(1)

Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali wygasł w dniu 23 lipca 2002 r. zgodnie z jego art. 97. Wszystkie aktywa i zobowiązania Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS) zostały przekazane Wspólnocie Europejskiej w dniu 24 lipca 2002 r.

(2)

Zgodnie z Protokołem nr 37 w sprawie skutków finansowych wygaśnięcia Traktatu EWWiS oraz w sprawie Funduszu Badawczego Węgla i Stali (zwanym dalej „Protokołem”), załączonym do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wartość netto aktywów i pasywów EWWiS, określoną w zestawieniu bilansowym EWWiS, uznaje się za majątek przeznaczony do celów badań w sektorach związanych z przemysłem węgla i stali, określony jako „EWWiS w likwidacji”, a po zakończeniu likwidacji EWWiS określa się go jako „majątek Funduszu Badawczego Węgla i Stali” (łącznie zwane dalej „majątkiem”).

(3)

Protokół przewiduje również, że dochód z majątku określonego jako „Fundusz Badawczy Węgla i Stali” (FBWiS) może zostać wykorzystany jedynie do celów badań prowadzonych poza programem ramowym w zakresie badań, w sektorach związanych z przemysłem węgla i stali, zgodnie z Protokołem i aktami przyjętymi na jego podstawie.

(4)

W dniu 1 lutego 2003 r. Rada przyjęła decyzję 2003/76/WE (2) ustanawiającą zasady wykonania Protokołu.

(5)

Od kilku lat wartość uzyskanych dochodów przeznaczonych na finansowanie projektów badawczych dotyczących węgla i stali maleje z powodu niskich stóp procentowych, a majątek nie generuje wystarczających dochodów, aby sfinansować obecny, ustanowiony decyzją 2003/76/WE, roczny przydział środków FBWiS na zaproszenia do składania wniosków wynoszący 111 mln EUR. W wyniku strat poniesionych w latach 2022 i 2023, zaproszenia do składania wniosków w latach 2024 i 2025 zostały w całości sfinansowane ze sprzedaży składników majątku. W 2026 r. i prawdopodobnie również w kolejnych latach osiągnięte zyski jedynie częściowo pokryją roczny przydział oraz oczekuje się, że nie będą one wystarczające, aby pozwolić na sfinansowanie znaczącego programu prac.

(6)

W ramach działań mających na celu zwiększenie konkurencyjności unijnego sektora stali i ochrony przyszłości tego przemysłu, w swoim komunikacie z dnia 19 marca 2025 r. do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt. „Europejski plan działania w zakresie stali i metali”, Komisja ogłosiła, że zaproponuje całościową reformę FBWiS, w celu uproszczenia i dalszego przyspieszenia inwestycji w badania nad stalą. Przyspieszenie takie powinno odzwierciedlać potrzeby sektora.

(7)

Transformacja energetyczna polegająca na odejściu od kopalnych źródeł energii, w zwłaszcza węgla, stanowi obecnie wyzwanie, w szczególności w zakresie potrzeby zapewnienia sprawiedliwej transformacji, zwłaszcza dla przemysłu i pracowników w regionach zależnych od węgla. Dalsze wyzwania obejmują ograniczenie emisji metanu z kopalni węgla w kontekście wdrożenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1787 (3).

(8)

Oczekuje się, że od sierpnia 2027 r. EWWiS w likwidacji nie będzie miała ani żadnych zobowiązań ani należności, co pozwoli na zakończenie jej likwidacji

(9)

Sprzedaż części majątku w celu finansowania projektów badawczych w sektorach węgla i stali jest możliwa ze względu na brak zobowiązań EWWiS w likwidacji.

(10)

W świetle kumulacji zmian finansowych i względów politycznych wielkość programu badawczego należy określić w sposób, która zapewnia możliwość wykorzystania i prawidłowego zastosowania majątku zgodnie z celami Protokołu i zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami. Masa krytyczna odpowiadająca wielkości programu badawczego nie może być osiągnięta przy wykorzystaniu jedynie dochodów lub ograniczonej części pozostałego majątku. Kwoty potrzebne na program badawczy będą wymagały wykorzystania całości majątku. W związku z tym powinna istnieć możliwość wykorzystania pozostałego majątku do zapewnienia znaczącego wsparcia, poza unijnym programem ramowym w zakresie badań naukowych, na potrzeby wartościowych projektów badawczych opartych na współpracy, które mają masę krytyczną pozwalającą stworzyć unijną wartość dodaną, w sektorach węgla i stali.

(11)

W swoim komunikacie z dnia 26 lutego 2025 r. do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt. „Pakt dla czystego przemysłu: wspólny plan działania na rzecz konkurencyjności i dekarbonizacji”, i w Europejskim planie działania w zakresie stali i metali Komisja wsparła uzasadnienie biznesowe dużych inwestycji, które mają zostać zrealizowane w Unii w nadchodzących latach, w tym w przemyśle stalowym. W oparciu o tę zachętę polityczną FBWiS powinien przyczyniać się do szybkiej transformacji do czystszych technologii przez finansowanie części niezbędnych wysiłków badawczych, w tym badań przygotowawczych na potrzeby dużych inwestycji i dodatkowych badań wspierających wdrażanie inwestycji na dużą skalę.

(12)

Oczekuje się, że zaproszenia do składania wniosków w latach 2027-2033 na kwotę do 120 mln EUR rocznie, a w 2034 r. zaproszenie do składania wniosków na kwotę odpowiadającą dostępnym pozostałym nieprzydzielonym składnikom majątku, pobudzą inwestycje prywatne w celu zwiększenia konkurencyjności i przyspieszenia dekarbonizacji i ekologicznej transformacji przemysłowej sektorów węgla i stali. Należy zatem ustanowić odpowiednie roczne przydziały, aby umożliwić realizację takich zaproszeń i zapewnić znaczące wsparcie do końca 2034 r.

(13)

Aby rozdysponować cały przychód netto z inwestycji i ułatwić zwiększenie przydziału na 2027 r. ze 111 mln EUR do 120 mln EUR, należy skrócić ramy czasowe przy przydziale, przez uwzględnienie zamkniętych bilansów aktywów w roku n, na pokrycie przydziału na rok n + 1 w latach 2026-2033, przy zachowaniu rocznych przydziałów już ustanowionych decyzją 2003/76/WE.

(14)

Obecny podział środków budżetowych między badania nad węglem i nad stalą, wynoszący odpowiednio 27,2 % i 72,8 %, otrzymał poparcie obu sektorów i jest nadal odpowiedni, biorąc pod uwagę potrzeby i zdolności absorpcyjne każdego z tych sektorów.

(15)

Aby móc dostosować się do ewentualnych potrzeb w zakresie finansowania badań w sektorze węgla lub stali w przypadku niewystarczającej absorpcji w drugim sektorze, należy zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów mających na celu zmianę niniejszej decyzji, aby w razie potrzeby zmienić odsetek środków przeznaczonych na badania odnoszące się do węgla i na badania odnoszące się do stali w 2034 r. i umożliwić pełne wykorzystanie majątku. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa (4). W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te powinny otrzymywać wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji powinni móc systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(16)

W związku z tym należy uchylić decyzję 2003/76/WE. Do czasu zakończenia likwidacji EWWiS należy jednak utrzymać stosowanie art. 1 tej decyzji do zakończenia operacji finansowych EWWiS w likwidacji,