Prawo i Podatki Unii Europejskiej 12/2006 z 01.12.2006, str. 36
Data publikacji: 28.06.2018
Obowiązki państw członkowskich w procesie zawierania przez Wspólnotę umów międzynarodowych
Po przystąpieniu Polski do Wspólnoty Europejskiej zmianie uległa możliwość do podejmowania działań w procesie zawierania umów międzynarodowych objętych kompetencjami Wspólnoty. Kompetencje do zawierania niektórych umów zostały przekazane całkowicie na rzecz Wspólnoty - w takich przypadkach Wspólnota zawiera umowy międzynarodowe z wyłączeniem państw członkowskich. W przypadku umów objętych kompetencjami mieszanymi, tzn. tych, które państwa członkowskie mogą zawierać równolegle do Wspólnoty, zmieniły się metody działania tych państw na forum międzynarodowym.
Olga Kopiczko
LL.M., doktorantka w Zakładzie Prawa Europejskiego UwB, prawnik w Komisji Europejskiej*
W przypadku obu typów umów po stronie państw członkowskich pojawił się obowiązek lojalnego współdziałania w procesie negocjacji oraz obowiązek podtrzymania jednolitej reprezentacji międzynarodowej Wspólnoty. Stąd też konieczność uprzedniej koordynacji pozycji państw członkowskich na forum Rady Ministrów UE mająca na celu przygotowanie do spotkań międzynarodowych. Warto zapoznać się z tymi obowiązkami oraz z metodami koordynacji pozycji, aby móc w tych procesach aktywnie uczestniczyć.
Zdolność do zawierania umów przez Wspólnotę Europejską
Nie tylko państwa, ale również organizacje międzynarodowe mogą być stroną umowy międzynarodowej. Również Wspólnota Europejska posiada osobowość prawną i zdolność do zawierania umów międzynarodowych. Należy jednak pamiętać, że Wspólnota może przystąpić tylko do takich umów, które objęte są jej kompetencjami. W praktyce oznacza to, że aby zdefiniować, czy Wspólnota może zostać stroną umowy, należy znaleźć odpowiednią podstawę prawną do jej działania.
Kompetencje do zawierania przez Wspólnotę Europejską umów międzynarodowych interpretowane są szeroko przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Tak więc kompetencja do podjęcia działań międzynarodowych może wyraźnie wypływać bezpośrednio z Traktatu o Wspólnocie Europejskiej (np. w przypadku wspólnej polityki handlowej oraz polityki ochrony środowiska) lub być domniemana z przepisów Traktatu oraz środków uchwalonych na podstawie tych przepisów przez instytucje Wspólnoty (tak jest w przypadku, gdy Traktat upoważnia do podejmowania środków prawnych wewnątrz Wspólnoty, ale milczy na temat możliwości zawierania umów międzynarodowych, np. w przypadku polityki w dziedzinie transportu). Ważne jest, że Trybunał w swoim orzecznictwie ustalił, iż jeśli Wspólnota posiada kompetencję do prowadzenia pewnej polityki na forum wewnętrznym, to może ona również zawierać umowy międzynarodowe dotyczące tej polityki. Nie jest więc konieczne znalezienie podstawy w Traktacie, która wyraźnie upoważnia do działania na forum międzynarodowym, wystarczy, że Wspólnota kompetentna jest do podjęcia działań wewnętrznych.
