Rachunek przepływów pieniężnych

Rachunek przepływów pieniężnych (ang. cash flow statement) jest jednym z podstawowych elementów sprawozdania finansowego. Przedstawia on informacje o wpływach i wypływach środków pieniężnych oraz ich ekwiwalentów w danym okresie, pokazuje więc, skąd pochodziły środki pieniężne firmy i na co zostały wydatkowane. Dzięki temu użytkownicy sprawozdania mogą ocenić zmiany w aktywach netto jednostki, jej strukturę finansową (płynność i wypłacalność) oraz zdolność do generowania gotówki. Rachunek ten ułatwia również prognozowanie przyszłych przepływów pieniężnych i weryfikację wcześniejszych prognoz, a także analizę relacji między zyskownością a przepływami pieniężnymi netto.

W odróżnieniu od rachunku zysków i strat (sporządzanego na zasadzie memoriału) rachunek przepływów pieniężnych (RPP) opiera się wyłącznie na zasadzie kasowej, ujmuje tylko realnie otrzymane wpływy i dokonane wydatki pieniężne w okresie. Eliminuje to wpływ polityki rachunkowości na wynik finansowy, zwiększając porównywalność danych między różnymi jednostkami. W praktyce jednak sprawozdanie z przepływów bywa traktowane po macoszemu, poświęca mu się mniej uwagi niż bilansowi czy rachunkowi wyników, co może skutkować błędami i zniekształceniem obrazu sytuacji finansowej. Tymczasem wysoka jakość informacji o środkach pieniężnych jest kluczowa dla zarządzania firmą, pozwala podejmować lepsze decyzje, np. w planowaniu finansowym, ocenie efektywności inwestycji, analizie płynności, co przekłada się na wartość przedsiębiorstwa. Rachunek przepływów pieniężnych dostarcza najszerszych danych o stanie środków pieniężnych jednostki i dlatego powinien być sporządzany z należytą starannością, równie dużą jak bilans czy rachunek zysków i strat.

Podstawy prawne i standardy (ustawa o rachunkowości, KSR 1)

Obowiązek sporządzania rachunku przepływów pieniężnych wynika z ustawy o rachunkowości (uor). Zgodnie z art. 45 ust. 3 tej ustawy rachunek przepływów pieniężnych jest obowiązkowym elementem sprawozdania finansowego tych jednostek, których sprawozdania finansowe podlegają corocznemu badaniu przez biegłego rewidenta, tj. jednostek wskazanych w art. 64 ust. 1 uor. Innymi słowy, sporządzać RPP muszą jednostki, których roczne sprawozdania podlegają obowiązkowi badania i ogłaszania. Należą do nich zazwyczaj średnie i duże firmy przekraczające określone progi zatrudnienia, sumy bilansowej, przychodów, a także np. spółki giełdowe, banki czy inne instytucje finansowe. W praktyce więc mniejsze podmioty są zwolnione z tego obowiązku, choć nic nie stoi na przeszkodzie, by sporządzały RPP dobrowolnie (fakultatywnie), jeśli uznają to za przydatne.