(1)

Wiosną i latem 2025 r. Chorwacja została dotknięta szeregiem niekorzystnych zjawisk klimatycznych. Sezon wegetacyjny rozpoczął się od dwóch okresów niskich temperatur z przymrozkami – w połowie marca i na początku kwietnia. W tym samym okresie występowały również nadmierne opady i susze, które wpłynęły na plony niektórych upraw. W wyniku połączenia tych niekorzystnych zjawisk wystąpiły znaczne szkody w produkcji śliwek, orzechów laskowych, winnic, lucerny i buraków cukrowych.

(2)

W miesiącach letnich 2025 r. na Cyprze wystąpiła dotkliwa susza spowodowana brakiem opadów i ekstremalnymi upałami. Deficyt opadów był zauważalny już od maja. Przedłużająca się susza spowodowała nieodwracalne skutki dla kilku sektorów rolnictwa i upraw, prowadząc do znacznego zmniejszenia produkcji owoców cytrusowych, bananów, fig, granatów, opuncji figowej, winnic, oliwek do produkcji oliwy i oliwek stołowych, zbóż, pasz i produktów pszczelich. Susza spowodowała również znaczny wzrost kosztów paszy dla bydła, owiec i kóz.

(3)

W styczniu i lutym 2026 r. Portugalia ucierpiała w wyniku sztormu Kristin. Na skutek bardzo intensywnych opadów deszczu, silnych wiatrów i wysokich fal wystąpiły powodzie i poważne incydenty związane z pogodą, które zniszczyły grunty rolne i infrastrukturę. Sztorm spowodował znaczne straty w produkcji rolnej. W miejscach wystąpienia sztormu rozległe szkody objęły produkcję roślin polowych, oliwek do produkcji oliwy i oliwek stołowych, owoców i warzyw, a także sektor wina i sektor produkcji zwierzęcej.

(4)

Latem 2025 r. poważne niekorzystne zjawiska klimatyczne wystąpiły w Rumunii. Kraj ten ucierpiał w wyniku ekstremalnej suszy: powtarzające się fale upałów występowały od czerwca niemal do końca sierpnia. Bardzo gorące i suche warunki pogodowe wystąpiły w okresie najintensywniejszego rozwoju roślin uprawnych, powodując znaczne szkody w uprawach kukurydzy i słonecznika.

(5)

Wiosną 2025 r. w Słowenii wystąpiły dwie fale mrozów – w marcu i kwietniu – z temperaturami poniżej zera w kilku lokalizacjach. Łącznie te dwie fale przymrozków na początku okresu wegetacyjnego spowodowały znaczne szkody w produkcji jabłek.

(6)

Znaczne szkody poniesione przez producentów rolnych w wyniku tych niekorzystnych zjawisk klimatycznych i klęsk żywiołowych i wynikające z nich straty dochodów poniesione przez producentów w Chorwacji, na Cyprze, w Portugalii, Rumunii i Słowenii zagrażają rentowności gospodarstw rolnych w wymienionych państwach członkowskich.

(7)

Aby przyczynić się do rozwiązania szczególnych problemów wynikających z tych niekorzystnych zjawisk klimatycznych i klęsk żywiołowych w Chorwacji, na Cyprze, w Portugalii, Rumunii i Słowenii, należy zatem przyjąć środek wyjątkowy.

(8)

Znaczne szkody i straty gospodarcze, które ponieśli producenci rolni w związku z wystąpieniem niekorzystnych zjawisk klimatycznych i klęsk żywiołowych, stanowią szczególny problem w rozumieniu art. 221 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, przy czym problemowi temu nie można łatwo zaradzić za pomocą środków wprowadzonych na podstawie art. 219 lub 220 tego rozporządzenia. Sytuacja nie jest konkretnie związana ze szczególnym zakłóceniem na rynku, ani z konkretnym zagrożeniem wystąpieniem takiego zakłócenia. Ponadto nie jest to sytuacja, która wymagałaby wprowadzenia środków w zakresie przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się chorób zwierząt lub utracie zaufania konsumentów wynikającej z istnienia zagrożeń dla zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt lub roślin.

(9)

Kwotę, jaką należy udostępnić Chorwacji, Cyprowi, Portugalii, Rumunii i Słowenii, należy określić przy uwzględnieniu w szczególności odpowiedniej wagi tych państw członkowskich w unijnym sektorze rolnym na podstawie pułapów netto płatności bezpośrednich określonych w załączniku V do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 (2) oraz z uwzględnieniem skutków niekorzystnych zjawisk klimatycznych i klęsk żywiołowych w tych państwach członkowskich.

