Wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 lutego 2025 r., sygn. I SA/Łd 711/24
Złożenie pełnomocnictwa syndykowi w postępowaniu upadłościowym nie podlega opłacie skarbowej, gdyż syndyk nie jest organem sądowym ani administracyjnym, a postępowanie upadłościowe nie jest postępowaniem sądowym w rozumieniu ustawy o opłacie skarbowej.
Dnia 5 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca : Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski, Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.), Protokolant : Asystent sędziego Katarzyna Nadolska-Góra, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 roku sprawy ze skargi M. G. na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 26 sierpnia 2024 r., nr DFP-Fn-IX.310.1.2024 w przedmiocie przepisów prawa podatkowego w zakresie opłaty skarbowej 1. uchyla zaskarżoną interpretację, 2. zasądza od Prezydenta Miasta Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Łd 711/24
UZASADNIENIE
Zaskarżoną interpretacją z dnia 26 sierpnia 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi po rozpatrzeniu wniosku radcy prawnego M. G. (dalej: strona, Wnioskodawca) o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie opłaty skarbowej uznał, że stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu interpretacji wskazano, że w dniu 14 czerwca 2024 r. do organu wpłynął wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie opłaty skarbowej od pełnomocnictw składanych syndykowi lub doradcy restrukturyzacyjnemu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Krajowy Rejestr Zadłużonych.
Za przedmiot żądanej interpretacji wskazano: art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. u. z 2023 r., poz. 2111 - dalej jako: Ustawa o opłacie skarbowej lub u.p.s.), w zw. z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks Postępowania Cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 z dnia 08 sierpnia 2023 r.) w zw. z art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako: Kodeks postępowania administracyjnego), art. 1, art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1691 z późn. zm.)., dalej jako ustawa o komornikach z 2018 r.), art. 40, art. 157, art. 1571, 216a ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 794 – dalej p.u.) wynikający z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego.
Wnioskodawca jest osobą fizyczną - radcą prawnym, który działając jako profesjonalny pełnomocnik, podejmuje się reprezentowania podmiotu gospodarczego (dalej jako: klient) w sprawach związanych z windykacją przysługujących mu wierzytelności na etapie postępowania rozpoznawczego przed sądami powszechnymi, na etapie postępowania egzekucyjnego oraz na etapie postępowania upadłościowego. Podstawą działań podejmowanych w imieniu klienta przez Wnioskodawcę jest pełnomocnictwo udzielone przez klienta. W przypadku gdy właściwy sąd wyda postanowienie o ogłoszeniu upadłości osoby zadłużonej oraz wezwanie wierzycieli upadłego do zgłoszenia 'wierzytelności syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze, wnioskodawca, za pośrednictwem tegoż systemu (Krajowy Rejestr Zadłużonych, dalej: KRZ) występuje do syndyka lub doradcy restrukturyzacyjnego ze zgłoszeniem wierzytelności. Wraz ze zgłoszeniem wierzytelności Wnioskodawca przedkłada syndykowi pełnomocnictwo udzielone mu przez klienta do reprezentowania go w sprawie.
Wobec powyższego zadano następujące pytanie:
Czy Wnioskodawca jako pełnomocnik zobowiązany jest do zapłaty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa składanego syndykowi lub doradcy restrukturyzacyjnemu za pośrednictwem systemy teleinformatycznego KRZ?
W ocenie Wnioskodawcy pełnomocnik nie jest zobowiązany do zapłaty opłaty skarbowej od składanego syndykowi lub doradcy restrukturyzacyjnemu pełnomocnictwa za pośrednictwem rejestru KRZ.
Wnioskodawca wskazał, że przepis art. 1 u.o.s. nie stanowi wyłącznej przesłanki dla określenia obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej. Istotne znaczenie ma również treść normy wynikającej z art. 6 ust 1. pkt 4 u.o.s.
Wnioskodawca wywiódł, iż zgłoszenie syndykowi wierzytelności dokonane za pośrednictwem KRZ nie jest czynnością dokonaną stricte przed sądem, a ponadto syndyk nie jest organem administracji publicznej, sądem czy też podmiotem innym niż organ administracji rządowej i samorządowej wykonującym zadania z zakresu administracji publicznej.
Zdaniem autora wniosku brak jest możliwości zakwalifikowania syndyka jako podmiotu wykonującego zadania z zakresu administracji publicznej, innego niż organ administracji rządowej i samorządowej. Powołanie syndyka orzeczeniem sądu lub sędziego komisarza nie oznacza zawarcia umowy o pracę - brak jest bowiem jakiejkolwiek podległości służbowej czy zależności od kogokolwiek poza wyraźnie, określonymi kompetencjami sądu lub sędziego - komisarza. Syndyk w ramach sprawowanego urzędu nie jest pracownikiem sądu.
Podsumowując strona zwróciła również uwagę, na stanowisko organów i sądu w zakresie spraw zainicjowanych wnioskami w przedmiocie obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa składanego komornikowi.
Prezydent Miasta Łodzi uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Organ powołując się na art 1 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust 1 pkt 4 u.o.s., podzielił stanowisko, iż brak jest możliwości uznania syndyka za organ administracji publicznej lub podmiot inny niż organ administracji rządowej i samorządowej wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej bowiem postępowanie upadłościowe podlega regulacji Kodeksu Postępowania Cywilnego (art. 229 ustawy Prawo Upadłościowe), a nie Kodeksu Postępowania Administracyjnego.
Natomiast stanowisko Wnioskodawcy, iż brak jest możliwości uznania prowadzonego przez syndyka postępowania za postępowanie sądowe - uznał za błędne.
Oran podkreślił, że określenie "postępowanie sądowe", użyte w art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., należy pojmować w sposób szeroki, a ponadto z przepisów p.u. wprost wynika sądowy charakter postępowania upadłościowego.
Zdaniem organu, strona niesłusznie przyrównuje okoliczność złożenia pełnomocnictwa komornikowi do sytuacji złożenia pełnomocnictwa syndykowi. Postępowanie egzekucyjne ma miejsce po zakończonym postępowaniu sądowym (i wydaniu prawomocnego wyroku), natomiast postępowanie upadłościowe toczy się w ramach postępowania sądowego. Strona błędnie wyłącza czynności prowadzone przez syndyka w postępowaniu upadłościowym jako postępowanie niesądowe. Czynności podejmowane przez syndyka są częścią postępowania upadłościowego - postępowania sądowego prowadzonego przez sąd upadłościowy - sąd rejonowy gospodarczy.
Organ powołując się na przytoczone w interpretacji poglądy piśmiennictwa wskazał, że syndyk podobnie jak to robi sąd powinien wezwać do przedłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej pod rygorem zawiadomienia właściwego organu podatkowego.
Podsumowując, organ podatkowy stanął na stanowisku, że złożenie pełnomocnictwa syndykowi lub doradcy restrukturyzacyjnemu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego KRZ spełnia przesłanki art 1 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust 1 pkt 4 u.o.p. i podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty skarbowej.
Na interpretację Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 26 sierpnia 2024 r. wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Zaskarżonej interpretacji zarzucono: naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 1 pkt. 4 u.o.s. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na uznaniu, iż przedłożenie przed syndykiem lub doradcą restrukturyzacyjnym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego KRZ dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
Z związku z powyższym wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów' postępowania.
Do skargi dołączono kserokopie interpretacji wydanych przez inne organy w przedmiocie analogicznym, do tego który stał się przedmiotem odpowiedzi Prezydenta Miasta Łodzi w zaskarżonej interpretacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Stosownie do art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną - rozpoznanie sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym następuje zatem wyłącznie we wskazanym w skardze zakresie.
Spór w sprawie - wobec zgodnego przyjęcia przez strony poglądu, że syndyk nie jest organem państwa i nie wykonuje władzy publicznej – sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy działalność syndyka (doradcy restrukturyzacyjnego) w ramach postępowania upadłościowego jest postępowaniem sądowym?
Zdaniem organu na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco, ponieważ, co prawda syndyka nie można uznać za organ administracji publicznej, ale jednoczenie działania syndyka są częścią postępowania upadłościowego - postępowania sądowego prowadzonego przez sąd upadłościowy, a tym samym wypleniającym dyspozycje przepis ary 1 ust 2 w zw. art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.p.
Natomiast zdaniem strony syndyk (doradca restrukturyzacyjny) jest organem pozasądowym i brak jest możliwości uznania prowadzonego przez syndyka postępowania za postępowanie sądowe.
W sporze tym racje należy przyznać stronie skarżącej, a wskazane w skardze zarzuty naruszenia art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 1 pkt. 4 u.o.s. są uzasadnione.
W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że nie wszystkie dokumenty stwierdzające udzielenie pełnomocnictwa lub prokury objęto obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej (która jest daniną publicznoprawną, zbliżoną swym charakterem do podatku, co do której zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) lecz wyłącznie te, które składane są w sprawach z zakresu administracji publicznej i w postępowaniu sądowym.
Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 u.o.s. opłacie skarbowej podlega:
1) w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej:
a) dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek,
b) wydanie zaświadczenia na wniosek, c) wydanie zezwolenia (pozwolenia, koncesji);
2) złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s., obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz od jego odpisu, wypisu lub kopii - z chwilą złożenia dokumentu w organie administracji publicznej, sądzie lub podmiocie, o którym mowa w art. 1 ust. 2.
W ocenie Sądu przepis art. 1 ust. 2 u.o.s. przewiduje opłatę skarbową za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w postępowaniu sądowym. Z jego treści nie sposób wyczytać, że oplata skarbowa należy się wyłącznie wtedy, gdy złożenie pełnomocnictwa odbywa się w związku z czynnością podejmowaną przed sądem. Dopiero łączne odczytanie przepisu art. 1 ust. 2 i przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o opłacie skarbowej, który uszczegóławia zakres przedmiotowy opłaty skarbowej, pozwala na prawidłowe przyjęcie, że opłata skarbowa należy się od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa ale wyłącznie przed sądem.
Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym postępowanie upadłościowe, a w szczególności postępowanie prowadzone przez syndyka (doradcę restrukturyzacyjnego) nie jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej. Konsekwencjom powyższego jest konstatacja (z którą zgadzają się strony), że syndyk (doradca restrukturyzacyjny) nie jest organem administracji publicznej, nie realizuje ani spraw, ani zadań z zakresu administracji publicznej, nie działa w sposób władczy.
Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że na gruncie polskiego prawa postępowanie upadłościowe jest postępowaniem sądowym. Sądem upadłościowym jest sąd rejonowy - sąd gospodarczy (art. 18 p.u.). Postępowanie upadłościowe inicjowane jest wnioskiem o ogłoszenie upadłości a kończy się zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. Wierzyciele, którzy chcą uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym zgłaszają syndykowi swoją wierzytelność. Zgłoszenie odbywa się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe (art. 236 p.u.).
Prawo upadłościowe zawiera ogólne regulacje dotyczące syndyka masy upadłości w dziale II tytułu IV części pierwszej ustawy. W dziale pierwszym tego tytułu zostały zamieszczone uregulowania dotyczące sądu i sędziego komisarza, a więc sądowych organów postępowania upadłościowego. W dziale trzecim tego tytułu zawarte są normy dotyczące uczestników postępowania, a więc upadłego i wierzycieli w tym również zgromadzenia wierzycieli i rady wierzycieli. Takie usystematyzowanie przepisów dotyczących syndyka wskazuje, że ustawodawca nie zaliczył syndyka masy upadłości do uczestników postępowania upadłościowego.
Podstawą wykonywania przez syndyka powierzonej mu funkcji urzędowej jest postanowienie sądu lub sędziego komisarza. Powołanie syndyka orzeczeniem sądu
lub sędziego komisarza nie oznacza zawarcia umowy o pracę - brak jest bowiem jakiejkolwiek podległości służbowej czy zależności od kogokolwiek poza wyraźnie określonymi kompetencjami sądu lub sędziego komisarza.
