozważających/inicjujących procedury/przystępujących do ICSANT oraz zwiększenie świadomości i wiedzy na temat ICSANT, w tym na temat jej aspektów związanych z prawami człowieka, wśród beneficjentów (krajowych decydentów i osób kształtujących politykę, w tym parlamentarzystów) oraz na forach międzynarodowych. W stosownych przypadkach - wykorzystanie komplementarności z innymi odpowiednimi międzynarodowymi instrumentami prawnymi (CPPNM, zmieniona CPPNM, rezolucja RB ONZ 1540).

Produkt 1.1: Propagowanie znaczenia upowszechnienia i skutecznego wdrożenia ICSANT poprzez jej wyeksponowanie i działanie na jej rzecz

Działanie 1.1.1: Wydarzenie wysokiego szczebla z okazji 20. rocznicy ICSANT

Aby uczcić 20. rocznicę wejścia w życie ICSANT, w 2027 r. UNODC zorganizuje i przeprowadzi w Wiedniu wydarzenie wysokiego szczebla, którego współgospodarzami będą UE i Kanada. Wydarzenie to ma 1) posłużyć jako faktyczne spotkanie państw stron i zapewnić niezbędne forum do omówienia wdrażania na szczeblu globalnym i krajowym, w tym dotychczasowych wyzwań i postępów, oraz współpracy międzynarodowej w ramach konwencji, a także kwestii praw człowieka w ramach ICSANT i perspektywy płci; 2) zachęcić państwa, które nie są jeszcze stroną konwencji, by rozważyły przystąpienie do niej; 3) wytyczyć drogę w kierunku upowszechnienia i skutecznego wdrożenia ICSANT.

Działanie 1.1.2: Eksponowanie powiązanych z ICSANT imprez organizowanych przez inne organizacje, działanie na ich rzecz i wkład w takie imprezy (UNODC/ICSANT)

W stosownych przypadkach i w ramach swoich odpowiednich mandatów UNODC i UNOCT/UNCCT wniosą wkład w postaci wiedzy fachowej oraz będą propagować ICSANT oraz działania realizowane w ramach niniejszego projektu na odnośnych forach międzynarodowych, np. w trakcie imprez związanych z poniższymi instrumentami lub organizowanych przez poniższe podmioty:

-	międzynarodowe ramy prawne, w tym Konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych oraz zmiana do niej, rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ 1540 (2004), Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej,

-	organizacje międzynarodowe, w tym MAEA, Międzynarodowa Organizacja Policji Kryminalnej (Interpol), UNICRI, Instytut Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Badań nad Rozbrojeniem (UNIDIR), UNODA, Biuro Spraw Prawnych ONZ (OLA),

-	społeczeństwo obywatelskie, w tym organizacje pozarządowe,

-	inicjatywy międzynarodowe, w tym EU CBRN CoE, globalne partnerstwo G8 przeciwko rozprzestrzenianiu broni i materiałów masowego rażenia, Nuclear Threat Initiative oraz światowy pakt ONZ na rzecz koordynacji walki z terroryzmem.

Produkt 1.2: Propagowanie i zwiększanie przystępowania do ICSANT oraz synergii i komplementarności z innymi odnośnymi międzynarodowymi instrumentami prawnymi

Działanie 1.2.1: Notatki służbowe dla rządu (UNODC)

W oparciu o rozległe doświadczenie UNODC w przygotowywaniu notatek służbowych dla rządu, które doprowadziły do przystąpienia do ICSANT lub pozwoliły poczynić postępy w tym zakresie, UNODC przygotuje szablon notatki służbowej dla rządu do użytku jako punkt odniesienia dla państw rozważających przystąpienie do ICSANT. Szablon ten zostanie opublikowany na stronie internetowej UNODC. UNODC będzie ponadto pomagać państwom występującym o pomoc w opracowywaniu projektów notatek służbowych dla rządu dostosowanych do ich potrzeb. Notatki te są szczegółowymi dokumentami odnoszącymi się do konkretnej sytuacji i konkretnych potrzeb danego kraju i mają wesprzeć właściwe ministerstwa i inne zainteresowane strony w przekonaniu decydentów do przystąpieniem tego kraju do ICSANT.

