Wyrok SN z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. II USKP 80/23
Obniżenie renty rodzinnej wdowy po funkcjonariuszu służby bezpieczeństwa na podstawie art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy funkcjonariusz posiadał wystarczający staż służby po dniu 31 lipca 1990 r., niezwiązanej ze służbą na rzecz totalitarnego państwa, który pozwalałby na ustalenie jego własnego świadczenia bez zastosowania ograniczenia z art. 15c ust. 3 tej ustawy. Prawo wdowy do renty rodzinnej stanowi samodzielne uprawnienie podmiotowe chronione przez art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a jego istotne ograniczenie wobec osoby, która osobiście nie uczestniczyła w działaniach aparatu totalitarnego i nie posiada innego świadczenia zapewniającego godziwy poziom życia, narusza zasadę proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła obniżenia renty rodzinnej wdowy po funkcjonariuszu służby bezpieczeństwa na podstawie art. 24a w związku z art. 15c ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Centralnym problemem prawnym była dopuszczalność zastosowania art. 24a ustawy w sytuacji, gdy część służby funkcjonariusza nie mogła być zakwalifikowana jako służba na rzecz totalitarnego państwa, a z uwagi na wystarczający staż służby poza art. 13b emerytura funkcjonariusza nie podlegałaby ograniczeniu z art. 15c ust. 3, zaś obniżenie renty rodzinnej 78-letniej wdowy naruszało art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną organu rentowego, potwierdzając zasadność przywrócenia renty rodzinnej do poprzedniej wysokości. Sąd wskazał, że funkcjonariusz miałby prawo do własnego świadczenia bez zastosowania art. 15c ust. 3 z uwagi na wystarczający staż służby po 1990 r., a prawo wdowy do renty jest pochodne od tego świadczenia; nadto obniżenie renty wobec wdowy niemającej innego świadczenia i nieponoszącej osobistej odpowiedzialności za działania służby totalitarnej narusza zasadę proporcjonalności i art. 1 Protokołu nr 1 do EKPCz.
POTRZEBUJESZ POMOCY?