Nowa klasyfikacja budżetowa od 1 stycznia 2027 r. z rewolucją w paragrafach – rozporządzenie z 20 kwietnia 2026 r.

Dnia 28 kwietnia 2026 r. zostało opublikowane nowe rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 20 kwietnia 2026 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 582). Akt ten ma zastąpić obowiązujące w tym zakresie rozporządzenie Ministra Finansów z 2 marca 2010 r. (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 513 ze zm.).

Nowe rozporządzenie jest kolejną (obok nowelizacji ustawy o finansach publicznych z 27 lutego 2026 r. – Dz.U. z 2026 r. poz. 426) – częścią pakietu środków legislacyjnych wdrażających reformę systemu budżetowego (kamień milowy A2aG dla Reformy Systemu Budżetowego w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności). Celem wydania tego aktu jest zwiększenie rzetelności i przejrzystości informacji o transferach środków publicznych dokonywanych w jednostkach sektora finansów publicznych.

Zakres wprowadzonych zmian ma charakter rewolucyjny. Choć ogólna struktura klasyfikacji (dział, rozdział, paragraf) została zachowana, istotnej zmianie uległa treść ekonomiczna paragrafów oraz ich układ.

Nowy układ załączników

W nowym rozporządzeniu zmieniła się struktura i prezentacja załączników do rozporządzenia oraz zmniejszyła się liczba załączników – jest 8, a będzie 5:

Działy i rozdziały

Zachowano dotychczasową numerację oraz nazewnictwo działów i rozdziałów – zostały one jedynie ujęte w jednym załączniku do rozporządzenia (załącznik nr 1 – „Klasyfikacja działów i rozdziałów” w miejsce poprzednich dwóch osobnych załączników – nr 1 i 2).

Działy i rozdziały są ujęte w układzie tabelarycznym, gdzie do każdego działu zostały przyporządkowane należące do niego rozdziały.

Zmiana ta ma na celu ułatwienie korzystania z tych podziałek.

Dodano kilka nowych rozdziałów, np.:

• 10022 „Świadczenia osłonowe”,
• 40022 „Odnawialne źródła energii”,
• 75092 „Spadki przypadające z mocy prawa gminie i Skarbowi Państwa”,
• 85235 „Centra usług społecznych”.

Jednocześnie zostały wyeliminowane rozdziały przestarzałe lub niewykorzystywane, np.:

• 75506 „Wojskowe jednostki organizacyjne prokuratury”,
• 75821 „Komisja Nadzoru Finansowego”,
• 80110 „Gimnazja” i 80111 „Gimnazja specjalne” oraz 80130 „Szkoły zawodowe”.

Zmiany w rozdziałach mają charakter ewolucyjny, nie rewolucyjny. Nie wprowadzono całkowicie nowych struktur, lecz dostosowano klasyfikację do obecnych potrzeb i praktyki budżetowej.

Paragrafy

Paragrafy dochodów i wydatków uległy największym zmianom.

Przede wszystkim całkowicie zmieniono ich numerację. Dotychczasowe paragrafy otrzymały nowe oznaczenia według pierwszej cyfry: 0 → 1, 2 → 3 i 4, 3 → 2, 4 → 1 i 6, a 6 zostały przeniesione do paragrafów 700–769 i paragrafów z pierwszą cyfrą 5.

Środki własne Unii Europejskiej zostały przeniesione z paragrafów 851–899 do paragrafów 870–899, a wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa – z paragrafów 801–849 do paragrafów 800–869.

Wprowadzono zasadę dwustronności podziałek (D/W), gdzie jeden paragraf stosuje się do klasyfikowania zarówno dochodów, jak i wydatków – jeśli w budżecie państwa lub budżetach JST występują dochody i wydatki z tego samego tytułu.

Poza paragrafami dochodowo-wydatkowymi nadal część paragrafów występuje tylko po stronie dochodowej lub tylko po stronie wydatkowej.

