Zmiany w PIT i CIT– konsekwencje dla podatników

Od 19 lipca 2018 r. obowiązują kolejne zmiany w PIT i CIT. Większość z nich jest dla podatników korzystna i stanowi próbę naprawy niektórych zmian wprowadzonych od 1 stycznia 2018 r. Z tego powodu ustawodawca zdecydował się, że nowe regulacje - z nielicznymi wyjątkami - mają zastosowanie do dochodów osiągniętych od początku 2018 r. W raporcie przedstawiamy omówienie poszczególnych zmian ze wskazaniem ich skutków dla podatników.

Umorzenie kredytu mieszkaniowego - zwolnione z PIT

W dodanym od 19 lipca 2018 r. art. 52i updof zwolniono z PIT przychód z tytułu umorzenia zadłużenia związanego z zaciągniętym kredytem mieszkaniowym dokonanego przez bank na podstawie ustawy z 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1779).

W obowiązującym dotychczas stanie prawnym bank dokonujący umorzenia osobie fizycznej pozostałego do spłaty kredytu zobowiązany był do wystawienia tej osobie oraz właściwemu dla niej urzędowi skarbowemu informacji PIT-8C, w której wykazywał kwotę umorzenia jako przychód uzyskany przez podatnika do opodatkowania podatkiem dochodowym. Informacja ta stanowiła podstawę dla podatnika do prawidłowego rozliczenia uzyskanych dochodów w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym bank umorzył zadłużenie.

Z uwagi na fakt, że osoby obejmowane umorzeniem to w większości osoby o bardzo niskich dochodach, zapłata podatku z tego tytułu była dla nich bardzo dotkliwa. Z tego względu ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie omawianego zwolnienia.

Zwolnienie to ma zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2018 r. Oznacza to, że podatnik, któremu umorzono w 2018 r. zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu na podstawie ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych, nie otrzyma po zakończeniu 2018 r. od banku PIT-8C i w zeznaniu za 2018 r. nie wykaże z tego tytułu podatku.

Analogiczne zwolnienie zostało również wprowadzone w art. 38d dodanym do przepisów updop. Przed nowelizacją umorzenie kredytu skutkowało również powstaniem przychodu podatkowego w spółdzielni mieszkaniowej odpowiadającego kwocie umorzonego kredytu. Było to spowodowane brzmieniem art. 12 ust. 1 pkt 3 updop, z którego wynika, że przychodem jest m.in. wartość umorzonych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów). W wyniku nowelizacji przychód ten jest zwolniony z CIT. W praktyce zwolnienie wprowadzone omawianym przepisem w przypadku podatników CIT obejmie spółdzielnie mieszkaniowe, które w przeszłości zaciągnęły kredyty tzw. starego portfela i skorzystały z pomocy publicznej przewidzianej w ustawie o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych.

Należy zwrócić uwagę, że z nowego zwolnienia zostały wyłączone kwoty umorzonych skapitalizowanych odsetek, jeżeli odsetki te zostały uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów (art. 52i ust. 2 updof i art. 38d ust. 2 updop).

Poszerzenie grona podatników uprawnionych do 50-proc. kosztów autorskich

Od 1 stycznia 2018 r. zdecydowano się na wprowadzenie do przepisów updof zamkniętego katalogu czynności uprawniających do stosowania 50-proc. kosztów uzyskania przychodów (art. 22 ust. 9b updof). Jeśli podatnik uzyskiwał przychody z praw autorskich w zakresie innych rodzajów działalności niż wymienione przez ustawodawcę, to koszty uzyskania przychodów określał na zasadach ogólnych, a nie w wysokości 50-proc. przychodów. Na skutek wprowadzonych zmian niektórzy podatnicy, którzy dotychczas korzystali z 50-proc. kosztów autorskich, utracili do nich prawo. Wprowadzona z dniem 19 lipca 2018 r. nowelizacja brzmienia art. 22 ust. 9b updof rozszerzyła katalog rodzajów działalności uprawniających do stosowania 50-proc. kosztów uzyskania przychodów.