Rezultat 2: Poprawa ustawodawstwa krajowego i zdolności urzędników wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych i innych krajowych zainteresowanych stron w państwach będących beneficjentami do prowadzenia dochodzeń, ścigania i orzekania w sprawach, w których zastosowanie miałaby ICSANT.

Produkt 2.1: Zapewnienie pomocy legislacyjnej występującym o nią państwom

Działanie 2.1.1: Odpowiednia pomoc legislacyjna w celu wprowadzenia w życie postanowień ICSANT oraz umożliwienia stosowania przepisów przez funkcjonariuszy pierwszej linii, organy ścigania, prokuratorów i sędziów oraz inne odpowiednie zainteresowane strony (UNODC)

UNODC zapewni odpowiednią pomoc legislacyjną występującym o nią państwom (bez względu na to, czy są już stroną ICSANT, czy nie) za pośrednictwem przeglądów dokumentacji oraz internetowych warsztatów redagowania przepisów krajowych, na wniosek i w stosownych przypadkach, w oparciu o wspólnie opracowane przez UNODC i MAEA wzorcowe przepisy penalizujące terroryzm jądrowy, podręcznik UNODC na temat wzajemnej pomocy prawnej i ekstradycji oraz opracowaną przez UNODC aplikację do redagowania wniosków o wzajemną pomoc prawną, dobre praktyki wskazane dzięki przygotowanemu przez UNODC zestawieniu krajowych przepisów wykonujących art. 2 ICSANT, a także narzędzia opracowane przez UNODC na podstawie poprzednich decyzji Rady i innych uzupełniających projektów.

Produkt 2.2: Zwiększenie zdolności krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych w zakresie zapobiegania przestępstwom związanym z ICSANT, ich wykrywania, eliminowania, ścigania, a także orzekania i prowadzenia dochodzeń w ich sprawie

Działanie 2.2.1: Krajowe seminaria dla ośrodków kształcenia i szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości

W państwach będących już stronami ICSANT, UNODC zorganizuje dla urzędników wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych pięć (5) seminariów krajowych, które odbędą się w placówkach kształcenia kadr wymiaru sprawiedliwości lub innych ośrodkach szkoleniowych, z myślą o zwiększeniu zdolności tych urzędników do skutecznego wdrażania ICSANT i podnoszeniu świadomości na temat konwencji. Seminaria będą opierać się m.in. na podręczniku na temat fikcyjnych spraw związanych z czynami uznanymi za przestępstwa na mocy ICSANT oraz innych materiałach opracowanych przez UNODC na podstawie poprzednich decyzji Rady, a w celu zapewnienia trwałości działań zastosowana zostanie metodyka oparta na szkoleniu instruktorów. Jeżeli w danym kraju przeprowadzenie któregoś z seminariów przez internet zostanie uznane za bardziej skuteczne, liczbę seminariów krajowych można by zwiększyć pod warunkiem dostępności zasobów.

Produkt 2.3: Prowadzenie, regularne aktualizowanie, ulepszanie i dalszy rozwój strony internetowej UNODC poświęconej ICSANT

Działanie 2.3.1: Strona internetowa poświęcona ICSANT (UNODC)