Wszystkie paragrafy dochodowe i wydatkowe ujęte są w jednym załączniku nr 2 – „Klasyfikacja paragrafów dochodów, przychodów i środków oraz paragrafów wydatków i środków” (w miejsce poprzednich dwóch osobnych załączników – nr 3 i 4).

Paragrafy są zestawione w formie tabelarycznej, gdzie podano oznaczenie:

• cyfrowe i nazwę paragrafu,
• skrótem dla paragrafów dochodowo-wydatkowych – D/W, dochodowych – D i wydatkowych – W.

Poza tym wskazano, do jakiej grupy zalicza się paragrafy w budżecie państwa i budżetach JST. Ma to na celu ułatwienie stosowania tych podziałek.

W nowym rozporządzeniu zostały również uproszczone tytuły i objaśnienia przy paragrafach (w tym znacznie ograniczono liczne odesłania do przepisów).

Po nowemu zostały także zdefiniowane paragrafy bieżące i majątkowe.

Wiele dotychczasowych paragrafów zostało podzielonych na dwa lub więcej nowych paragrafów – co oznacza większą szczegółowość danych na temat osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, np. obecny paragraf 426 „Zakup energii” został rozbity na: 770 – energia i 771 – woda.

Przy okazji paragrafy uporządkowano i dostosowano do zmian w przepisach, np. nie ma już tzw. paragrafów ukraińskich, które zostały wprowadzone w poprzednich latach w celu wyodrębnienia dochodów i wydatków związanych z realizacją zadań na rzecz obywateli Ukrainy. Miały one charakter czasowy i szczególny.

Nowe grupy wydatków

Klasyfikacja wydatków została dostosowana do zmiany art. 124 i 236 ustawy o finansach publicznych, która wprowadziła nowe grupy wydatków: transfery bieżące i majątkowe oraz nową definicję wydatków majątkowych w budżecie państwa i budżetach JST.

W budżecie państwa i budżetach JST w ramach klasyfikacji budżetowej wprowadzono odpowiednie grupy wydatków, do których przyporządkowano poszczególne paragrafy, a także oznaczono, o jakie czwarte cyfry (oznaczające źródło finansowania) można poszerzać trzycyfrowe symbole paragrafów wydatkowych.

Grupy wydatków zostały wymienione na początku załącznika nr 2.

Po nowelizacji w budżecie państwa i budżetach JST występują następujące grupy wydatków:

W budżecie państwa

1 – Transfery bieżące

2 – Świadczenia na rzecz osób fizycznych

3 – Wydatki bieżące

4 – Wydatki majątkowe

5 – Transfery majątkowe

W budżetach JST

010 – Transfery bieżące

020 – Świadczenia na rzecz osób fizycznych

030 – Uposażenia i wynagrodzenia oraz składki od nich naliczane

035 – Wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań

038 – Poręczenia i gwarancje

039 – Obsługa długu

040 – Wydatki majątkowe JST

048 – Zakup i objecie udziałów i akcji

049 – Wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego

050 – Transfery majątkowe

Czwarta cyfra paragrafu

Zachowano sposób oznaczania w budżecie państwa i budżetach JST środków zagranicznych, z jakich sfinansowano poszczególne rodzaje wydatków – czwartą cyfrą w czterocyfrowym numerze paragrafu. Wyróżniono oznaczenia od 0 do 9, gdzie 0 stosuje się przy braku finansowania zagranicznego, natomiast cyfry od 1 do 9 – oznaczają rodzaj funduszu UE lub innych środków zagranicznych. Objaśnienia w tym zakresie znajdują się na początku załącznika nr 2.

Klasyfikacje wydatków o większej szczegółowości – bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne

Utrzymano odrębne klasyfikacje wydatków o większej szczegółowości niż do paragrafu – dla zadań w zakresie bezpieczeństwa zewnętrznego i wewnętrznego, które mogą być stosowane na wewnętrzne potrzeby jednostek organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Obrony Narodowej w ramach realizowanych działów oraz innych dysponentów części budżetowych w zakresie działów: 754 „Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa” oraz 752 „Obrona narodowa”.

