Komentarz do ustawy o CIT 2026 - Art. 18ea
I. Uwagi ogólne
[Cel wprowadzenia ulgi] Celem wprowadzenia ulgi na prototyp jest umożliwienie dodatkowego odliczenia wydatków ponoszonych na produkcję próbną nowego produktu czy też wprowadzenia takiego produktu na rynek. Przedmiotowa ulga ma z jednej strony zachęcić do tworzenia nowych produktów – prototypów, a z drugiej strony – stanowić ulgę finansową w zakresie podejmowania takich wydatków inwestycyjnych.
II. Ulga na prototyp [art. 18ea ust. 1]
[Adresat ulgi] Ulga dotyczy podmiotów, które ponoszą koszty produkcji próbnej nowych produktów lub koszty wprowadzania na rynek nowego produktu.
Ulga jest adresowana do wszystkich podatników CIT, przy czym może być rozliczona wyłącznie w ramach przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych.
[Charakter ulgi] Ulga na prototyp polega na odliczeniu określonych wydatków, raz już uznanych za koszty uzyskania przychodów, od podstawy opodatkowania ustalonej zgodnie z art. 18 ustawy o CIT. Oznacza to, że określone kategorie wydatków mogą być odliczone dwukrotnie – raz pomniejszą wysokość dochodu podatnika, a drugi raz, w określonym stopniu, wpłyną na obniżenie podstawy opodatkowania.
[Przedmiot ulgi] Ulga na prototyp odnosi się wyłącznie do nowych produktów. W ustawie brak jest definicji pojęcia „nowy”. Nie jest w związku z tym jasne, czy ulepszenie już istniejącego produktu w taki sposób, że nabędzie on nowych cech i właściwości, będzie kwalifikowane do rozliczenia w ramach ulgi na prototyp. W opinii komentującej są argumenty, żeby takie wytworzenie nowego produktu, w oparciu o produkt już istniejący, uprawniało do rozliczania określonych wydatków w ramach ulgi na prototyp. Tak też wypowiedział się WSA w Krakowie w orzeczeniu z 27 października 2023 r. (sygn. akt I SA/Kr 811/23 – orzeczenie nieprawomocne):
WSA
Niewątpliwie bowiem zgodnie z art. 18ea ust. 1 nowy produkt powinien powstać w wyniku prowadzenia przez podatnika prac badawczo-rozwojowych. Niemniej jednak nie można wykluczyć istnienia w procesie produkcji, wdrożenia drobnych, kosmetycznych zmian produktu, które nie powodują istotnej zmiany produktu. W ocenie Sądu, aby mówić o powstaniu innego produktu w wyniku dokonanych zmian, muszą być one na tyle istotne, aby wpływały na jego specyfikę, charakter. Zmiany te mogą dotyczyć surowców, materiałów, technologii, wyglądu itp. produkt uważa się za nowy, kiedy ma udoskonalone charakterystyki, na przykład funkcje, konstrukcję, kształt.


