MONIKA GOLA

1. Zasady ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów

W jakich przypadkach produkt uważany jest za pochodzący z danego kraju?

Produkt uważany jest za pochodzący z danego kraju w następujących przypadkach:

l gdy został całkowicie uzyskany lub wyprodukowany w danym kraju lub regionie,

l gdy wykorzystane surowce i materiały, które pochodziły z innych krajów lub regionów, zostały poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu.

Jakie produkty są najczęściej wymieniane wśród towarów całkowicie uzyskanych?

Towarami całkowicie uzyskanymi w danym kraju są:

l produkty mineralne wydobyte z ziemi lub dna morskiego na obszarze tego kraju,

l produkty roślinne tam zebrane,

l żywe zwierzęta tam urodzone i wyhodowane,

l produkty uzyskane przez polowanie lub rybołówstwo tam przeprowadzone,

l produkty wytworzone na pokładzie statków-przetwórni wyłącznie z produktów tam uzyskanych,

l używane artykuły tam zebrane, nadające się tylko do odzysku surowców, łącznie z używanymi oponami nadającymi się tylko do bieżnikowania lub do wykorzystania jako odpady,

l odpady i złom powstający w wyniku działalności wytwórczej tam przeprowadzonej,

l produkty wydobyte z ziemi dna morskiego lub spod ziemi dna morskiego poza ich wodami terytorialnymi, pod warunkiem, że mają wyłączne prawo do użytkowania tych terenów,

l towary wytworzone tam wyłącznie z wyżej wymienionych produktów.

Co kryje się pod hasłem towarów wystarczająco przetworzonych? Jak ustalić pochodzenie towarów gdy do ich produkcji użyto surowców pochodzących z innych krajów?

W przypadku gdy na dowolnym etapie wytwarzania danego towaru użyto surowców lub materiałów pochodzących z innych krajów, produkt nie może uzyskać pochodzenia w oparciu o postanowienia dotyczące towarów całkowicie uzyskanych. Aby towar został uznany za pochodzący z danego kraju, musi ulec wystarczającemu przetworzeniu lub obróbce w tym kraju.

Materiały niepochodzące

Przepisy ustalają szczegółowe wymogi, które muszą być spełnione, aby towar mógł być uznany za poddany wystarczającemu przetworzeniu. Wymogi dotyczą przetworzeń, jakie muszą być dokonane na tzw. materiałach niepochodzących. Zapisane reguły dzielą się na trzy kategorie: reguła ogólna, reguły technologiczne i reguły wartościowe.

Na czym polegają wyżej wymienione reguły?

Reguła ogólna to inaczej reguła zmiany pozycji taryfy celnej. Reguły technologiczne są uregulowaniami określającymi sposób wytwarzania oraz wymagane etapy przetworzenia. Reguły wartościowe wprowadzają natomiast ograniczenia co do wartości używanych niepochodzących surowców, nie odnosząc się do technologii produkcji.

Reguły mieszane

Występują także reguły mieszane, które zawierają regulacje łączące w sobie dwa lub nawet trzy różne typy reguł. W niektórych przypadkach przepisy przewidują dodatkową tolerancję w wysokości 10% ceny ex-works produktu, tzn. że materiały niepochodzące, które zgodnie z regułą nie powinny być użyte, mogą być użyte pod warunkiem, że ich wartość nie przekroczy tego limitu. Nie może być również przekroczony jakikolwiek inny limit określony w danej regule, jako maksymalna wartość materiałów niepochodzących. Tolerancja ta nie może być stosowana do produktów z działów od 50 do 63 Zharmonizowanego Systemu.

Na czym polega zasada kumulacji pochodzenia?

Kumulacja pochodzenia jest to zasada, która ma wzmacniać powiązania gospodarcze stron danej umowy.