Zgodnie z nowym brzmieniem przepisu 50% koszty można stosować do:

1) działalności twórczej w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, inżynierii budowlanej, urbanistyki, literatury, sztuk plastycznych, wzornictwa przemysłowego, muzyki, fotografiki, twórczości audialnej i audiowizualnej, programów komputerowych, gier komputerowych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego, sztuki ludowej oraz dziennikarstwa;

2) działalności artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki;

3) produkcji audialnej i audiowizualnej;

4) działalności publicystycznej;

5) działalności muzealniczej w dziedzinie wystawienniczej, naukowej, popularyzatorskiej, edukacyjnej oraz wydawniczej;

6) działalności konserwatorskiej;

7) prawa zależnego, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1191), do opracowania cudzego utworu w postaci tłumaczenia;

8) działalności badawczo-rozwojowej, naukowo-dydaktycznej, naukowej oraz prowadzonej w uczelni działalności dydaktycznej.

Wprowadzona zmiana ma zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2018 r. W związku z tym pracownicy wykonujący w ramach stosunku pracy pracę twórczą w ww. zakresie zyskują prawo do 50-proc. kosztów już od stycznia 2018 r. Jeżeli ich pracodawca nie stosował podwyższonych kosztów w tym okresie, to po zakończeniu 2018 r. w zeznaniu składanym za ten rok, pracownicy ci mogą zastosować podwyższone koszty. Bez znaczenia w tym przypadku pozostaje to, że w PIT-11 za 2018 r. pracodawca nie wykaże za ten okres 50-proc. kosztów uzyskania przychodów. Podobnie rzecz się ma w przypadku osób fizycznych, które osiągnęły przychody z ww. rodzajów działalności w ramach umów o dzieło kwalifikowane do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Osoby te również będą mogły zastosować podwyższone (50-proc.) koszty w zeznaniu za 2018 r., niezależnie od tego, że zleceniodawca wykonania dzieła w wystawianych tym osobom informacjach PIT-11 za 2018 r. wykaże koszty w wysokości faktycznie przyjętej, czyli 20-proc.

Przywrócenie możliwości zaliczania do kosztów odpisów amortyzacyjnych od składników majątkowych nabytych w drodze spadku lub darowizny

Od 1 stycznia 2018 r. pozbawiono podatników możliwości zaliczania do kosztów podatkowych odpisów amortyzacyjnych od nabytych w drodze darowizny lub spadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, jeżeli nabycie to było zwolnione z podatku od spadków i darowizn (art. 23 ust. 1 pkt 45 lit. a updof). W przypadku otrzymania darowizny lub spadku osoby najbliższe utraciły więc prawo do zaliczania do kosztów odpisów amortyzacyjnych dokonywanych od otrzymanych w ten sposób składników majątku.

Dzięki nowelizacji podatnicy odzyskali prawo do zaliczania do kosztów podatkowych odpisów amortyzacyjnych:

• od składników majątku nabytych w drodze spadku (zwolnionego z podatku od spadków i darowizn) - nowelizacja brzmienia art. 23 ust. 1 pkt 45 lit. a updof;

• od składników majątku nabytych w drodze darowizny (zwolnionego z podatku od spadków i darowizn).

W przypadku nabycia składników majątku w drodze darowizny ustawodawca wprowadził dodatkowe warunki, które muszą być łącznie spełnione, aby obdarowany mógł zaliczyć do kosztów odpisy amortyzacyjne od nabytego składnika majątku (dodany art. 23 ust. 9 updof). Mianowicie:

• obdarowany może amortyzować tylko składniki majątku, które były wcześniej używane przez darczyńcę w działalności i przez niego amortyzowane,
• obdarowany ma obowiązek przyjąć te składniki do swojej działalności gospodarczej w wartości określonej przez darczyńcę,
• obdarowany ma obowiązek kontynuować amortyzację dokonywaną uprzednio przez darczyńcę, uwzględniając wysokość dokonanych już przez niego odpisów oraz przyjętą metodę amortyzacji.

Wprowadzona zmiana oznacza - w zakresie spadków - powrót do stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2018 r., a w zakresie darowizn - do złagodzenia regulacji wprowadzonej od 1 stycznia 2018 r.

Ponieważ wymienione zmiany mają zastosowanie do dochodów osiągniętych od 1 stycznia 2018 r., podatnicy, którzy po tym dniu otrzymali w darowiźnie lub spadku środki trwałe albo wartości niematerialne i prawne oraz nie zaliczali do kosztów dokonywanych od nich odpisów amortyzacyjnych, mogą skorygować swoje rozliczenia.

