5. Słownik podstawowych pojęć

PRZEMYSŁAW WALENTYNOWICZ

A

Analiza ryzyka - proces, którego elementami są: identyfikacja, oszacowanie oraz hierarchizacja pojedynczych zdarzeń (wydarzeń, okoliczności), mogących niekorzystnie wpływać na osiągnięcie określonego celu. Obejmuje w szczególności badanie dowodów księgowych oraz zapisów w księgach rachunkowych.

B

Badanie zgodności/skuteczności (testy zgodności) - jedno z narzędzi oceny systemu kontroli wewnętrznej, polegające na zbadaniu sposobu przetwarzania wybranych operacji przez kontrolowany system. Celem badania jest stwierdzenie, czy system działał w sposób:

l ciągły (w całym okresie objętym kontrolą),

l spójny (wszystkie operacje podlegające działaniu systemu traktowane były w sposób jednakowy),

l skuteczny (osiągał cele związane z jego ustanowieniem).

Bezpośrednie badania kontrolne (badania lub testy wiarygodności)

1. W znaczeniu funkcjonalnym jest to zastosowanie procedur kontroli bezpośrednio do operacji objętych kontrolą (np. badanie konkretnych zamówień publicznych lub zrealizowanych płatności), w celu uzyskania dowodów kontroli, a nie opieranie się na wtórnych dokumentach.

2. Jeśli badaniom kontrolnym poddawana jest próba wybrana z populacji, mówimy o podejściu zakładającym uzyskanie wymaganego poziomu ufności wyłącznie na podstawie badań kontrolnych, tj. bez oceny niezawodności systemu kontroli wewnętrznej.

3. W kontroli typu poświadczającego stosuje się testy przeprowadzane w celu stwierdzenia, czy informacje zawarte w księgach rachunkowych lub w sprawozdaniu finansowym są rzetelne, kompletne, bezbłędne i sprawdzalne.

Błąd dopuszczalny - maksymalna wartość błędu (nieprawidłowości w populacji), jaką kontroler jest gotów zaakceptować i wydać pozytywną opinię o działalności poddanej kontroli. Błąd dopuszczalny może być wyrażany w wartościach bezwzględnych lub względnych (próg istotności).

- błąd, który powstaje w wyniku odosobnionego zdarzenia, które nie powtórzyło się później w okolicznościach innych niż ściśle określone. Błąd nietypowy nie jest reprezentatywny dla błędów w danej populacji i w kontekście zbadanej próby nie powinien podlegać ekstrapolacji.