Uzyskanie preferencyjnego pochodzenia

Uzyskanie preferencyjnego pochodzenia przez produkt wymaga przeprowadzenia wystarczającej obróbki lub przetworzenia, których poziom określa odpowiednia dla tego produktu reguła pochodzenia. Przeprowadzenie takiej obróbki czy przetworzenia wymagane jest tylko w odniesieniu do niepochodzących materiałów i surowców. Zgodnie z zasadą kumulacji pochodzenia dopuszczalne jest tylko użycie surowców czy materiałów posiadających udokumentowane preferencyjne pochodzenie z krajów, które są stroną danej umowy. W ten sposób producenci chętnie korzystają z surowców, których pochodzenie może zostać wykorzystane do uzyskania preferencyjnego pochodzenia przez produkt z wykorzystaniem kumulacji pochodzenia, z uwagi na fakt, że nie muszą być one poddane takiej obróbce, jaka jest wymagana przez regułę pochodzenia dla produktu. Traktowane są jakby pochodziły z kraju, w którym wytwarzany jest produkt. Towar, który uzyskał preferencyjne pochodzenie w wyniku kumulacji pochodzenia, może być wywieziony z odpowiednim dowodem pochodzenia tylko do kraju, z którym zawarta jest odpowiednia umowa o stosowaniu kumulacji.

Jakie wyróżniamy typy kumulacji pochodzenia?

Wyróżniamy trzy podstawowe typy kumulacji pochodzenia:

Kumulacja bilateralna

l kumulację bilateralną (dwustronną) - występuje w przypadkach, gdy dana umowa jest umową wyłącznie dwustronną i nie ma odniesień do innych krajów lub regionów; w ramach tej kumulacji można wykorzystywać tylko surowce i materiały pochodzące z tych dwóch krajów,

Kumulacja diagonalna

l kumulację diagonalną (wielostronną) - występuje w przypadku umów wprowadzających możliwość kumulowania pochodzenia w ramach strefy wolnego handlu, do której należą więcej niż dwa kraje; państwa strefy ustalają między sobą umowy zawierające w swojej treści identyczne reguły pochodzenia,

Kumulacja pełna

l kumulację pełną (całkowitą), która jest najbardziej zaawansowanym modelem kumulacji pochodzenia, który dopuszcza uwzględnianie przy ustalaniu pochodzenia produktu, obróbek i przetworzeń przeprowadzanych na surowcach i materiałach, które były wykonane w innym kraju niż kraj produkcji, a które były niewystarczające do uzyskania przez półprodukt preferencyjnego pochodzenia. Operacje te mogą jednak zostać uwzględnione przy określaniu pochodzenia towaru wytworzonego z wykorzystaniem tych półproduktów w innym kraju strefy pełnej kumulacji.

2. Preferencyjne dowody pochodzenia

Jakie dokumenty służą do potwierdzania preferencyjnego pochodzenia i czym należy się kierować wnioskując o ich wystawienie?

Wystawienie dowodu pochodzenia jest uzasadnione tylko w przypadku towarów pochodzących, wobec których będą stosowane preferencje celne. Przy wystawianiu dowodu pochodzenia należy kierować się regułami pochodzenia zawartymi w odpowiednich umowach, porozumieniach i innych przepisach. Do dokumentów, które służą potwierdzaniu pochodzenia towaru, należy świadectwo EUR. 1 oraz świadectwo Form A i INF 4.

Jakie procedury należy spełnić, aby uzyskać świadectwo EUR. 1? Czy można wnioskować retrospektywnie o jego wydanie, a w razie zagubienia - o duplikat?

Świadectwo EUR. 1 może być wydane przez urząd celny. Zainteresowany powinien złożyć poprawnie wypełniony i podpisany wniosek o wystawienie świadectwa EUR. 1 oraz wypełniony formularz świadectwa. Urzędnik celny po sprawdzeniu dokumentów pod względem formalnym i sprawdzeniu poprawności udokumentowania pochodzenia towaru dokonuje legalizacji świadectwa i zwraca wnioskodawcy oryginał świadectwa i dowody potwierdzające pochodzenie.

Retrospektywne świadectwo EUR. 1

Świadectwo EUR. 1 może być wystawione w trybie retrospektywnym. Jednak jest to możliwe tylko wtedy, gdy nie został on wystawiony w momencie dokonania eksportu z powodu nieumyślnych błędów, pominięć lub szczególnych okoliczności, lub jeśli uprzednio wystawiony dowód pochodzenia nie został uznany w kraju importu z powodów formalnych. Wniosek o wydanie świadectwa należy złożyć w urzędzie celnym właściwym miejscowo dla siedziby wnioskodawcy i z adnotacją „Wystawione Retrospektywnie” w polu Uwagi.