Nabycie akcji w ramach programów motywacyjnych bez podwójnego opodatkowania

Zmiana polega na doprecyzowaniu, że wprowadzone od 1 stycznia 2018 r. przepisy art. 24 ust. 11-11b updof odraczające moment powstania przychodu z tytułu nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego do momentu ich finalnej sprzedaży mają również zastosowanie do akcji spółek, których siedziba lub zarząd znajduje się na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego (art. 24 ust. 12a updof). Dotychczas art. 24 ust. 12a updof mówił tylko o akcjach spółek, których siedziba lub zarząd znajduje się w państwie, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Oznaczało to, że przepisy art. 24 ust. 11-11b updof nie dotyczyły polskich spółek, jako że Polska nie ma zawartej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z samą sobą. W związku z tym doradcy podatkowi zwracali uwagę na ryzyko konieczności opodatkowania przychodów pracowników polskich spółek tworzących programy motywacyjne dwa razy, tj. zarówno na etapie przyznania uprawnień do akcji, jak i ich zbycia. Ministerstwo Finansów przyznało się do tego błędu, jednocześnie zapewniając o konieczności jego naprawy. Z tego powodu znowelizowane brzmienie art. 24 ust. 12a updof ma zastosowanie do dochodów uzyskanych, począwszy od 1 stycznia 2018 r. Jeżeli zatem poczynajac od 1 stycznia 2018 r. doszło do objęcia w ramach programu motywacyjnego akcji polskiej spółki lub innej spółki, której siedziba lub zarząd znajduje się na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, nie należało rozpoznawać przychodu z tego tytułu i opodatkowywać go według skali podatkowej. Przychód ten powstanie dopiero w momencie zbycia tych akcji. Jeżeli jednak spółka zdecydowała się pobrać z tego tytułu zaliczkę, zrobiła to nienależnie. W takiej sytuacji pracownik może dochodzić jej zwrotu. W tym celu powinien w rozliczeniu rocznym PIT-37 za 2018 r.:

•wykazać przychód z PIT-11 pomniejszony o przychód z tytułu objęcia akcji w programie motywacyjnym,

•wskazać kwotę zaliczek faktycznie pobranych przez pracodawcę.

Wniesienie wkładów pieniężnych - bez podatku

Do końca 2017 r. z art. 12 ust. 1 pkt 7 updop wynikało, że przychodem jest „wartość wkładu określona w statucie lub umowie spółki, a w razie ich braku wartość wkładu określona w innym dokumencie o podobnym charakterze - w przypadku wniesienia do spółki albo do spółdzielni wkładu niepieniężnego w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część (…)”.

Wprowadzona 1 stycznia 2018 r. zmiana polegała na wykreśleniu z przepisu sformułowania: „w przypadku wniesienia do spółki albo do spółdzielni wkładu niepieniężnego w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część”.

Na skutek nowelizacji podatnicy mieli wątpliwości, czy przepis ten należy stosować tak jak dotychczas, tj. wyłącznie w odniesieniu do wkładów niepieniężnych, czy też należy go stosować również do wkładów gotówkowych. Odczytując bowiem literalnie przepis, należałoby uznać, że przychód powstaje w momencie wniesienia jakiegokolwiek wkładu. Tym samym od 1 stycznia 2018 r.  podatnik wnoszący do spółki wkład pieniężny zobowiązany byłby do rozpoznania przychodu z tytułu objęcia udziałów (akcji) - zgodnie z wartością określoną w umowie (statucie). Tymczasem do końca 2017 r. z powstaniem przychodu wiązało się wyłącznie wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci innej aniżeli przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, np. nieruchomości czy urządzenia.

Podatnicy sygnalizowali ten problem. MF twierdziło natomiast, że wniesienie wkładu pieniężnego nie powoduje powstania przychodu. Według MF zmiana brzmienia cytowanego przepisu nie wprowadziła obowiązku opodatkowania wkładów gotówkowych. Wątpliwości jednak pozostały. Dlatego do omawianego przepisu dodano zastrzeżenie, że ma on zastosowanie „w przypadku wniesienia do spółki albo spółdzielni wkładu niepieniężnego”. Tym samym powinny zakończyć się omawiane tu wątpliwości co do tego, czy w związku z wniesieniem do spółdzielni i spółek kapitałowych wkładów pieniężnych powstaje przychód. Przepis w nowym brzmieniu ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych, począwszy od roku podatkowego, który rozpoczął się po dniu 31 grudnia 2017 r. (art. 8 ustawy nowelizującej).

