Biuletyn Rachunkowości i Finansów (Egzemplarz okazowy) 1/2005 z 16.10.2005, str. 73
Data publikacji: 16.10.2005
Jakie są sposoby krótkoterminowego lokowania wolnych środków finansowych przez przedsiębiorstwa
W naszej firmie występuje sezonowość, dotyczy to zarówno przychodów, jak i kosztów. W okresach kiedy brakuje nam wolnych środków pieniężnych, korzystamy z kredytu obrotowego. Proszę o poradę, w jaki sposób można zainwestować wolne środki pieniężne, które sezonowo pojawiają się na naszym rachunku bieżącym. Zaznaczam, że zależy nam na bezpiecznych inwestycjach, czyli nie akceptujemy wysokiego ryzyka poniesienia straty w krótkim czasie.
PROBLEM
RADA
Do najlepszych krótkoterminowych inwestycji, które są pozbawione ryzyka lub których ryzyko jest ograniczone do minimum, możemy zaliczyć: lokaty terminowe, fundusze inwestycyjne (rynku pieniężnego oraz obligacyjne), bezpośrednie inwestycje w bony skarbowe oraz obligacje emitowane przez Skarb Państwa. Inwestując w te instrumenty przedsiębiorstwo nie zyska wiele, ale równocześnie inwestycje te charakteryzują się brakiem lub minimalnym poziomem ryzyka.
UZASADNIENIE
Założenie jest takie, że przedsiębiorstwo lokuje wolne środki pieniężne tylko w krótkim okresie, ponieważ w dłuższym horyzoncie czasowym powinny one zostać przeznaczone na inwestycje oraz rozwój firmy, zgodnie z celem, w jakim została powołana.
Lokując nadwyżki finansowe w krótkim czasie przedsiębiorstwo przede wszystkim będzie zainteresowane bezpieczeństwem takiej inwestycji. Po prostu firma chciałaby zyskać na inwestycji więcej, niż mogłaby otrzymać z oprocentowania na rachunku bieżącym, które notabene jest obecnie symboliczne lub wynosi wręcz 0%. Dlatego też każda bezpieczna inwestycja, która przyniesie zysk powyżej nominalnego oprocentowania, będzie dobra.
Do bezpiecznych krótkoterminowych inwestycji możemy zaliczyć:
• lokaty bankowe,
• niektóre fundusze inwestycyjne,
• bony skarbowe oraz obligacje skarbowe emitowane przez Skarb Państwa.
Lokaty zakładane w bankach są w zasadzie w pełni bezpieczną formą lokowania nadwyżek finansowych zarówno w krótkim, jak i w długim czasie. Jednak nas interesują w szczególności lokaty krótkoterminowe. Lokatę można założyć na minimum jeden dzień (tzw. lokata overnight). Jest to najniżej oprocentowana lokata, jednak zysk na niej jest wyższy niż osiągnięty z rachunku bieżącego. Minimalna wartość takiej lokaty to, w zależności od banku, ok. 100 000 zł.
Poza tym banki oferują przedsiębiorstwom również inne rodzaje depozytów, np. lokaty 7-, 14- i 30-dniowe. Lokaty te są oprocentowane w wysokości 2-3% w stosunku rocznym. Oprocentowanie jest stałe lub zmienne. Przed założeniem lokaty warto dokładnie określić jej maksymalny okres, gdyż w przypadku zerwania umowy przed terminem bank nie nalicza oprocentowania, a może się zdarzyć, że firma zostanie obciążona prowizją.
Niektóre banki oferują również usługę polegającą na tym, że po osiągnięciu określonego progu, np. 100 000 zł, na rachunku bieżącym nadwyżka zostaje przeksięgowana na inne, wyżej oprocentowane konto. Za tego typu usługę bank pobiera ustaloną w umowie miesięczną opłatę.
UWAGA!
Założona lokata bankowa nie przyniesie nam zbyt dużych profitów, jednak w każdym przypadku będzie to więcej, niż gdybyśmy przechowywali wolne środki pieniężne na rachunku bieżącym.