Syndyk w ramach sprawowanego urzędu nie jest pracownikiem sądu. Powołanie syndyka nie oznacza również, nawet dorozumianego, zawarcia jakiejkolwiek innej umowy cywilnej. Do działalności syndyka nie można więc w drodze analogii stosować przepisów o umowie zlecenia, umowie o dzieło itd. Powołanie syndyka postanowieniem sądu wyklucza jakąkolwiek więź prawną pomiędzy syndykiem, a wierzycielami, upadłym lub masą upadłości. Syndyk nie podlega wierzycielom ani upadłemu i nie ma prawa pobierać od nich jakichkolwiek świadczeń.
Nie można przy tym nie zauważyć, że ustawodawca wyraźnie wyodrębnił syndyka od sądowych organów postępowania upadłościowego, a więc sądu i sędziego komisarza. Wynika to z zasadniczej różnicy pomiędzy tymi podmiotami. Syndyk wykonując funkcje organu postępowania upadłościowego nie posiada uprawnień władczych, jak również nie posiada uprawnień do samodzielnego wydawania orzeczeń wiążących uczestników postępowania (zob. szerzej A. Hrycaj. Wykonywanie uprawnień z licencji doradcy restrukturyzacyjnego – jako działalność łączona z inną aktywnością zawodową bądź realizowana wyłącznie – publ. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2024/08/IWS_Hrycaj-A._Wykonywanie-uprawnien-z-licencji-doradcy-restrukturyzacyjnego.pdf).
Innymi słowy w postępowaniach upadłościowym i restrukturyzacyjnym biorą udział organy sądowe, czyli sąd i sędzia-komisarz, oraz organy pozasądowe, takie jak syndyk, tymczasowy nadzorca sądowy, zarządca przymusowy, nadzorca, zarządca i kurator (A. Gnys, 2. Pozasądowe organy postępowania upadłościowego i restrukturyzacyjnego. Kurator w postępowaniu insolwencyjnym [w:] Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, red. A. Machowska, Warszawa 2021).
Rację ma przy tym strona, że tezę o tym, iż syndyk jest pozasądowym organem postępowania upadłościowego potwierdza sam ustawodawca. W druku sejmowym nr 3480 Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw prawodawca kilkukrotnie wprost wskazuje, że "syndyk nie jest organem sądowym postępowania upadłościowego":
– zmiana art. 241 i dodanie art. 242a jest wynikiem przyjęcia rozwiązania, zgodnie z którym zgłoszenie wierzytelności jest dokonywane bezpośrednio do rąk syndyka. Syndyk nie jest organem sądowym postępowania upadłościowego, co oznacza, że konieczne jest jednoznaczne wskazanie, że jeżeli zgłoszenie wierzytelności nie odpowiada wymaganiom pisma procesowego lub wymaganiom określonym w art. 239 i art. 240, to stosuje się odpowiednio art. 130 k.p.c.
– W związku ze zmianą określoną w art. 51 ust. 1 pkt 4, polegającą na tym, że proponuje się, aby zgłoszenie wierzytelności było dokonywane bezpośrednio syndykowi, mogłaby się pojawić wątpliwość, czy zgłoszenie to przerywa bieg przedawnienia, skoro nie jest to czynność przed sądem, gdyż syndyk nie jest organem sądowym. Syndyk ustala listę wierzytelności, ale lista ta jest następnie zatwierdzana przez sędziego-komisarza (s. 20 unasiennienia projektu)
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, brak jest możliwości uznania prowadzonego przez syndyka (doradcę restrukturyzacyjnego) postępowania za postępowanie sądowe w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. , a złożenie syndykowi w związku z prowadzonym przez niego postępowania ją dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (w oryginale, odpisie, wypisie lub kopii) nie powoduje powstania obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy. Pełnomocnik nie składa pełnomocnictwa sądowi lecz syndykowi.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ interpretacyjny winien wydać interpretację indywidualną uwzględniającą wykładnię przepisów ustawy o opłacie skarbowej przedstawioną w niniejszym wyroku.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 146 § 1 w zw. art 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis od skargi, orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
db
POTRZEBUJESZ POMOCY?