Podatek od przychodów z budynków zamiast podatku od nieruchomości komercyjnych

Od 1 stycznia 2018 r. wprowadzono tzw. minimalny podatek dochodowy od nieruchomości komercyjnych. Podatek ten spotkał się z krytyką Komisji Europejskiej i konieczne było dokonanie w nim znaczących zmian. Nowelizacja przepisów pdof i pdop w tym zakresie jest konsekwencją kompromisu, jaki Ministerstwo Finansów wypracowało z Komisją Europejską. Z niewielkimi wyjątkami nowelizacja przepisów regulujących minimalny podatek dochodowy od nieruchomości komercyjnych polegająca na wprowadzeniu w jego miejsce podatku od przychodów z budynku będzie obowiązywać od 1 stycznia 2019 r.

Rozszerzenie zakresu opodatkowania. W wyniku nowelizacji od 1 stycznia 2019 r. opodatkowane mają być wszystkie budynki (mieszkalne i niemieszkalne), które zostały oddane do używania (w całości lub w części) na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze (znowelizowany art.24b ust 1 updop i art. 30g ust 1 updof). Dotychczas opodatkowani byli podatnicy pdof i pdop będący właścicielami budynków biurowych oraz budynków handlowo-usługowych. Od 1 stycznia 2019 r. podatek od przychodów z budynków będzie płacony od środków trwałych w postaci budynków, które:

• stanowią własność lub współwłasność podatnika,
• są składnikiem majątku związanym z działalnością gospodarczą,
• generują przychody z ich najmu (dzierżawy itp.) w części lub w całości,
• są położone na terytorium Polski.

Ustawodawca bez zmian pozostawił przy tym dotychczasową wysokość podatku, który wynosi 0,035% podstawy opodatkowania za każdy miesiąc.

Uwaga! W przypadku gdy budynek został oddany do używania na podstawie umowy leasingu określonej w art. 17a ust. 1 updop, przepisy o podatku od przychodów z budynku stosuje się wyłącznie do podmiotu dokonującego odpisów amortyzacyjnych.

Zwolnienie z podatku i jego nieustalanie. Nowelizacja zwalnia z podatku od przychodów z budynków tylko budynki, które zostaną oddane do używania w ramach realizacji programów rządowych i samorządowych dotyczących budownictwa społecznego (pod pewnymi warunkami) - znowelizowany art. 24b ust. 2 updop i art. 30g ust. 2 updof.

Dodatkowo podatek od przychodów z budynków nie jest ustalany w przypadku budynków, dla których proporcja udziału powierzchni użytkowej budynku oddanej do używania (tj. wynajętej lub wydzierżawionej) w jego całkowitej powierzchni nie przekroczy 5% (znowelizowany art. 24b ust. 7 updop i art. 30g ust. 7 updof). Podatnik nie zapłaci zatem podatku, jeżeli wynajmowana część budynku nie będzie większa niż 5% powierzchni użytkowej całego budynku.

Kwota wolna i ustalanie podstawy opodatkowania. Nowelizacja wprowadza także zmiany w zakresie tego, jak ustalana jest kwota wolna. Tak jak w przypadku minimalnego podatku od nieruchomości komercyjnych kwota wolna dla podatku od przychodów uzyskiwanych z budynków wynosi 10 mln zł. Po nowelizacji kwota wolna w wysokości 10 mln zł będzie stosowana wobec sumy wartości początkowej wszystkich budynków posiadanych przez podatnika, bez względu na ich liczbę lub wartość jednostkową - znowelizowany art. 24b ust. 9 updop i art. 30g ust. 9 updof. W przypadku gdy budynek będzie oddany do użytkowania w części, przychód z tego budynku będzie należało ustalać proporcjonalnie do udziału powierzchni oddanej do używania w całkowitej powierzchni użytkowej budynku. Zatem od 1 stycznia 2019 r. podstawą opodatkowania podatkiem od przychodów z budynków będzie suma przychodów z poszczególnych budynków, pomniejszona o kwotę 10 mln zł. Przed nowelizacją podstawę opodatkowania minimalnym podatkiem stanowił przychód odpowiadający wartości początkowej środka trwałego, pomniejszony o kwotę 10 mln zł (ustalany odrębnie dla każdego budynku).

