Komentarz do ustawy o pomocy społecznej – Art. 98
[Świadczenie nienależnie pobrane] Świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej to świadczenie nienależnie pobrane (art. 6 pkt 16 u.p.s.). Świadczenia takie podlegają zwrotowi. Warunkiem powstania obowiązku zwrotu jest natomiast wykazanie stosownymi dowodami, że pobieranie świadczenia odbywało się z naruszeniem prawa, co jednocześnie stanowi uzasadnienie do jego zwrotu. Co więcej, zwrot takiego nienależnie pobranego świadczenia następuje niezależnie od dochodu.
[Należność podlegająca zwrotowi] Wysokość należności podlegającej zwrotowi nie jest w sposób automatyczny równa wysokości nienależnie pobranych świadczeń. W przypadku ujawnienia pobrania nienależnego świadczenia organy administracyjne powinny zmierzać wyłącznie do „restytucji stanu zgodnego z prawem” naruszonego poprzez podanie nieprawdziwych danych lub niepoinformowanie o zmianie sytuacji osobistej lub materialnej, a nie do ukarania takiej osoby. W konsekwencji celem takiego postępowania nie jest dodatkowe ukaranie świadczeniobiorcy.1)
NSA
(…) Z uwagi na fakt, iż art. 98 u.p.s. stanowi, że świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny i odsyła do odpowiedniego stosowania art. 104 ust. 4 u.p.s., przed wydaniem decyzji w przedmiocie zwrotu, właściwy organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wskazujący na zasadność odstąpienia od żądania takiego zwrotu (…).