UNODC będzie prowadzić, regularnie aktualizować, ulepszać i dalej rozwijać tę stronę internetową we wszystkich językach urzędowych ONZ. Strona internetowa UNODC poświęcona ICSANT (unodc.org/icsant) stała się punktem odniesienia dla praktyków na całym świecie, gdyż zawiera wszelkie dostępne zasoby dotyczące konwencji, w tym przebieg procedury jej dotyczącej, status przystąpienia, artykuły analityczne, zbiór krajowych przepisów wykonawczych, narzędzia budowania zdolności (w tym moduły e-uczenia się) oraz informacje na temat powiązanej pomocy technicznej i legislacyjnej zapewnianej przez UNODC. Od momentu jej uruchomienia we wrześniu 2021 r. stronę odwiedziło ponad 118 000 użytkowników. Na stronie znajduje się również baza danych dotyczących wyznaczonych organów ds. ICSANT zgodnie z art. 7 ust. 4. Ponadto na stronie znajdą się nowe bazy danych, które zostaną opracowane zgodnie z nowymi funkcjami dotyczącymi obsługi sekretariatu ICSANT wchodzącymi w zakres kompetencji UNODC.

Rezultat 3: Wzmocnienie polityk, praktyk i procedur mających na celu zapobieganie zagrożeniom ze strony podmiotów niepaństwowych, w tym terrorystów, wynikającym z pozyskania, posiadania lub wykorzystywania materiałów jądrowych lub innych materiałów promieniotwórczych, a także wykrywanie tych zagrożeń i reagowanie na nie; pogłębianie wiedzy na temat zagrożenia terroryzmem radiologicznym i jądrowym oraz innymi czynami przestępczymi związanymi z takimi materiałami, a także lepsze zrozumienie tych zagrożeń.

Produkt 3.1: Poprawa zdolności państw stron do zapobiegania pozyskiwaniu, posiadaniu lub wykorzystywaniu materiałów jądrowych lub innych materiałów promieniotwórczych, a także do wykrywania takiego pozyskiwania, posiadania lub wykorzystywania i reagowania na nie

Działanie 3.1.1: Regionalne warsztaty i ćwiczenia symulacyjne w celu budowania zdolności państw stron do zwalczania terroryzmu jądrowego (UNOCT)

W oparciu o wiedzę fachową i doświadczenia zdobyte w ramach 10 warsztatów i ćwiczeń symulacyjnych przeprowadzonych przez UNOCT/UNCCT na podstawie dwóch poprzednich decyzji Rady, UNOCT/UNCCT zorganizuje kolejne trzy warsztaty regionalne i ćwiczenia symulacyjne w celu usprawnienia mechanizmów współpracy transgranicznej i koordynacji w zakresie zapobiegania terroryzmowi radiologicznemu i jądrowemu, przygotowania się na zdarzenie z nim związane, udaremnienia go i reagowania na nie. W ćwiczeniach opartych na rzeczywistych przypadkach/scenariuszach uczestniczyć będzie wiele zespołów krajowych (np. wywiad, służby celne, organy regulacyjne, sądownictwo, służba zdrowia, sektory polityki itp.); mają one zwiększyć zdolności tych zespołów w obszarach takich jak wykrywanie, forensyka, reagowanie i łagodzenie skutków terroryzmu radiologicznego i jądrowego, a także pomóc organom krajowym skutecznie wdrażać ICSANT i zacieśniać współpracę międzynarodową, wykazując znaczenie bycia stroną konwencji. Ćwiczenia skoncentrują się również na wymianie informacji i wzajemnej pomocy prawnej, wykazując wartość operacyjną ICSANT. Podobnie jak w przypadku dwóch poprzednich decyzji Rady UNOCT/UNCCT będzie nadal prowadzić warsztaty i ćwiczenia symulacyjne we współpracy z zainteresowanymi stronami, w tym MAEA, Interpolem, centrami doskonałości UE ds. CBRN, Wspólnym Centrum Badawczym UE, UNICRI i WCO. Warsztaty regionalne i ćwiczenia symulacyjne przyczynią się do budowania zdolności w odpowiednich obszarach określonych przez państwa strony, w tym między innymi jeśli chodzi o:

Zwalczanie terroryzmu radiologicznego i jądrowego z naciskiem na wykrywanie, by budować zdolność w obszarze wykrywania, skupiając się na wskazywaniu i stosowaniu dobrych praktyk w odniesieniu do wykrywania materiałów radiologicznych/jądrowych, z zastosowaniem informacji i instrumentów przyczyniających się do budowania zdolności w zakresie zwalczania terroryzmu radiologicznego i jądrowego, gdyż powiązane jest to z zarządzaniem bezpieczeństwem granic.