Przykład:

Spółka z o.o. jest właścicielem trzech budynków handlowych przeznaczonych na wynajem. Wartość początkowa budynków wynosi odpowiednio: 15 mln zł, 5 mln zł i 4 mln zł. W 2018 r. spółka płaci minimalny podatek od nieruchomości komercyjnych tylko od najbardziej wartościowego z tych budynków. Podstawa opodatkowania w przypadku tego budynku wynosiła 5 mln zł (15 mln zł - 10 mln zł (kwota wolna). Tym samym Spółka płaci miesięcznie 1750 zł (5 mln x 0,035%).

Od 1 stycznia 2019 r. spółka będzie płaciła od budynków, których jest właścicielem, podatek od przychodów z budynków. Podstawa opodatkowania wyniesie 14 mln zł (łączna wartość budynków pomniejszona o kwotę wolną). Tym samym podatek miesięczny wyniesie 4900 zł (14 mln x 0,035%).

Wprowadzona zmiana oznacza, że opodatkowaniem zostanie objęta większa liczba podatników podatku dochodowego. Co więcej, dla wielu podatników wzrośnie wysokość płaconego podatku.

Zapobieganie unikaniu opodatkowania. Ustawodawca przewidział, także że podatnicy mogą decydować się na przeniesienie własności budynków pomiędzy podmiotami powiązanymi w celu uniknięcia opodatkowania. Jak wynika z uzasadnienia do ustawy, by przeciwdziałać takim praktykom, wprowadzono ograniczenia w możliwości odliczenia kwoty wolnej. I tak, w przypadku podatników posiadających udział w kapitale innego podmiotu powiązanego kwotę wolną w wysokości 10 mln zł będzie można odliczyć od podstawy opodatkowania wyłącznie w części, w jakiej przychód z budynków u danego podatnika będzie pozostawać do łącznej kwoty takich przychodów podatnika oraz podmiotów z nim powiązanych. Przepis ten ma zastosowanie do wszystkich podatników posiadających udział w kapitale innych podmiotów podlegających opodatkowaniu podatkiem od przychodów z budynków (niezależnie od intencji podatnika). Omawiane rozwiązanie ma zastąpić obecnie obowiązującą regulację, że w przypadku budynku będącego współwłasnością podmiotów powiązanych kwota obniżająca podstawę opodatkowania (10 mln zł) uwzględniania jest proporcjonalnie w wartości początkowej każdego ze współwłaścicieli.

Nowelizacja oznacza konieczność łącznego rozliczania przychodów z tytułu posiadania budynków przez podatnika i podmioty z nim powiązane, w których posiada on bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25% udziałów (art. 24b ust. 10 updop i art. 30g ust. 10 updof). Dla podatników oznacza to konieczność wymiany z podmiotami powiązanymi informacji na temat tego, jakie przychody osiągają one z budynków.

Na marginesie można dodać, że po nowelizacji opodatkowanie budynku należącego do współwłaścicieli niepowiązanych następuje na obecnych zasadach. A zatem tak jak obecnie w przypadku niepowiązanych współwłaścicieli przy obliczaniu wartości początkowej budynku przyjmuje się wartość wynikającą z ewidencji tego podatnika.

Kolejnym rozwiązaniem mającym na celu zapobieżenie unikaniu opodatkowania jest wprowadzenie w podatkach dochodowych przepisu obejmującego właścicieli budynków, którzy bez uzasadnionych przyczyn ekonomicznych przenieśli w całości albo w części własność lub współwłasność budynku albo oddali budynek do używania na podstawie umowy leasingu finansowego. Jeżeli organ podatkowy dowiedzie, że transakcja ta ma na celu unikanie opodatkowania, to w takiej sytuacji opodatkowaniu nie będzie podlegać nabywca/leasingobiorca budynku, ale dotychczasowy właściciel (art. 24b ust. 18 updop i art. 30g ust. 18 updof).

Zapłata podatku od przychodów z budynków. Tak jak dotychczas po nowelizacji podatnicy będą obowiązani za każdy miesiąc obliczać podatek od przychodów z budynków i wpłacać go na rachunek urzędu skarbowego w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który płacony jest podatek (art. 24b ust 11 updop i art. 30g ust. 10 updof). Kwotę zapłaconego za dany miesiąc podatku od przychodów z budynków podatnicy odliczają od zaliczki na podatek dochodowy. W przypadku gdy podatnicy wpłacają zaliczki kwartalne, odliczeniu podlega podatek od przychodów z budynków zapłacony za miesiące przypadające na dany kwartał (art. 24b ust. 12 updop i art. 30g ust. 12 updof).

