Komentarz do KPA 2022 - Art. 136

1

[Postępowanie wyjaśniające] Komentowany przepis określa zakres postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym oraz wskazuje sposoby przeprowadzenia tego postępowania. Zakres czynności procesowych, jakie podejmuje organ odwoławczy w postępowaniu rozpoznawczym ma na celu weryfikację rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji, co sprowadza się do ponownego zbadania sprawy indywidualnej pod względem merytorycznym.

2

Zmiana przepisu art. 136 k.p.a. wprowadzona nowelizacją k.p.a. obowiązującą od 1 czerwca 2017 r. polegała na dodaniu § 2-4. Zgodnie z uzasadnieniem projektu wprowadzenie tej zmiany miało na celu skrócenie czasu trwania procedur administracyjnych poprzez usunięcie występujących obecnie dysfunkcji, (...) ograniczenie liczby zapadających w sprawach administracyjnych rozstrzygnięć kasatoryjnych. Według ustawodawcy wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., powinno bowiem stanowić absolutny wyjątek - następować jedynie w sytuacji, gdy wydanie decyzji in meriti godziłoby w zasadę dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Jak czytamy dalej w uzasadnieniu: zgodnie z art. 136 k.p.a. w obecnym brzmieniu organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W przypadku gdy istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, organ odwoławczy jest obowiązany uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a.). W orzecznictwie wskazuje się, że nie można postępowania dowodowego, którego przedmiotem jest ustalenie istnienia kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznej i warunkującej przedmiot i zakres dalszego postępowania wyjaśniającego w sprawie, określić mianem dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w rozumieniu art. 136 k.p.a. Przyjęcie odmiennego stanowiska naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.).