Zwalczanie terroryzmu radiologicznego i jądrowego z naciskiem na forensykę, by budować zdolność w obszarze forensyki służącej wykrywaniu, skupiając się na wykazaniu znaczenia forensyki jądrowej, koordynacji między agencjami, przyczyniając się do budowania zdolności w zakresie zwalczania terroryzmu radiologicznego i jądrowego.

Zwalczanie terroryzmu radiologicznego i jądrowego z naciskiem na reagowanie i łagodzenie skutków, by budować zdolność w obszarze reagowania i łagodzenia skutków, skupiając się na umiejętności reagowania w skuteczny, odpowiednio szybki i skoordynowany sposób na akty terrorystyczne, w których doszło do użycia materiałów jądrowych lub innych materiałów promieniotwórczych, jako zasadniczym elemencie ram jądrowego bezpieczeństwa fizycznego.

Działanie 3.1.2: Ćwiczenia symulacyjne w celu budowania zdolności państw stron ICSANT do zwalczania terroryzmu jądrowego (UNODC)

UNODC przeprowadzi dwa ćwiczenia symulacyjne dla państw stron ICSANT, aby usprawnić wdrażanie operacyjnych aspektów konwencji. UNODC wniosło istotny wkład w sześć ćwiczeń symulacyjnych zrealizowanych na podstawie dwóch poprzednich decyzji Rady, w większości przypadków jako współorganizator wraz z UNOCT i innymi partnerami (np. Włochami, Mongolią, Tadżykistanem i USA). Ponadto UNODC ma długie doświadczenie w zapewnianiu innych ćwiczeń symulacyjnych i innych rodzajów pomocy technicznej i operacyjnej w zakresie budowania zdolności zainteresowanym stronom (w tym organom ścigania, służbom celnym, funkcjonariuszom pierwszej linii itp.) w odniesieniu do wykrywania przestępstw związanych z materiałami jądrowymi lub innymi materiałami promieniotwórczymi, które wchodziłyby w zakres ICSANT, udaremniania takich przestępstw i reagowania na nie. Pomocy tej udzielano wspólnie z ekspertami z wydziału zarządzania granicami UNODC, często we współpracy z MAEA, Interpolem, centrami doskonałości UE ds. CBRN oraz innymi ekspertami międzynarodowymi, w tym ekspertami UE. UNODC przeprowadzi proponowane ćwiczenia symulacyjne z tymi, a w stosownych przypadkach - dodatkowymi partnerami.

Produkt 3.2: Zwiększenie wiedzy państw stron na temat zagrożenia związanego z terroryzmem radiologicznym i jądrowym i ich zrozumienia tego zagrożenia

Działanie 3.2.1: Krajowe, oparte na kontakcie bezpośrednim szkolenia w zakresie zwalczania terroryzmu radiologicznego i jądrowego (UNOCT)