Zwrot podatku od przychodów z budynków. Podatnicy podatku dochodowego zyskali możliwość wnioskowania o zwrot podatku zapłaconego, a nieodliczonego od podatku dochodowego ustalonego na zasadach ogólnych (art. 24b ust. 15 i 16 updop oraz art. 30g ust. 15 i 16 updof). Podatnik otrzyma zwrot pod warunkiem, że prawidłowo wykaże:

• wysokość zobowiązania podatkowego lub stratę w zeznaniu rocznym oraz
• wysokości podatku od przychodów z budynków.

Ze względu na określenie nowelizacją warunków zwrotu podatku należy oczekiwać ze strony fiskusa kontroli podatkowej w przypadku wniosku o zwrot. Organy podatkowe będą mogły dokonać przy tym sprawdzenia, czy koszty finansowania dłużnego związane z nabyciem lub wytworzeniem budynku, a także inne przychody i koszty zostały ustalone na warunkach rynkowych.

Stosowanie przepisów. Przepisy dotyczące podatków od przychodów z budynków zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2019 r. (art. 10 ustawy nowelizującej). Podatnicy pdop, których rok podatkowy jest inny niż kalendarzowy i rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2019 r., a zakończy się po dniu 31 grudnia 2018 r., stosują do końca przyjętego przez siebie roku podatkowego przepisy art. 24b i art. 24c ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym (art. 5 ustawy nowelizującej).

Wyjątek dotyczy przepisów art. 24b ust. 15 i 16 updop oraz art. 30g ust. 15 i 16 updof (a zatem omówionych przepisów dotyczących zwrotu podatku). Te przepisy, jako korzystne dla podatników, mogą być stosowane do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2018 r. (art. 4 pkt 2 ustawy nowelizującej). Tym samym podatnicy podatku minimalnego od nieruchomości komercyjnych, którzy zapłacili ten podatek zgodnie z przepisami obowiązującymi przed 1 stycznia 2019 r., będą mogli skorzystać z tej możliwości.

Nowelizacja pozwala także na stosowanie w trwającym obecnie roku podatkowym (czyli w roku podatkowym rozpoczynającym się po dniu 31 grudnia 2017 r.) nowych korzystniejszych regulacji w zakresie ustalania podstawy opodatkowania (art. 6 i 7 ustawy nowelizującej). Tym samym już w trwającym roku podatkowym (o ile rozpoczął się on po 31 grudnia 2017 r.) podatnicy:

• mogą stosować rozwiązanie dotyczące objęcia podatkiem tylko tej części budynku, która jest wynajmowana. W przypadku gdy budynek został oddany do używania w części, przychód ustala się proporcjonalnie do udziału powierzchni użytkowej oddanej do używania w całkowitej powierzchni użytkowej tego budynku;
• mogą wyłączyć z opodatkowania także budynki handlowo-usługowe, jeżeli są wykorzystywane wyłącznie lub w głównym stopniu na własne cele podatnika (na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów taką regulacją objęte były tylko budynki biurowe).

Zwolnienie z PIT pomocy finansowej otrzymanej od Policji

Zwolnieniem z PIT objęto:

• przychody z tytułu pomocy finansowej otrzymanej od policji przez osoby przez nią chronione na podstawie ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka,
• inne świadczenia o podobnym charakterze wypłacane w związku z ujawnieniem wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacji dotyczących osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotnych okoliczności jego popełnienia

- art. 21 ust. 1 pkt 83c updof.

Wprowadzone zwolnienie jest korzystne dla osób współpracujących z Policją. Do tej pory osoby otrzymujące ww. świadczenia musiały je rozliczyć jako przychód z innych źródeł. Konieczność odprowadzania przez nie podatku od otrzymywanych wypłat narażała je na niebezpieczeństwo w związku z ryzykiem ujawnienia informacji, które mogłyby przyczynić się do identyfikacji ich tożsamości lub miejsca pobytu.

Wprowadzona zmiana ma zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2018 r. W związku z tym osoby, które uzyskały w 2018 r. ww. świadczenia od Policji, nie otrzymają od niej po zakończeniu tego roku informacji PIT-8C i nie będą musiały wykazać i opodatkować otrzymanych kwot 20% zryczałtowanym podatkiem dochodowym w zeznaniu za 2018 r.

Przywrócenie zwolnienia z PIT dla wygranych w kasynach

Do końca 2017 r. na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 6 updof zwolnione z PIT były wygrane w kasynach gry.