(10)

Chorwacja, Cypr, Portugalia, Rumunia i Słowenia powinny rozdzielać nadzwyczajne wsparcie finansowe najskuteczniejszymi kanałami na podstawie obiektywnych, sprawiedliwych i niedyskryminacyjnych kryteriów, które uwzględniają skalę trudności i rzeczywistych szkód gospodarczych, z jakimi borykają się rolnicy dotknięci kryzysem, takich jak na przykład minimalny odsetek strat w produkcji w kwalifikującym się sektorze lub uprawach. Państwa te powinny zapewnić, aby poszkodowani rolnicy byli ostatecznymi beneficjentami nadzwyczajnego wsparcia finansowego oraz unikać wszelkich zakłóceń rynku lub konkurencji.

(11)

Ponieważ kwoty, które mają zostać przydzielone Chorwacji, Cyprowi, Portugalii, Rumunii i Słowenii, zrekompensują jedynie część strat gospodarczych poniesionych przez rolników, Chorwacja, Cypr, Portugalia, Rumunia i Słowenia powinny mieć możliwość przyznania poszkodowanym rolnikom dodatkowego wsparcia krajowego na warunkach określonych w niniejszym rozporządzeniu.

(12)

Aby umożliwić Chorwacji, Cyprowi, Portugalii, Rumunii i Słowenii elastyczne przydzielanie unijnego nadzwyczajnego wsparcia finansowego w zależności od indywidualnej sytuacji poszkodowanych rolników, należy zezwolić na kumulowanie tego nadzwyczajnego wsparcia finansowego z innymi rodzajami wsparcia finansowanymi w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w taki sposób, aby rekompensata nie była nadmierna.

(13)

Aby uniknąć nadmiernej rekompensaty, Chorwacja, Cypr, Portugalia, Rumunia i Słowenia powinny uwzględnić wsparcie przyznane w ramach innych krajowych lub unijnych instrumentów wsparcia lub prywatnych systemów ubezpieczeń w celu zareagowania na poniesione straty gospodarcze.

(14)

Ponieważ unijne nadzwyczajne wsparcie finansowe ustala się w euro, aby zapewnić jednolite i jednoczesne stosowanie przepisów, konieczne jest określenie daty przeliczenia na walutę krajową kwoty przydzielonej państwu członkowskiemu, które nie przyjęło euro jako swojej waluty krajowej, jak ma to miejsce w przypadku Rumunii. W niniejszym rozporządzeniu nie określono terminu składania wniosków o przyznanie nadzwyczajnego wsparcia finansowego, zatem do celów art. 30 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/127 (3), za termin operacyjny dla kursu walutowego w odniesieniu do kwot określonych w niniejszym rozporządzeniu należy uznać datę wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

(15)

Aby zapewnić skuteczność tego środka wyjątkowego, beneficjenci powinni szybko otrzymać nadzwyczajne wsparcie finansowe. Ponadto należy zapewnić terminowe monitorowanie budżetu Unii, a także bieżące śledzenie i efektywne wykorzystanie rezerwy rolnej, co zmaksymalizuje jej dostępność i zwiększy zdolność szybkiego reagowania na pojawiające się kryzysy. W związku z tym należy określić datę kwalifikowalności, według której państwa członkowskie będą wypłacać to wsparcie beneficjentom. Wszelkie płatności dokonane po tej dacie należy uznać za niekwalifikujące się do finansowania unijnego.

(16)

Unia powinna zatem finansować wydatki poniesione przez Chorwację, Cypr, Portugalię, Rumunię i Słowenię z tytułu niniejszego środka wyjątkowego wyłącznie w przypadku, gdy wydatki te zostały poniesione przed określoną datą kwalifikowalności. Unijne nadzwyczajne wsparcie finansowe należy zatem wypłacić do dnia 28 lutego 2027 r.

(17)

Ponieważ żadne płatności dokonywane po dniu 28 lutego 2027 r. nie będą uznawane za kwalifikowalne, art. 5 ust. 2 rozporządzenia delegowanego (UE) 2022/127, który przewiduje proporcjonalne zmniejszenie płatności miesięcznych dokonanych po terminie, nie ma zastosowania.

(18)

Chorwacja, Cypr, Portugalia, Rumunia i Słowenia powinny przekazywać Komisji szczegółowe informacje na temat wdrażania niniejszego rozporządzenia, w szczególności opis środków, kryteria stosowane do określenia kwalifikujących się sektorów rolnych i upraw oraz dotknięte obszary geograficzne, aby umożliwić Komisji monitorowanie skuteczności środka wprowadzonego niniejszym rozporządzeniem.

(19)

Aby zapewnić jak najszybsze udzielenie nadzwyczajnego wsparcia finansowego rolnikom, Chorwacja, Cypr, Portugalia, Rumunia i Słowenia powinny bezzwłocznie wdrożyć niniejsze rozporządzenie. Niniejsze rozporządzenie powinno zatem wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(20)

Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Komitetu ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych,