§ 1. W związku z 35-leciem utworzenia Straży Granicznej oraz celem upamiętnienia służby funkcjonariuszy Straży Granicznej pełnionej w ochronie granicy państwowej oraz prowadzonych działań na rzecz bezpieczeństwa granicy Rzeczypospolitej Polskiej, ustanawia się odznakę okolicznościową Odznaka za Ochronę Granicy Rzeczypospolitej Polskiej, zwaną dalej „Odznaką”.

§ 2. 1. Odznaka stanowi wyróżnienie i może być nadana:

1) funkcjonariuszowi Straży Granicznej zasłużonemu w pełnieniu służby w ochronie granicy państwowej, w szczególności za wykonywanie zadań w ochronie tej granicy w warunkach zagrożenia życia lub zdrowia;

2) innej osobie, niż określona w pkt 1, zasłużonej w działaniach na rzecz ochrony granicy państwowej służących bezpośrednio zapewnieniu jej nienaruszalności;

3) funkcjonariuszowi lub pracownikowi Straży Granicznej za sumienne realizowanie czynności służbowych lub wykonywanie pracy na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa granicy państwowej;

4) osobie lub instytucji, która współpracowała ze Strażą Graniczną na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa granicy państwowej, w tym w zakresie dotyczącym wsparcia technicznego i proceduralnego, a także poprzez popularyzowanie idei ochrony granicy państwowej.

2. Odznaka może być nadana tej samej osobie lub instytucji tylko raz.

§ 3. 1. Odznaka ma kształt owalny o wysokości 47 mm, szerokości 37 mm. Wykonana jest z metalu srebrzonego. Przedstawia wypukły słup graniczny, którego wygląd jest stylizowany na określony dla znaków granicznych w przepisach dotyczących oznakowania przebiegu granicy państwowej. Słup graniczny, emaliowany, jest w kolorze białym i czerwonym. Na słupie jest umieszczona tabliczka z wizerunkiem orła ustalonym dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, wypukła w stosunku do wizerunku słupa, a pod wizerunkiem orła znajduje się napis „POLSKA”. Wygląd tabliczki z wizerunkiem orła jest stylizowany na określony w przepisach dotyczących oznakowania przebiegu granicy państwowej. Pod tabliczką z wizerunkiem orła umieszczona jest wypukła tabliczka w kolorze czerwonym z białą obwódką, z numerem „566” w kolorze białym, który nawiązuje do wydarzeń dotyczących prób zbiorowego przekroczenia granicy państwowej w roku 2021 w rejonie służbowej odpowiedzialności Placówki Straży Granicznej w Kuźnicy Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej. W podstawie słupa granicznego znajduje się monogram z liter „SG” z „Odznaki Straży Granicznej”, nałożony na metalowym konturze przedstawiającym terytorium i granice Rzeczypospolitej Polskiej. Pod literami „SG” znajduje się na tle koloru srebrnego wgłębny, metalowy napis „STRAŻ GRANICZNA”. Wizerunek słupa granicznego jest otoczony wieńcem, którego oba ramiona do połowy są z liści dębowych, i który kończy się u podstawy wierzchołka słupa granicznego. Na lewym ramieniu wieńca, na górnej jego części od liści dębu do przecięcia z wizerunkiem słupa granicznego znajduje się wgłębny napis „ZA OCHRONĘ”. Natomiast prawa górna część wieńca od przecięcia z wizerunkiem słupa granicznego do liści dębu zawiera wgłębny napis „GRANICY RP”. Przestrzeń pomiędzy słupem a wieńcem wypełniają promienie, symbolizujące promienie wschodzącego słońca. Przestrzeń pomiędzy promieniami jest wycięta z formy. Strona odwrotna gładka z mocowaniem w postaci śrubki z nakrętką.

2. Aktem stwierdzającym wyróżnienie jest dyplom zawierający: numer i datę wydania decyzji, o której mowa w § 5 ust. 1, dane wyróżnionej osoby lub nazwę wyróżnionej instytucji, nazwę odznaki oraz oznaczenie organu nadającego wyróżnienie.

