Sprzedaż nieruchomości użytkownikowi wieczystemu a VAT

Czy sprzedaż nieruchomości Skarbu Państwa dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu podlega opodatkowaniu podstawową stawką VAT? Czy transakcja ta powinna zostać udokumentowana fakturą na rzecz nabywców, jeśli użytkownikami są np. małżonkowie?

Sprzedaż prawa własności nieruchomości dokonana na rzecz użytkownika wieczystego takiej nieruchomości nie stanowi samodzielnej, odrębnej od wcześniejszego przekazania prawa do rozporządzania jak właściciel danym gruntem dostawy w znaczeniu VAT.

Problem opodatkowania lub braku konieczności rozliczenia VAT od operacji zbycia własności nieruchomości jej użytkownikowi wieczystemu, czyli de facto przekształcenia charakteru prawa do takiej nieruchomości, budził i cały czas budzi wiele kontrowersji. Na ten temat wielokrotnie wypowiadały się krajowe sądy administracyjne – Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, a nawet Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 25 lutego 2021 r. (sygn. akt C-604/19), a w konsekwencji wyroku Minister Finansów w interpretacji ogólnej z 22 grudnia 2021 r. (nr PT1.8101.2.2021). W orzeczeniu TSUE oraz interpretacji ogólnej Ministra Finansów wyrażony został pogląd, że czynności przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów w prawo własności podlegają opodatkowaniu VAT niezależnie od tego, kiedy prawo użytkowania zostało ustanowione i odrębnie od takiego ustanowienia użytkowania wieczystego. Pomimo tak szerokiej wykładni nie można stwierdzić, że kwestia ta doczekała się w pełni jednolitej i konsekwentnej interpretacji, a co ciekawe, nawet organy podatkowe nadal prezentują odmienne stanowisko.