Wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. I SA/Lu 243/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Asesor sądowy Jakub Polanowski Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 20 lutego 2024 r. nr SKO.II.41/26/OPG.PP/2024 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 7 grudnia 2023 r. znak SKO.II.41/1432/OPG.PP/2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie na rzecz T. A. kwotę 200 zł (dwieście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z 20 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. , po rozpatrzeniu odwołania T. A. od decyzji tego samego organu z 7 grudnia 2023 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy W. z 20 stycznia 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej naliczenia opłaty miesięcznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości Okuninka 1-34 (działka [...]) za lata 2014, 2015, 2016 oraz w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tej samej nieruchomości za lata 2017, 2018, 2019, 2020 i 2021- ponownie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji.
Z akt sprawy wynika, że pismem z 8 września 2023 r. T. A. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy W. w sprawie określenia opłaty miesięcznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości O. 1-34 (działka [...]), poczynając od 2014 r. - jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z 7 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Wójta Gminy W. z 20 stycznia 2022 r., którą to decyzją Wójt umorzył postępowanie w części dotyczącej naliczenia opłaty miesięcznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości O. 1-34 (działka [...]) za lata 2014, 2015, 2016 oraz określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tej samej nieruchomości za lata 2017, 2018, 2019, 2020 i 2021- odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji.
W odwołaniu z 28 grudnia 2023 r. od decyzji Kolegium z 7 grudnia 2023 r., skarżąca wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wymienioną na wstępie decyzją z 20 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak wyżej wspomniano, ponownie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy W. z 20 stycznia 2022 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że pismem z 28 grudnia 2023 r. T. A. i T. A. zwrócili się z wnioskiem "o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją Wójta Gminy W. z 20 stycznia 2022 r." W ich ocenie postępowanie prowadzone przez Kolegium odbyło się bez niezbędnych dowodów.
Organ wskazał, że w dalszym ciągu podtrzymuje swoje stanowisko zawarte we własnej decyzji z 7 grudnia 2023 r. i nie podziela stanowiska strony postępowania, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wymiarową doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez wystąpienie oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisów prawa materialnego, a podjętym rozstrzygnięciem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. A., nie formułując żadnych wniosków, zaskarżyła decyzję Kolegium z 20 lutego 2024 r. w całości, zarzucając, że organ nie wziął pod uwagę zgłoszonych dowodów. Strona zaskarżyła także decyzję Wójta Gminy W. z 20 stycznia 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o uwzględnienie skargi, wyjaśniając, że skład orzekający Kolegium popełnił błąd proceduralny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest usprawiedliwiona, niezależnie od oceny sformułowanych w niej zarzutów.
Sąd administracyjny kontrolując działalność organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) bada, czy organy w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz, czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania; ponadto sąd stwierdza nieważność zaskarżonego aktu, gdy ustali, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności - art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Uwzględniając wyżej przedstawione granice orzekania sądu oraz niezwiązanie granicami skargi Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja z 20 lutego 2024 r. dotknięta jest wadą nieważności, podobnie jak – z innej przyczyny - wcześniejsza decyzja Kolegium z 7 grudnia 2023 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekając na skutek odwołania skarżącej od jego własnej decyzji z 7 grudnia 2023 r. w przedmiocie nieważności decyzji Wójta Gminy W. z 20 stycznia 2022 r., powinno – zgodnie z art. 221 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z. 2023 r. poz. 2383 ze zm.) – stosować odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o postępowaniu odwoławczym.
Stosownie do art. 13 § 1 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej samorządowe kolegium odwoławcze jako organ odwoławczy od decyzji wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa jest organem podatkowym wyższego stopnia. Z przepisu art. 248 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej wynika, że samorządowe kolegium odwoławcze jako organ wyższego stopnia jest właściwe w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, między innymi wójta orzekającego jako organ podatkowy pierwszej instancji. W takiej sytuacji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji samorządowe kolegium odwoławcze orzeka w pierwszej instancji. Według art. 221 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze ten sam organ rozpatruje odwołanie od własnej decyzji, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Oznacza to, że zastosowanie ma art. 233 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej regulujący rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo
2) uchyla decyzję organu pierwszej instancji:
a) w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie,
b) w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Ponadto stosownie do art. 233 § 2 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.