UNOCT/UNCCT zorganizuje jedno ukierunkowane szkolenie krajowe dla państwa strony w celu zwiększenia skuteczności operacyjnej ICSANT poprzez zademonstrowanie praktycznych zastosowań konwencji - za pomocą studiów przypadku i ćwiczeń praktycznych - zainteresowanym stronom, w tym m.in. służbom celnym, straży granicznej, sędziom, prokuratorom, organom ścigania, organom regulacyjnym, Ministerstwu Obrony, Ministerstwu Spraw Zagranicznych, Ministerstwu Zdrowia, Ministerstwu Przemysłu, Ministerstwu Sprawiedliwości i służbom wywiadowczym. Dzięki temu szkoleniu państwa strony zwiększą swoje zdolności do stosowania ICSANT, również poprzez zrozumienie ryzyka i zagrożenia, zwiększenie zdolności w zakresie gotowości, zapobiegania, udaremniania i reagowania, opracowanie środków zaradczych, ćwiczenie reagowania na incydenty oraz zacieśnienie współpracy międzynarodowej w przypadku incydentu radiologicznego i jądrowego. UNOCT/UNCCT skorzysta z rozległego doświadczenia zdobytego dzięki przeprowadzonym dotychczas szkoleniom, w ramach których przeszkolono ponad 1 700 urzędników.

UNOCT/UNCCT będzie współpracować z zainteresowanymi państwami stronami w celu wskazania odpowiednich szkoleń dotyczących zwalczania terroryzmu, w zależności od priorytetów i potrzeb tych państw, jak opisano poniżej:

Szkolenie krajowe - kurs podstawowy w zakresie zagrożeń radiologicznych i jądrowych umożliwiający personelowi skuteczną reakcję w obliczu incydentu radiologicznego i jądrowego, zawierający zalecenia dla służb interwencyjnych, umożliwiające im działanie w otoczeniu, w którym znajdują się potencjalnie niebezpieczne substancje radiologiczne i jądrowe.

Szkolenie krajowe - kurs w zakresie zagrożeń radiologicznych i jądrowych na poziomie średniozaawansowanym obejmujący stosowne tematy związane z zagrożeniami radiologicznymi i jądrowymi. Kurs będzie obejmował pokazy i ćwiczenia praktyczne, a jego zwieńczeniem będą realistyczne scenariusze przewidujące wykrywanie przemytu materiałów radiologicznych i jego udaremnianie, identyfikowanie materiałów radiologicznych lub jądrowych na miejscu przestępstwa oraz rozpoznawanie zagrożeń i dowodów związanych z materiałami radiologicznymi i jądrowymi.

Szkolenie krajowe - kurs w zakresie zagrożeń radiologicznych i jądrowych na poziomie zaawansowanym obejmujący zagrożenia radiologiczne i jądrowe w bardziej szczegółowym ujęciu, ze szczególnym naciskiem na radiologiczne urządzenia rozpraszające oraz improwizowane jądrowe urządzenia wybuchowe.

Szkolenie krajowe - kurs w zakresie środków przeciwdziałania zagrożeniom radiologicznym i jądrowym prezentujący podejście oparte na współdziałaniu wielu agencji, które skupia się na opracowywaniu środków przeciwdziałania zagrożeniom radiologicznym i jądrowym oraz na wspólnym reagowaniu na incydenty radiologiczne i jądrowe przez kluczowe agencje krajowe, w tym organy ścigania, organy celne, służby bezpieczeństwa, służby interwencyjne, wywiad, organy zdrowia publicznego i organy regulacyjne, przemysł itp.

Szkolenie krajowe - kurs w zakresie ochrony infrastruktury krytycznej skupiający się na sektorach, które mogą być celem bezpośredniego ataku, takich jak elektrownie jądrowe, reaktory badawcze, obiekty, w których znajdują się materiały radiologiczne, węzły transportowe, a także sektory, które mogą być celem ataku przeprowadzonego przez podmioty niepaństwowe w celu uzyskania technologii wrażliwych i kontrolowanych.

Rezultat 4: Pogłębienie współpracy krajowej i międzynarodowej, w tym wymiany informacji, w ramach państw stron i między nimi w zakresie opracowywania i przyjmowania skutecznych i praktycznych środków w celu skutecznego wdrożenia konwencji.