Duplikat EUR. 1

Duplikat świadectwa EUR. 1

Świadectwo EUR. 1 może być wydane jako „duplikat” w przypadku, gdy pierwotnie wydany dokument zaginął, uległ zniszczeniu itp. W tym wypadku wniosek o wydanie duplikatu świadectwa należy złożyć w urzędzie celnym, który wydał świadectwo pierwotne, a w polu Uwagi umieścić napis Duplikat.

Co to są świadectwa zastępcze Form A i kiedy je stosujemy?

Świadectwo pochodzenia Form A służy dokumentowaniu pochodzenia towarów w Ogólnym Systemie Preferencji (z angielskiego GSP).

Jeżeli produkty pochodzące znajdują się pod kontrolą jednego z urzędów celnych we Wspólnocie, to pierwotny dowód pochodzenia, dla celów dalszej przesyłki tych towarów (lub ich części) w obrębie Wspólnoty lub do Norwegii i Szwajcarii, może zostać zastąpiony jednym lub większą liczbą świadectw na formularzu A. Świadectwa zastępcze wystawiane są przez urząd celny, pod którego kontrolą znajdują się towary, i na wniosek reeksportera. Organ celny wydający świadectwo dokonuje jego legalizacji na podstawie danych ze świadectwa pierwotnego. Pod tymi danymi podpisuje się reeksporter, który czyniąc to w dobrej wierze, nie ponosi odpowiedzialności za poprawność danych zawartych w świadectwie pierwotnym.

Kiedy stosujemy świadectwo INF 4?

Świadectwo INF 4 stosujemy w sytuacji, gdy władze celne żądają od eksportera dodatkowych dokumentów w celu sprawdzenia autentyczności i poprawności deklaracji dostawcy. W tym celu dostawca powinien wypełnić wniosek i druk świadectwa INF 4 i złożyć je we właściwym urzędzie. Po sprawdzeniu wniosku, wykonaniu niezbędnych kontroli urząd celny w terminie trzech miesięcy od otrzymania wniosku dostawcy wystawia świadectwo INF 4.

3. Błędy i problemy z uznawaniem dokumentów potwierdzających pochodzenie

Czy stwierdzenie drobnych niezgodności między oświadczeniami na świadectwach pochodzenia a oświadczeniami w dokumentach przedłożonych w urzędzie celnym w celu dopełnienia formalności przywozowych powoduje utratę ważności świadectwa pochodzenia?

Nie, nie powoduje pod warunkiem, że można ustalić, że dowód ten dotyczy przedłożonych produktów.

Zdarzają się sytuacje, gdy w zgłoszeniu celnym oraz w załączonych do niego dowodach pochodzenia towarów występują rozbieżności w danych dotyczących masy towarów. Władze celne najczęściej akceptują takie rozbieżności, jednak pod warunkiem, że nie przekraczają one kilku procent masy określonej w zgłoszeniu celnym. W praktyce oznacza to 5%.

O czym należy pamiętać posługując się świadectwami pochodzenia, aby uniknąć problemów?

Przede wszystkim należy pamiętać, że:

l dowody pochodzenia załączone do zgłoszenia celnego muszą być przedłożone w oryginale,

l oczywiste błędy formalne, takie jak np. błędy maszynowe, nie powodują odmowy przyjęcia dokumentu tylko wtedy, gdy nie stwarzają wątpliwości co do prawdziwości oświadczeń zawartych w tym dokumencie,

l dowody pochodzenia muszą zostać przedłożone w okresie ich ważności, który rozpoczyna się z dniem wystawienia dokumentu. Okres ważności dokumentu jest różny dla różnych systemów preferencyjnych.

PODSTAWA PRAWNA

l Wspólnotowy Kodeks celny

l www.mf.gov.pl, zakładka Służba celna, Podręcznik celny