Od dnia 1 kwietnia 2017 r. w związku z wprowadzonymi zmianami do ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach poza kasynami gry zostało objęte monopolem państwa. Monopol ten wykonuje Totalizator Sportowy Sp. z o.o. W praktyce oznaczało to, że wygrane w grach na automatach uzyskanych w salonach gry Totalizatora Sportowego Sp. z o.o. podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym, natomiast wygrane na automatach uzyskanych w kasynach gry podlegały zwolnieniu z opodatkowania na podstawie przywołanego art. 21 ust. 1 pkt 6 updof.

Aby uniknąć tego rozróżnienia w sposobie opodatkowania wygranych na automatach w zależności od tego, czy uzyskano je w kasynie gry, czy w salonie Totalizatora Sportowego, od 1 stycznia 2018 r. zdecydowano się na uchylenie pkt 6 w art. 21 ust. 1 updof. Na skutek tego wygrane w grach na automatach uzyskiwane w kasynach przestały być w całości zwolnione z PIT. Jeśli wygrana przekroczyła limit 2280 zł, musiała zostać opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 10%.

Omawianą nowelizacją przywrócono od 19 lipca 2018 r. całkowite zwolnienie dla wygranych w grach na automatach. Dotyczy ono zarówno wygranych uzyskiwanych w kasynach gry (czyli tak jak to miało miejsce do końca 2017 r.), jak i wygranych uzyskiwanych w salonach Totalizatora Sportowego.

Rezygnacja z urzędowych wzorów oświadczeń i zawiadomień

Z początkiem 2018 r. wprowadzono możliwość składania przez podatników PIT niektórych oświadczeń i zawiadomień z wykorzystaniem gotowych wzorów, które miały zostać ogłoszone przez Ministra Finansów w rozporządzeniu wykonawczym. Chodziło o wzór:

• oświadczenia w sprawie wyboru opodatkowania przychodów osiąganych z najmu tylko przez jednego z małżonków,

• zawiadomienia o rezygnacji z ww. wyboru,

• oświadczenia o wyborze opodatkowania podatkiem liniowym,

• zawiadomienia o rezygnacji z opodatkowania podatkiem liniowym.

Do dnia dzisiejszego urzędowe wzory ww. oświadczeń i zawiadomień nie zostały opublikowane. W związku z tym podatnicy nadal tworzyli je samodzielnie albo korzystali z gotowych wzorów dostępnych w internecie lub na stronach internetowych niektórych urzędów skarbowych. Nowelizacja updof zlikwidowała możliwość korzystania z urzędowych wzorów ww. oświadczeń i zawiadomień z datą wsteczną, tj. już od 1 stycznia 2018 r. (w art. 8 uchylono ust. 7, a w art. 9a ust. 9). Szkoda, bo stworzenie urzędowych wzorów ww. oświadczeń i zawiadomień znacznie ułatwiłoby podatnikom życie oraz pozwoliłoby na ich składanie drogą elektroniczną. Ta forma jest o wiele wygodniejsza i pozwala na oszczędzenie czasu.

Wprowadzona zmiana jest spowodowana zmianami, jakie miały miejsce w trakcie prac nad ustawą o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy. Pierwotnie projekt ten przewidywał, że podatnik będzie miał możliwość elektronicznego przesyłania ww. oświadczeń i zawiadomień za pomocą CEiDG, poczynając od dnia 1 stycznia 2018 r. Tak się jednak nie stało.

Konsekwencją wprowadzonych zmian jest uchylenie w art. 45b updof pkt 6. Dalsze funkcjonowanie delegacji dla Ministra Finansów do określenia w drodze rozporządzenia wzorów ww. oświadczeń i zawiadomień stało się bezprzedmiotowe.

Podstawa prawna:

• art. 8, art. 9a, art. 21 ust. 1 pkt 83c, art. 22 ust. 9b, art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a i ust. 9, art. 24 ust. 12a, art. 45 ust. 3d, art. 52i ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 200; ost.zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 1291

• art. 24b ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1036; ost. zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 1291

• art. 4-8 ustawy z 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - Dz.U. z 2018 r. poz. 1291

Sławomir Biliński

prawnik, redaktor „MONITORA księgowego”, ekspert podatkowy, autor licznych publikacji z prawa podatkowego i gospodarczego

Katarzyna Wojciechowska

prawnik, ekspert w zakresie podatków dochodowych, redaktor „MONITORA księgowego”