Są one ustalone tak jak dotychczas w dwóch odrębnych załącznikach, tylko pod innymi numerami (obecnie 4 i 5, a wcześniej 7 i 8).

Szczególne zasady stosowania klasyfikacji budżetowej w JST

Bez zmian pozostały szczególne zasady dotyczące stosowania klasyfikacji budżetowej w budżetach JST, gdzie:

• w osobnych rozdziałach należy wykazywać dochody i wydatki związane ze świadczeniem usług publicznych i utrzymaniem stanowisk pracy (SMUP),
• w planowaniu można stosować grupy paragrafów wydatków budżetowych zamiast paragrafów na podstawie przepisów szczególnych (chodzi tu o przepisy pozwalające na stosowanie w projektach planów finansowych i planach finansowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych grup paragrafów zamiast paragrafów, jeśli zezwoli na to zarząd JST).

Klucze przejścia dla paragrafów dochodów i wydatków na nową klasyfikację

Na stronie Ministerstwa Finansów opublikowane są materiały pomocnicze dotyczące wdrożenia nowej klasyfikacji budżetowej. Udostępnione dokumenty obejmują m.in. klucze przejścia dla paragrafów dochodów i wydatków, które mają ułatwić dostosowanie obowiązującej klasyfikacji budżetowej do nowych zasad. W dokumencie tym:

• podano obowiązujące paragrafy klasyfikacji dochodów i wydatków oraz ich oznaczenie numeryczne i nazwę w nowych przepisach wraz z opisem zakresu przejścia, jeśli nowy paragraf nie odpowiada w pełni zakresowi przedmiotowemu starego paragrafu,
• dla każdego nowego paragrafu zaznaczono, czy jest to paragraf dochodowo-wydatkowy (D/W), wyłącznie dochodowy (D) lub wyłącznie wydatkowy (W),
• podano symbol grupy wydatków w budżecie państwa i budżetach JST, do jakiej należy zaliczać nowe paragrafy wydatkowe,
• osobno oznaczono paragrafy zlikwidowane w nowych przepisach i nowo dodane (niemające odpowiednika w dotychczasowych podziałkach lub wyodrębnione z dotychczasowych podziałek).

Zastosowanie w praktyce:

1. Nowe rozporządzenie weszło w życie 29 kwietnia 2026 r. i ma zastosowanie po raz pierwszy do planowania ustawy budżetowej oraz projektów uchwał budżetowych JST na 2027 r.

2. Przy wykonywaniu budżetu państwa i budżetów JST na 2026 r. oraz do sporządzania sprawozdania z wykonania ustawy budżetowej oraz sprawozdań z wykonania budżetów JST za 2026 r. należy stosować przepisy dotychczasowe.

3. Państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne w okresie przejściowym muszą przygotować się do wdrożenia nowych podziałek klasyfikacyjnych i do czasu sporządzenia sprawozdań z wykonania budżetu państwa i budżetów JST stosować równolegle dwa rodzaje podziałek klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów (stare i nowe). Aby to ułatwić, Ministerstwo Finansów na stronie podmiotowej w BIP opublikowało „Klucze przejścia dla paragrafów dochodów i wydatków na nową klasyfikację”.

4. Jednostki powinny mieć zabezpieczone w planach finansowych środki na:

• dostosowanie systemów finansowo-księgowych, które w tym roku zostały już zmodyfikowane w związku z wdrożeniem m.in. KSeF,
• przeprowadzenie szkoleń dla pracowników, aby zapewnić prawidłowe stosowanie nowych podziałek oraz zrozumienie nowych definicji wydatków bieżących i majątkowych – nie tylko w komórkach finansowych, ale również w komórkach merytorycznych.

5. W związku z nowymi definicjami wydatków bieżących i majątkowych jednostki powinny dokonać przeglądu swoich procedur księgowych, aby prawidłowo przypisywać wydatki do właściwych paragrafów.

Izabela Motowilczuk

były wieloletni inspektor kontroli gospodarki finansowej RIO