(1)

Morświn (Phocoena phocoena) jest gatunkiem ściśle chronionym zgodnie z załącznikiem IV do dyrektywy Rady 92/43/EWG (2), w którym wymieniono wszystkie walenie jako gatunki będące przedmiotem zainteresowania Unii, wymagające ścisłej ochrony, i jest on wymieniony w załączniku II do tej dyrektywy jako gatunek będący przedmiotem zainteresowania Unii, którego ochrona wymaga wyznaczenia specjalnych obszarów ochrony.

(2)

Według Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES) morświn jest jedynym gatunkiem waleni występującym w Morzu Bałtyckim, w dwóch odrębnych populacjach: populacji Bałtyku Właściwego i populacji Morza Bełtowego. Populacja Bałtyku Właściwego pozostaje sklasyfikowana jako krytycznie zagrożona w czerwonej księdze Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) i szacuje się, że liczy mniej niż 500 osobników (3).

(3)

15 grudnia 2021 r. Komisja przyjęła rozporządzenie delegowane (UE) 2022/303 (4) zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/1241 w odniesieniu do środków mających na celu ograniczenie przypadkowych połowów populacji osiadłej morświna zwyczajnego z Bałtyku Właściwego (Phocoena phocoena) w Morzu Bałtyckim

(4)

Jak wskazano w motywie 18 rozporządzenia delegowanego (UE) 2022/303, państwa członkowskie zobowiązały się do uzgodnienia bardziej szczegółowych środków kontroli związanych z kontrolowaniem środków łagodzących przyjętych w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2022/303.

(5)

W załączniku XIII do rozporządzenia (UE) 2019/1241 ustanowiono przepisy na poziomie regionalnym dotyczące środków łagodzących mających na celu ograniczenie przypadkowych połowów gatunków wrażliwych, w tym waleni. Państwa członkowskie monitorują i oceniają skuteczność środków łagodzących ustanowionych na mocy załącznika XIII.

(6)

29 kwietnia 2022 r. państwa członkowskie basenu Morza Bałtyckiego - Dania, Niemcy, Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Finlandia i Szwecja („BALTFISH”) - zwróciły się do Grupy Ekspertów ds. Kontroli BALTFISH (CEG) o zaproponowanie takich bardziej szczegółowych środków kontroli. W sierpniu 2022 r. CEG uznała, że istniejące środki kontroli są wystarczające w odniesieniu do obszarów, w których dźwiękowe urządzenia odstraszające są obowiązkowe. W odniesieniu do obszarów, na których stosuje się czasowe zamknięcia przestrzenne, CEG zaleciła szczególne środki.

(7)

27 czerwca 2023 r., w oparciu o zalecenia CEG, BALTFISH przedłożył wspólną rekomendację dotyczącą takich bardziej szczegółowych środków kontroli. BALTFISH uznał, że proponowane środki kontroli, w połączeniu z istniejącymi środkami kontroli, zapewnią przestrzeganie przepisów rozporządzenia delegowanego (UE) 2022/303. Proponowane środki obejmują zwiększenie częstotliwości przekazywania danych dotyczących pozycji statku do 10 minut i kontrolowanie wszystkich statków przebywających na obszarach wymienionych w części A pkt 3.1-3.4 załącznika XIII do rozporządzenia (UE) 2019/1241, w przypadku gdy mają zastosowanie ograniczenia lub zakazy połowów sieciami stawnymi.

(8)

Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF) pozytywnie ocenił poprzednie wspólne rekomendacje, które obejmowały te same środki kontroli w odniesieniu do obszarów Natura 2000 (5) (6), i stwierdził, że jeżeli te środki kontroli zostaną wdrożone zgodnie z założeniami, wydają się one odpowiednie do skutecznego monitorowania obszarów Natura 2000 na morzu. W poprzednich ocenach STECF zalecił opracowanie szczególnych środków kontroli w odniesieniu do tych konkretnych obszarów, biorąc pod uwagę ich zazwyczaj niewielkie rozmiary i ryzyko niewykrycia połowów (7) , (8).

(9)

Ponadto konieczność wprowadzenia takich środków potwierdzono ostatnio w opinii ICES z 2025 r., w której ICES wskazała sieci skrzelowe i drygawice (sieci statyczne) jako narzędzia o najwyższym ryzyku przypadkowych połowów morświna (9) i ponownie podkreśliła potrzebę poprawy monitorowania danych dotyczących populacji i nakładu połowowego.

(10)

Proponowane środki kontroli (i) mają zastosowanie na szczeblu regionalnym, (ii) są nierozerwalnie związane ze środkami łagodzącymi przyjętymi na podstawie rozporządzenia delegowanego (UE) 2022/303, (iii) są niezbędne do monitorowania ich skuteczności, zgodnie z pkt 4 załącznika XIII do rozporządzenia (UE) 2019/1241, a tym samym (iv) przyczyniają się do osiągnięcia celu, jakim jest ograniczenie przypadkowych połowów populacji osiadłej morświna zwyczajnego z Bałtyku Właściwego.

(11)

Należy zatem uzupełnić środki techniczne określone w części A pkt 3 załącznika XIII do rozporządzenia (UE) 2019/1241.

(12)

Aby dać operatorom wystarczająco dużo czasu na wyposażenie swoich statków w odpowiednie urządzenia transmisyjne, stosowanie pkt 3.5 załącznika należy odroczyć o dwanaście miesięcy od daty wejścia w życie.

(13)

Pkt 3.5 lit. a) załącznika stosuje się do dnia 10 stycznia 2028 r., kiedy to zaczną obowiązywać nowe przepisy dotyczące systemów monitorowania statków określone w art. 9 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 (10).

„3.5.

Następujące środki stosuje się w obszarach wymienionych w pkt 3.1-3.4, w przypadku gdy mają zastosowanie ograniczenia lub zakazy połowów sieciami stawnymi: