(1)

W dniu 3 kwietnia 2017 r. Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Republika Czeska, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Litwa, Luksemburg, Niemcy, Portugalia, Rumunia, Słowacja i Słowenia powiadomiły Parlament Europejski, Radę i Komisję, że pragną nawiązać wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia EPPO. Ponadto w pismach z dnia 19 kwietnia 2017 r., 1 czerwca 2017 r., 9 czerwca 2017 r. oraz 22 czerwca 2017 r. odpowiednio Łotwa, Estonia, Austria i Włochy poinformowały, że pragną uczestniczyć w nawiązaniu tej wzmocnionej współpracy.

(2)

W dniu 3 kwietnia 2017 r. upoważnienie do podjęcia wzmocnionej współpracy, o którym mowa w art. 20 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) i w art. 329 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), zostało udzielone zgodnie z art. 86 ust. 1 akapit trzeci TFUE.

(3)

W dniu 12 października 2017 r. Rada przyjęła rozporządzenie (UE) 2017/1939 wdrażające wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej.

(4)

W dniu 20 listopada 2017 r. rozporządzenie (UE) 2017/1939 weszło w życie.

(5)

Decyzją Komisji (UE) 2018/1094 (2) potwierdzono uczestnictwo Niderlandów we wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej.

(6)

Decyzją Komisji (UE) 2018/1103 (3) potwierdzono uczestnictwo Malty we wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej.

(7)

Zgodnie z art. 1 decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2021/856EPPO (4) podjęła zadania związane z prowadzeniem postępowań przygotowawczych oraz z wnoszeniem i popieraniem oskarżeń w dniu 1 czerwca 2021 r.

(8)

Decyzją Komisji (UE) 2024/807 (5) potwierdzono uczestnictwo Polski we wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej.

(9)

Decyzją Komisji (UE) 2024/1952 (6) potwierdzono uczestnictwo Szwecji we wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej.

(10)

W dniu 29 maja 2026 r. Węgry powiadomiły Komisję o zamiarze uczestnictwa we wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia EPPO.

(11)

Rozporządzenie (UE) 2017/1939 nie określa żadnych szczególnych warunków udziału we wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia EPPO.

(12)

Zgodnie z art. 120 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska wykonuje swoją właściwość w odniesieniu do wszystkich przestępstw objętych zakresem jej właściwości, które popełniono po dniu wejścia w życie rozporządzenia (UE) 2017/1939. Zgodnie z art. 120 ust. 2 akapit czwarty rozporządzenia (UE) 2017/1939 w odniesieniu do państw członkowskich, które uczestniczą we wzmocnionej współpracy na mocy decyzji przyjętej zgodnie z art. 331 ust. 1 akapit drugi lub trzeci TFUE, rozporządzenie (UE) 2017/1939 stosuje się od dnia wskazanego w danej decyzji.

(13)

Zgodnie z art. 331 TFUE Komisja, potwierdzając uczestnictwo danego państwa członkowskiego we wzmocnionej współpracy, powinna przyjąć wszelkie niezbędne środki przejściowe dotyczące stosowania aktów już przyjętych w ramach wzmocnionej współpracy.

(14)

W piśmie, w którym Węgry powiadomiły Komisję o zamiarze przystąpienia do wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia EPPO, państwo to zwróciło się z wnioskiem, by rozporządzenie (UE) 2017/1939 miało zastosowanie na Węgrzech od dnia 1 czerwca 2021 r., czyli od dnia, w którym EPPO podjęła zadania związane z prowadzeniem postępowań przygotowawczych oraz z wnoszeniem i popieraniem oskarżeń. Tym samym Węgry wykazują swoje zobowiązanie do ochrony interesów finansowych Unii.

(15)

Jak podkreślono w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, o ile z reguły zasada pewności prawa sprzeciwia się temu, by początek obowiązywania aktu prawnego Unii przypadał przed datą jego publikacji, o tyle w drodze wyjątku dopuszczalne jest odstępstwo od tej reguły, jeżeli wymaga tego zamierzony cel i jeżeli uzasadnione oczekiwania zainteresowanych osób są należycie respektowane.

(16)

Skuteczną ochronę interesów finansowych Unii zgodnie z art. 325 TFUE oraz zintensyfikowanie walki z przestępstwami naruszającymi interesy finansowe Unii, tj. główne cele rozporządzenia (UE) 2017/1939, można najlepiej osiągnąć, jeżeli rozporządzenie (UE) 2017/1939 będzie miało zastosowanie na Węgrzech od dnia 1 czerwca 2021 r., w szczególności ze względu na wcześniejsze przyjęcie przez Radę środków na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 (7) w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii, z uwagi na poważne ryzyko dla budżetu Unii wynikające z naruszeń zasad państwa prawnego na Węgrzech (8).

(17)

Stosowanie rozporządzenia (UE) 2017/1939 na Węgrzech od dnia 1 czerwca 2021 r. oznaczałoby, że EPPO byłaby w stanie wykonywać swoją właściwość na Węgrzech i rozważać wszczęcie lub przejęcie postępowań przygotowawczych w odniesieniu do przestępstw popełnionych po tej dacie, jeżeli spełnione byłyby ku temu odpowiednie warunki. Co więcej, zagwarantuje to rzeczywiste rozpoczęcie działalności Prokuratury Europejskiej na Węgrzech, jako że miałaby ona natychmiastową możliwość prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń w odniesieniu do przestępstw naruszających interesy finansowe Unii popełnionych na Węgrzech.

(18)

W przypadku przestępstw, o których mowa w art. 22 i 23 rozporządzenia (UE) 2017/1939 i które nie należą jeszcze do obszaru właściwości EPPO od pierwotnego wejścia w życie tego rozporządzenia, EPPO powinna zatem móc wykonywać swoją właściwość na Węgrzech, pod warunkiem że przestępstwa te popełniono po 1 czerwca 2021 r. Data ta stanowi jasny i odpowiedni punkt rozpoczęcia wykonywania właściwości Prokuratury Europejskiej na Węgrzech i gwarantuje pewność prawa.

(19)

Wykonywanie właściwości Prokuratury Europejskiej na Węgrzech w odniesieniu do przestępstw naruszających interesy finansowe Unii popełnionych po 1 czerwca 2021 r. podlega odpowiednim przepisom rozporządzenia (UE) 2017/1939, w tym przepisom art. 26 dotyczącym wszczynania postępowań przygotowawczych i przepisom art. 27 dotyczącym prawa do przejęcia sprawy.

(20)

Co do zasady właściwość ta nie powinna mieć wpływu na orzeczenia sądowe, które nabyły powagę rzeczy osądzonej, w tym na orzeczenia przyjęte ze względu na upływ terminów przedawnienia, chyba że mające zastosowanie prawo krajowe zezwala, w szczególnych okolicznościach, na wznowienie zamkniętych spraw i postępowań przygotowawczych.

(21)

Niniejsza decyzja nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi na mocy art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej i ustanowionymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności w jej art. 49. Jak podkreślono w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, w myśl zasady ustawowej określoności przestępstw i kar, przepisy prawa karnego powinny spełniać wymogi dostępności i przewidywalności w odniesieniu do zarówno definicji przestępstwa, jak i określenia kary. Co więcej, przepisy powinny jasno określać przestępstwa oraz wymierzane za nie kary. Jednak przepisy, zgodnie z którymi prokuratura prowadzi postępowania przygotowawcze, wnosi i popiera oskarżenia oraz wytacza powództwa w sprawach, są przepisami o charakterze proceduralnym, które dotyczą organizacji tych organów oraz odpowiednich postępowań, nie odnoszą się natomiast do definicji przestępstw i określania kar. W związku z tym nie są one objęte zakresem stosowania art. 49 karty. Odpowiednie przepisy materialne prawa karnego zawarte w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 (9), transponowanej do prawa węgierskiego, pozostają niezmienione, a niniejsza decyzja nie ma na nie wpływu.

(22)

Władze węgierskie, Rada i Prokuratura Europejska powinny otrzymać dostatecznie dużo czasu na zakończenie prac przygotowawczych, które są niezbędne do umożliwienia Prokuraturze Europejskiej skutecznego działania na Węgrzech. W szczególności Prokuratura Europejska powinna mieć możliwość szybkiego rozpoczęcia działalności operacyjnej na Węgrzech, w tym w kontekście dochodzeń transgranicznych, przede wszystkim przez wszczynanie postępowań przygotowawczych, w razie potrzeby na podstawie zgłoszeń od instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii oraz właściwych organów państw członkowskich zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/1939, lub przez skorzystanie z przysługującego jej prawa do przejęcia sprawy. Wymaga to co najmniej powołania prokuratora europejskiego z Węgier, który w wyjątkowych przypadkach mógłby podjąć uzasadnioną decyzję o przeprowadzeniu postępowania przygotowawczego osobiście, zgodnie z art. 28 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2017/1939. Aby uniknąć sytuacji, w których Prokuraturze Europejskiej przekazywane są zgłoszenia, podczas gdy ona nie ma możliwości się nimi zająć, lub aby uniknąć upływu terminów, art. 24–27 i 31 rozporządzenia (UE) 2017/1939 powinny mieć zastosowanie na Węgrzech od dwudziestego dnia po powołaniu prokuratora europejskiego z Węgier zgodnie z art. 16 tego rozporządzenia. Ponadto EPPO i właściwe organy Węgier mogą uzgodnić szczegółowe zasady, np. w zakresie rozkładania powiadomień w czasie, na potrzeby wypełniania obowiązku informowania EPPO bez zbędnej zwłoki, w przypadku gdy krajowe organy sądowe lub organy ścigania wszczęły postępowania przygotowawcze w sprawie przestępstw, które mogą wchodzić w zakres właściwości Prokuratury Europejskiej i które zostały popełnione przed wejściem w życie niniejszej decyzji, co umożliwi Prokuraturze Europejskiej skuteczne skorzystanie z prawa do przejęcia sprawy w terminie przewidzianym w art. 27 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/1939.

(23)

Wraz z wejściem w życie niniejszej decyzji jedynymi państwami członkowskimi, które nie będą uczestniczyć we wzmocnionej współpracy ustanowionej rozporządzeniem (UE) 2017/1939, są państwa członkowskie nieuczestniczące w środkach przyjętych na podstawie części trzeciej tytuł V Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej na mocy prawa pierwotnego. W związku z tym rozporządzenie (UE) 2017/1939 przestanie być aktem przyjmowanym w ramach wzmocnionej współpracy i stanie się zwykłym aktem prawa Unii, a tym samym częścią dorobku prawnego,