Co nowego w podatkach dochodowych
Co nowego w podatkach dochodowych
Joanna Karpiuk
1 stycznia 2001 r. weszły w życie zmiany w niektórych przepisach dotyczących opodatkowania dochodów uzyskiwanych przez osoby fizyczne i przez osoby prawne.
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Uchwalona 9 listopada 2000 r. nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych została opublikowana w Dz.U. Nr 104, poz. 1104.
W jej wyniku zlikwidowano kilka ulg podatkowych (z tytułu budowy budynku mieszkalnego z lokalami na wynajem, z tytułu ustanowienia renty oraz z tytułu kształcenia dzieci w szkołach niepublicznych) i zmieniono zasady korzystania z tzw. dużej ulgi budowlanej (odliczeń można dokonywać już tylko przez cztery kolejne lata od rozpoczęcia inwestycji budowlanej).
Inne zmiany to m.in. zlikwidowanie ulg inwestycyjnych (z zachowaniem jednak praw nabytych). Ulgi inwestycyjne nie wpłynęły na rozwój działalności gospodarczej, a zwłaszcza na rozwój małych i średnich firm. Nie spowodowały także zakładanego wzrostu wpływów budżetowych (poprzez tworzenie miejsc pracy czy wzrost postępu technicznego). Nie przyniosły również oczekiwanych efektów w zakresie likwidacji szarej strefy. W podatku dochodowym od osób prawnych ulga ta została zlikwidowana od 1 stycznia ub.r. Podatnicy, którzy w latach 1997–2000 nabyli prawo do odliczenia od podatku dochodowego wydatków inwestycyjnych, a odliczenia te nie znalazły pokrycia w podatku obliczonym za te lata, zachowali prawo do dokonania tych odliczeń.
W wyniku nowelizacji ograniczono możliwość wspólnego opodatkowania małżonków i preferencyjnego opodatkowania osób samotnie wychowujących dzieci w sytuacji uzyskiwania przychodów z działalności gospodarczej opodatkowanych w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i karty podatkowej, w tym przypadku podatnicy korzystają bowiem z preferencyjnego sposobu opodatkowania w formie ryczałtu.
Zmieniono także przepis regulujący rozliczanie strat. Obniżenie dochodu o stratę poniesioną w danym roku podatkowym będzie możliwe w najbliższych, kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty. Rozwiązanie to wprowadzono w podatku dochodowym od osób prawnych od 1 stycznia 1999 r.
Zmiana ta ma na celu dostosowanie przepisów ustawy dotyczących osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W znowelizowanych przepisach uwzględniono także wprowadzoną w 1999 r. instytucję separacji. Ponieważ orzeczenie przez sąd separacji nie rozwiązuje małżeństwa, powodując jednak powstanie rozdzielności majątkowej, konieczne stało się wprowadzenie niezbędnych zmian w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak obecnie za osobę samotnie wychowującą dzieci, a co za tym idzie, mogącą płacić niższy podatek, uważa się także osobę, w stosunku do której orzeczono separację. Ponadto począwszy od 1 stycznia br. taką osobą jest także osoba, która wprawdzie pozostaje w związku małżeńskim, ale jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Bardzo ważną zmianą jest również przeniesienie do ustawy przepisów dotyczących amortyzacji. Dotychczas te kwestie były uregulowane w rozporządzeniu Ministra Finansów z 17 stycznia 1997 r. (Dz.U. Nr 6, poz. 35). Zabieg ten w przypadku osób prawnych został przeprowadzony już rok temu.
Pozostałe zmiany dotyczą m.in. kosztów uzyskania przychodów, transakcji z podmiotami powiązanymi czy ulgi uczniowskiej (uregulowanej uprzednio w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy).
Wbrew oczekiwaniom zmianie (obniżeniu) nie uległy jednak stawki podatku, a więc w 2001 r. nadal płacimy podatek według stawek 19, 30 i 40 proc.
Podatek dochodowy od osób prawnych
Obowiązujące od 1 stycznia br. zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych zostały wprowadzone ustawą z 9 czerwca 2000 r. (Dz.U. Nr 60, poz. 700). Ich uchwalenie związane było przede wszystkim z koniecznością dostosowania polskiego prawa do rozwiązań obowiązujących w Unii Europejskiej.
Zmiany te dotyczą m.in. podatkowych grup kapitałowych. Obecnie spółka jest uznawana za dominującą, jeżeli jej udział w kapitale zakładowym (akcyjnym) spółek zależnych wynosi 95 proc. (do tej pory 100 proc.).
Do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wprowadzono także nowy przepis dotyczący dokumentacji podatkowej w przypadku dokonywania transakcji z podmiotami powiązanymi. Wprowadzenie obowiązku dokumentowania tych transakcji ma na celu przeciwdziałanie przenoszeniu dochodów na takie podmioty, które mają miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową. Ten obowiązek obejmuje jednak tylko transakcje, w których w zależności od przypadku lub wartości transakcji kwota wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych świadczeń przekracza 100 000, 30 000 lub 50 000 euro.
Zmiany dotyczą również ustalania dochodu w przypadku łączenia spółek będących osobami prawnymi oraz kosztów uzyskania przychodów przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia udziałów lub akcji. Sposób ustalania tych kosztów zależy obecnie od sposobu, w jaki udziałowiec (akcjonariusz) nabył te udziały (akcje) w spółce przejętej.
Nie jest to jedyna zmiana, jeżeli chodzi o koszty uzyskania przychodów. Bardzo ważnym zapisem jest wprowadzenie do ustawy definicji samochodu osobowego, którym jest obecnie każdy samochód nie posiadający homologacji producenta lub importera wymaganej dla samochodów innych niż osobowe oraz którego dopuszczalna ładowność nie przekracza 500 kg.
W związku z wprowadzeniem tej definicji zmianie uległy także zapisy odnoszące się do wydatków związanych z odpisami z tytułu zużycia samochodów, z ubezpieczeniem samochodów, z używaniem samochodu w działalności gospodarczej, a także zapisy dotyczące amortyzacji samochodów.
Jeżeli chodzi o koszty uzyskania przychodów, to zmienił się także m.in. przepis mówiący o stratach związanych z ubytkami wyrobów akcyzowych, przepis dotyczący odsetek od pożyczek (kredytów) udzielanych spółce przez jej udziałowców lub przez spółki powiązane i przepis dotyczący strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych.
Inne zmiany dotyczą skutków podatkowych wniesienia aportu do spółki, w zależności od tego, czy aportem tym jest przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, czy inny składnik majątku. Znowelizowano również m.in. katalog zwolnień przedmiotowych, zasady wpłacania zaliczek na podatek oraz niektóre postanowienia dotyczące amortyzacji.
POTRZEBUJESZ POMOCY?