Wynikające z art. 233 Ordynacji podatkowej ukształtowanie postępowania przed organem odwoławczym jako postępowania merytorycznego powoduje, że sformułowana w art. 127 ww. ustawy zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego nie może być rozumiana jako wymagająca jedynie kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji, lecz jako powodująca dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy. Mimo tego w razie ustalenia przez organ odwoławczy, że jego rozstrzygnięcie powinno być takie samo jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, organ drugiej instancji nie może powtórzyć treści sentencji zaskarżonej decyzji, ponieważ taki rodzaj rozstrzygnięcia nie został przewidziany dla organu odwoławczego w art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie merytorycznej tożsamości rozstrzygnięć organów obydwu instancji rozpatrzenie odwołania prowadzi - zgodnie z art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej - do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji a nie do powtórzenia sentencji decyzji organu pierwszej instancji. Wydanie w drugiej instancji decyzji zawierającej rozstrzygnięcie nieprzewidziane w ustawie dla organu odwoławczego oznacza, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co prowadzi do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Opisana wyżej okoliczność miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji z 7 grudnia 2023 r., w której orzeczono o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy W. z 20 stycznia 2022 r., ponownie decyzją z 20 lutego 2024 r. odmówiło stwierdzenia nieważności wymienionej wyżej decyzji Wójta.
Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Sąd orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji Kolegium z 20 lutego 2024 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd stwierdził również, że decyzja Kolegium z 7 grudnia 2023 r. dotknięta jest wadą nieważności z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Według tego przepisu decyzja zawiera między innymi oznaczenie strony. Wymaganie zamieszczenia w decyzji wskazanego elementu wynika z tego, że z treści decyzji powinno wynikać w sposób niebudzący wątpliwości w stosunku do jakiego podmiotu organ ustalił jego sytuację prawną. Nie oznacza to, że oznaczenie strony powinno nastąpić w sposób ściśle sformalizowany, na przykład - jak niekiedy czynią to organy - przez wskazanie strony w nagłówku decyzji. Jeżeli można z treści decyzji odczytać w sposób niewątpliwy kto jest stroną, do której decyzja została skierowana, to można wówczas uznać, że wymaganie z art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zostało spełnione i brak jest podstaw do stwierdzenia, że nastąpiło naruszenia prawa. Takich warunków nie spełnia jednak decyzja Kolegium z 7 grudnia 2023 r. W nagłówku decyzji nikt nie został wskazany jako strona. Nie wynika również z sentencji decyzji kto jest stroną, bowiem nikt w niej nie jest wskazany, na przykład jako podmiot, który złożył wniosek, na skutek którego organ prowadził postępowanie i wydał orzeczenie. Jedynie w uzasadnieniu decyzji wskazano, że T. i T. A. (...) zwrócili się do Wójta Gminy W. o stwierdzenie nieważności decyzji. Jednak informacja ta nie pozwala odczytać w sposób niewątpliwy kto jest stroną, do której decyzja została skierowana, ponieważ pod pouczeniem wskazano, że decyzję otrzymuje jedynie T. A.. Ta niejednoznaczność nie pozwala na określenie w sposób niewątpliwy kto, zgodnie z treścią decyzji, jest według organu osobą, którą organ oznacza jako stronę, spełniając wymaganie przewidziane w art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, należy uznać, że decyzja Kolegium jest dotknięta wadą nieważności ze względu na rażące naruszenie prawa, to jest art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Na marginesie trzeba zaznaczyć (nie ma to znaczenia dla wyniku sprawy), że decyzja organu z 7 grudnia 2023 r. opatrzona jest błędnym pouczeniem, że nie służy od niej odwołanie, że strona niezadowolona z decyzji może jednak zwrócić się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz że jeżeli strona nie chce skorzystać z prawa do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, może wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Organ formułując pouczenie nie uwzględnił, że sprawa została rozpatrzona z zastosowaniem przepisów Ordynacji podatkowej, w której nie przewidziano środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wcześniej już wyjaśniono, zgodnie z art. 221 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez jeden z organów w tym przepisie wymienionych, w tym przez samorządowe kolegium odwoławcze, odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Zastosowania nie ma także przepis art. 52 § 3 p.p.s.a. wprowadzający prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołanie, o którym mowa w art. 221 § 1 Ordynacji podatkowej nie może być utożsamiane z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2020 r. sygn. akt II FSK 264/20).
Biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu z dnia 7 grudnia 2023 r.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony sumę 200 zł zapłaconą z tytułu wpisu od skargi.
POTRZEBUJESZ POMOCY?