Lokaty bankowe są najprostszym sposobem lokowania wolnych środków, dodatkowo nie można na nich stracić. Minusem jest to, że zysk z nimi związany jest w zasadzie symboliczny.
Fundusze inwestycyjne są bardziej złożonym sposobem na inwestowanie wolnych środków finansowych. Wyróżniamy wiele rodzajów funduszy, m.in. rynku pieniężnego, obligacyjne, stabilnego wzrostu, zrównoważone, akcyjne oraz zagranicznych papierów wartościowych.
Z punktu widzenia firmy, której zależy przede wszystkim na ochronie kapitału, warto brać pod uwagę fundusze pieniężne oraz obligacyjne. Pozostałe w krótkim okresie mogą przynieść stratę, więc nie będziemy o nich mówić.
Inwestycja w fundusze inwestycyjne polega na tym, że przekazujemy (kupujemy jednostki uczestnictwa) firmowe pieniądze specjalistycznej firmie (towarzystwu funduszy inwestycyjnych), która w naszym imieniu dokonuje inwestycji w instrumenty finansowe zgodne z polityką inwestycyjną danego funduszu.
Aby nabyć jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego, należy otworzyć rejestr, na którym będą zapisywane nabyte jednostki. Otwarcie rejestru nic nie kosztuje, ale z inwestycją w fundusze związane są opłaty:
• manipulacyjna za nabycie,
• prowizja za zarządzanie.
W przypadku funduszy rynku pieniężnego oraz obligacyjnych opłata za nabycie wynosi ok. 0,5-1,5% i jest pobierana w momencie zakupu jednostek. Jeśli na przykład kupimy jednostki za 100 000 zł, na naszym koncie zostanie zapisana kwota 99 500 zł (100 000 - 0,5% ze 100 000). Przy sprzedaży (umorzeniu) jednostek towarzystwo również pobierze opłatę za zarządzanie i na nasz rachunek zostanie przekazana kwota netto po potrąceniu tych opłat.
Zasadniczo fundusze rynku pieniężnego charakteryzują się niską stopą zwrotu z inwestycji i jednocześnie bardzo niskim ryzykiem inwestycyjnym. Inwestycja w tego rodzaju fundusze może przynieść zysk w granicach 5-6% rocznie, czyli tylko trochę więcej niż w lokaty bankowe.
W przypadku funduszy inwestujących w obligacje skarbowe stopa zwrotu jest wyższa (7-10%), ale ryzyko inwestycyjne jest większe. Wbrew pozorom w krótkim czasie na tego rodzaju inwestycji można stracić.
Przedsiębiorstwa mają również możliwość zainwestowania w papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa (zakup na rynku pierwotnym). W przypadku bonów skarbowych obowiązuje dość wysoka kwota minimalna (500 000 zł), jednak można je kupić za pośrednictwem niektórych banków (za niższą kwotę).
Natomiast obligacje skarbowe będące średnio- i długoterminowymi papierami wartościowymi emituje Ministerstwo Finansów RP, zgodnie z istniejącymi aktami prawnymi, w celu pozyskania środków o charakterze zwrotnym, przeznaczonych na finansowanie pożyczkowych potrzeb państwa.
Możemy wyróżnić obligacje zerokuponowe (sprzedawane z dyskontem), a także o zmiennej (ustalanej raz do roku na podstawie 52-tygodniowych bonów skarbowych) oraz stałej stopie procentowej. Co prawda nie są to krótkoterminowe papiery wartościowe, jednak podlegają one obrotowi na Giełdzie Papierów Wartościowych i można je sprzedać na rynku wtórnym po cenie rynkowej.
Przedsiębiorstwo, które chce zainwestować wolne środki finansowe w krótkim okresie, ma do wyboru wiele możliwości - w tym opracowaniu zostały opisane tylko niektóre z nich. Wszystko zależy od tego, jaki rodzaj ryzyka może zaakceptować dane przedsiębiorstwo oraz jaki jest jego horyzont inwestycyjny.
Iwona Jabłońska
specjalista z dziedziny finansów
POTRZEBUJESZ POMOCY?