3. Wzór Odznaki jest określony w załączniku nr 1 do zarządzenia.

4. Wzór dyplomu jest określony w załączniku nr 2 do zarządzenia.

§ 4. 1. Na umundurowaniu Odznakę nosi się w sposób określony w odrębnych przepisach.

2. Na ubraniu cywilnym Odznakę nosi się na lewej piersi. W przypadku noszenia jednocześnie odznaczeń lub wyróżnień na wstążkach, odznakę przypina się poniżej ich rzędu, wypośrodkowując jej miejsce.

3. Zamiast odznaki można nosić jej miniaturkę o wymiarach: 15 mm wysokości, 12 mm szerokości, z zachowanymi proporcjami Odznaki.

§ 5. 1. Odznakę nadaje, w drodze decyzji, Komendant Główny Straży Granicznej – z własnej inicjatywy albo na wniosek kierownika jednostki organizacyjnej Straży Granicznej lub kierownika komórki organizacyjnej Komendy Głównej Straży Granicznej.

2. Wniosek o nadanie Odznaki przedstawia się Komendantowi Głównemu Straży Granicznej co najmniej 30 dni przed planowaną datą wręczenia Odznaki, a w uzasadnionych przypadkach – w krótszym terminie.

3. Wniosek zawiera:

1) nazwisko, imię lub imiona, datę urodzenia oraz imię ojca;

2) stopień – w przypadku funkcjonariusza lub żołnierza;

3) nazwę oraz adres – w przypadku instytucji;

4) datę, pieczęć oraz podpis osoby uprawnionej do wystąpienia z wnioskiem;

5) uzasadnienie;

6) adnotacje organu uprawnionego do nadania Odznaki.

4. Komendant Główny Straży Granicznej ma prawo do noszenia odznaki. Prawo to zachowuje także po zaprzestaniu pełnienia tej funkcji.

5. Wzór wniosku o nadanie Odznaki jest określony w załączniku nr 3 do zarządzenia.

§ 6. 1. Odznakę wraz z dyplomem wręcza Komendant Główny Straży Granicznej albo w jego imieniu inna upoważniona osoba, w szczególności kierownik jednostki organizacyjnej Straży Granicznej.

2. W imieniu wyróżnionej osoby, która nie może odebrać Odznaki, Odznakę i dyplom odbiera członek najbliższej rodziny osoby wyróżnionej albo inna osoba upoważniona przez osobę wyróżnioną.

§ 7. 1. Odznakę wraz z dyplomem wręcza się z okazji Święta Straży Granicznej i świąt państwowych lub podczas oficjalnych uroczystości do dnia 31 grudnia 2028 r., w sposób i okolicznościach zapewniających uroczysty charakter aktu wręczenia.

2. Za zgodą Komendanta Głównego Straży Granicznej, Odznaka może być wręczona w okolicznościach innych, niż określone w ust. 1.

3. Akt wręczenia Odznaki dokonywany w imieniu Komendanta Głównego Straży Granicznej poprzedza się wypowiedzeniem formuły: „W imieniu Komendanta Głównego Straży Granicznej wręczam Pani/Panu/nazwa instytucji (w przypadku funkcjonariusza lub żołnierza należy podać także jego stopień) Odznakę za Ochronę Granicy Rzeczypospolitej Polskiej”.

§ 8. W razie zgubienia albo zniszczenia Odznaki lub dyplomu wtórnych egzemplarzy nie wydaje się.

§ 9. Ewidencję osób i instytucji, obejmującą nazwisko i imię, datę urodzenia oraz imię ojca, a w przypadku funkcjonariusza lub żołnierza także jego stopień, lub nazwę oraz adres instytucji, wyróżnionych Odznaką, prowadzi komórka organizacyjna właściwa do spraw osobowych Komendy Głównej Straży Granicznej.

§ 10. Koszty związane z wykonaniem Odznaki oraz dyplomu są pokrywane z budżetu państwa, ze środków będących w dyspozycji Komendanta Głównego Straży Granicznej.

§ 11. Zarządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.