Czy można odliczyć VAT z faktury wystawionej przez zagranicznego kontrahenta z polskim NIP i kwotą VAT

W analizowanej sprawie rozliczenie zakupu przez polskiego podatnika VAT usług informatycznych świadczonych przez zagranicznego kontrahenta generalnie uzależnione będzie od tego, czy zostały spełnione przesłanki uznania tej transakcji za import usług, którego miejscem opodatkowania będzie Polska.

Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2–4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n, które, jak zakładam, nie znajdą zastosowania w omawianym przypadku.

Jeżeli zatem miejscem opodatkowania usług informatycznych jest Polska, natomiast usługodawcą jest podmiot zagraniczny (z siedzibą w Hongkongu) oraz zostaną spełnione pozostałe przesłanki wynikające z ustawy o VAT, to transakcja może stanowić import usług, który powinien rozliczyć nabywca usługi.

Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

1) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski (chyba że to stałe miejsce nie uczestniczy przy świadczeniu tej usługi), a w przypadku usług związanych z nieruchomościami, podatnik ten nie jest zarejestrowany do VAT w Polsce,

2) usługobiorcą jest, w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b, podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania jako podatnik VAT UE.

Jeżeli w analizowanej sprawie usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju (podmiot z Hongkongu), a usługobiorcą jest polski podatnik VAT, to nabycie usług informatycznych będzie opodatkowane w Polsce według zasad przewidzianych dla importu usług. Rejestracja do VAT nie przesądza, czy kontrahent ma w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności. Należy to ustalić z kontrahentem.

W konsekwencji polski podatnik VAT będzie obowiązany do wykazania w swoich rozliczeniach podatkowych kwoty podatku należnego od takiej transakcji, przy jednoczesnym uprawnieniu wykazania podatku naliczonego w wartości odpowiadającej kwocie podatku należnego (art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o VAT).

Zatem podatnik nabywający usługi od kontrahenta zagranicznego nie będzie uprawniony do odliczenia kwoty VAT wskazanej na fakturze na zasadach ogólnych przewidzianych w art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT dotyczących zakupów krajowych, gdyż transakcja ta będzie stanowiła import usług.

Należy zwrócić uwagę, że powyższe konsekwencje podatkowe zostały określone przy założeniu, iż kontrahent zagraniczny nie posiada siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, które uczestniczy przy świadczeniu tych usług. W przypadku gdy ta przesłanka nie zostanie spełniona, polski podatnik nie będzie obowiązany do rozliczenia importu usług (z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT). W konsekwencji to zagraniczny kontrahent będzie obowiązany do wykazania kwoty VAT należnego od takiej transakcji. W tej sytuacji polski podatnik będzie uprawniony do odliczenia VAT od zakupu usług informatycznych, jeśli zostały spełnione wszystkie warunki przewidziane w art. 86 ustawy o VAT oraz nie wystąpią przesłanki negatywne, o których mowa w art. 88 ustawy o VAT.