Produkt 4.1: Ułatwienie wymiany informacji wymaganych na podstawie ICSANT

Działanie 4.1.1: Kampania zachęcająca państwa strony ICSANT do wyznaczenia właściwego organu oraz punktu kontaktowego zgodnie z art. 7 ust. 4 konwencji oraz aktualizowania informacji na ten temat (UNODC)

UNODC odpowiada za odbieranie i dystrybucję powiadomień o wyznaczeniu organów dokonywanych przez państwa strony na podstawie art. 7 ust. 4. Otrzymane powiadomienia są publikowane na stronie internetowej UNODC poświęconej ICSANT.

UNODC będzie kontynuować kampanię, która ma zachęcić państwa już będące stroną ICSANT do wywiązania się z obowiązku określonego w art. 7 ust. 4, zgodnie z którym państwa strony są zobowiązane informować ONZ o swoich właściwych organach i punktach kontaktowych odpowiedzialnych za wysyłanie i odbieranie informacji związanych z ICSANT. Kampania podjęta w okresie objętym drugą decyzją Rady z powodzeniem zrealizowała swój cel; doprowadziła do wyznaczenia 44 nowych właściwych organów i punktów kontaktowych i zaktualizowania informacji na temat 18 właściwych organów i punktów kontaktowych (stan z 11 maja 2026 r.). Działania obejmą: wystosowanie pism do odpowiednich stałych misji z prośbą o wywiązanie się z obowiązku na mocy art. 7 ust. 4; przeprowadzanie spotkań dwustronnych; podejmowanie działań następczych w związku z ewentualnymi aktualizacjami informacji dotyczących wcześniej wyznaczonych organów i punktów; opracowanie i wdrażanie usprawnień w odniesieniu do wypełniania funkcji wykonywanych na podstawie art. 7 ust. 4; oraz promowanie art. 7 ust. 4 na odpowiednich forach.

Działanie 4.1.2: Drugie spotkanie właściwych organów krajowych i punktów kontaktowych ds. ICSANT (UNODC)

W trzecim roku realizacji projektu UNODC zorganizuje i przeprowadzi w Wiedniu drugie spotkanie takich właściwych organów i punktów kontaktowych. W oparciu o wyniki pierwszego spotkania, które odbyło się w Wiedniu w 2026 r., będzie ono obejmować m.in. symulację koordynacji i szkolenie na temat tego, jak być skutecznym punktem kontaktowym zgodnie z art. 7 ust. 4. W spotkaniu wezmą udział osoby pełniące funkcje krajowych punktów kontaktowych oraz inne zainteresowane strony na poziomie krajowym.

Produkt 4.2: Najlepsze praktyki i zdobyte doświadczenia odnoszące się do przystępowania do ICSANT i wdrażania tej konwencji są wykorzystywane przez odbiorców docelowych na poziomie regionalnym w celu poprawy skuteczności wdrażania ICSANT i jądrowego bezpieczeństwa fizycznego

Działanie 4.2.1: Regionalne i subregionalne warsztaty partnerskie w celu wymiany najlepszych praktyk i zdobytych doświadczeń odnoszących się do przystąpienia do ICSANT i jej wdrażania (UNOCT)

UNOCT/UNCCT zorganizuje trzy internetowe regionalne i subregionalne warsztaty partnerskie dla niewielkiej liczby państw w celu wymiany najlepszych praktyk i zdobytych doświadczeń odnoszących się do skutecznego wdrażania ICSANT poprzez prezentację praktycznych przypadków, ze szczególnym uwzględnieniem ram prawnych, operacyjnych i ram współpracy. Wyniki warsztatów zostaną ujęte w dokumencie końcowym, w tym plany działania i zalecenia mające na celu poprawę skutecznego wdrażania z myślą o udoskonaleniu polityk, praktyk i procedur zgodnie z postanowieniami ICSANT. Wydarzenia te zachęcą do wskazania regionalnych liderów, a udział w nich wezmą być może obserwatorzy z państw, które nie są jeszcze stronami konwencji.