Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515)

uchwala się, co następuje:

§ 1. Dla upamiętnienia żołnierzy z Kresów Wschodnich, którzy walczyli o Wolną i Niepodległą Polskę oraz 70-tej rocznicy rozpoczęcia przesiedleń postanawia się wznieść pomnik na działkach nr 77/1 i 87 położonych w obrębie ewidencyjnym Żarki Wielkie.

1. Postać żołnierza na pomniku, o którym mowa w § 1, ilustruje załącznik nr 1 do niniejszej uchwały.

2. Treści napisów na trzech płytach bocznych postumentu pomnika przedstawiają załączniki nr 2, 3 i 4 do niniejszej uchwały.

§ 2. Zasięgnięto opinii Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Warszawie w sprawie budowy przedmiotowego pomnika. § 3. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Trzebiel.

§ 3. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Trzebiel.

§ 4. Traci moc Uchwała Nr III/13/2014 Rady Gminy Trzebiel z dnia 29 grudnia 2014 roku
w sprawie budowy pomnika w miejscowości Żarki Wielkie.

§ 5. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubuskiego.

Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XI/61/2015
Rady Gminy Trzebiel
z dnia 22 grudnia 2015 r.

Postać żołnierza na pomniku

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XI/61/2015
Rady Gminy Trzebiel
z dnia 22 grudnia 2015 r.

Treść napisu na płycie bocznej postumentu pomnika

CHWAŁA BOHATEROM

PRZECHODNIU, POWIEDZ POLSCE, ŻE MY: LEGIONIŚCI POLSCY,ORLĘTA LWOWSKIE, HARCERZE, ŻOŁNIERZE WOJSKA POLSKIEGO NA WSCHODZIE I ZACHODZIE, KORPUSU OCHRONY POGRANICZA, ARMII KRAJOWEJ, POLSKICH ODDZIAŁÓW SAMOOBRONYZ KRESÓW PŁD. - WSCH. R.P. ŻOŁNIERZE NIEZŁOMNI, WALCZĄCYNA ŁUŻYCACH KRESOWI ŻOŁNIERZE 2. ARMII WOJSKA POLSKIEGO, POLEGLIŚMY W OBRONIE WOLNOŚCI
I NIEPODLEGŁOŚCI, POKOJU, OJCZYZNY I NARODU POLSKIEGO.

W 97. rocznicę odzyskania Niepodległości Polski i obrony Lwowa, w 70. rocznicę zwycięstwa Żołnierzy Polskich w II. Wojnie światowej oraz w 70. rocznicę osadnictwa Wygnańców Kresowych na Łużycach
i Ziemiach Zachodnich Polski.

Wójt i Rada Gminy Trzebiel, Starosta i Rada Powiatu Żarskiego, Kresowianie z KTTK im. Orląt Lwowskich, SUOZUN, TMLiKPW oraz Mieszkańcy Żarek Wielkich.

Żarki Wielkie, 2015 rok

Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr XI/61/2015
Rady Gminy Trzebiel
z dnia 22 grudnia 2015 r.

Treść napisu na płycie bocznej postumentu pomnika

Jasieńkowi nic nie trzeba już,
Bo mu kwitną pąki białych róż, tam pod jarem,
gdzie w wojence padł,
Wyrósł na mogile białej róży kwiat.

Kazimierz Wroczyński

W dniach 16 kwietnia - 6 maja 1945 roku, na Łużycach, pomiędzy Żarkami Wielkimi i Zgorzelcem,
a Budziszynem i Dreznem, krwawe boje o zwycięstwo w II Wojnie Światowej toczyli tragiczni Żołnierze 2. Armii Wojska Polskiego, zdradzeni w Jałcie (pozbawieni Kresowej Ojcowizny), osłabieni brakiem wsparcia,
a tysiące z Nich tu oddało młode życie za Wolność, Polskę i Pokój - na kilka dni przed końcem wojny.
Na przesiąkniętej polską krwią Ziemi Łużyckiej, na grobach polskich Żołnierzy - po kilku miesiącach swoją nową Ojcowiznę znaleźli ich krewni - Wygnańcy z Kresów Wschodnich Polski.

Stańcie do Apelu Cześć Ich Pamięci! Chwała Bohaterom!

Żarki Wielkie, 2015 rok

Załącznik Nr 4 do Uchwały Nr XI/61/2015
Rady Gminy Trzebiel
z dnia 22 grudnia 2015 r.

Treść napisu na płycie bocznej postumentu pomnika

" Ziemio Ojczysta, czym ja zawiniłam
Żeś mnie wywiozła w syberyjskie mrozy?
Jak dobra Polka z Mamą się modliłam,
Wiązałam snopki, śpiewałam w polu -
Szczerze się śmiałam i kochałam szczerze.
Tu Lwowskie Orlęta oddały swe życie młode
Nigdy Cię, Ziemio Rodzinna, nie wyrzucę z serca!"

Helena Joanna Kamińska - Świątek

Hołd i wieczna pamięć osadnikom Kresowym - pierwszym polskim gospodarzom Żarek Wielkich
i Gminy Trzebiel, których wygnano z Ojcowizny na: Podolu - Kozłowa, Draganówki, Ihrowicy, Hrycajki, Janówki, Zabojek, Kaczanówki, Płauczy Małej, Jezierzan, Sokołowa, Podhajec, Żytomierza, Krzywiec Górnych, Tarnopola; Ziemi Lwowskiej - Biłki Szlacheckiej, Zuchorzyc, Gai, Wołczuchów, Drohobycza, Gródka Jagiellońskiego, Lwowa, Jaryczowa, Budek Nieznanowskich, Letniej, Kamionki Bużańskiej; Pokuciu - Stanisławowa, Późników, Chocimierza; Wołyniu - Kowela; Gruszewa, Czerska, Ostroga, Aleksandrii, Żytnia, Trestenic, Jeziornej, Hulewic, Hrydenstala, Łucka; Polesiu - Grodna, Rybaków, Nowosiółki, Pilczków, Maciowiec, Baniuk, Nowy Giernik; Ziemi Wileńskiej i Nowogródzkiej - Wilna, Starej Wilejki, Pietrucia, Skawduliszek, Nigune, Kiderance.

W 70. rocznicę przybycia pierwszych transportów polskich Wygnańców Kresowych - rodacy

Żarki Wielkie , 2015 rok

Uzasadnienie

Inicjatorem powstania projektu pomnika na działkach nr 77/1 i 87 położonych w obrębie Żarki Wielkie dla upamiętnienia żołnierzy z Kresów Wschodnich, którzy walczyli o Wolną i Niepodległą Polskę oraz 70-tej rocznicy rozpoczęcia przesiedleń jest Pan Józef Tarniowy prezes Krajowego Towarzystwa Turystyczno - Krajoznawczego w Żarach.

Miejsce ustawienia pomnika - Żarki Wielkie wskazuje się na dużą ilość ludności pochodzących z Kresów Wschodnich zamieszkujących miejscowość Żarki Wielkie oraz fakt kultywowania tradycji i kultury Kresów Wschodnich wśród mieszkańców.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 21 stycznia 1988 r. o Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (Dz.U. z 1988 r. Nr 2, poz. 2 ze zm.) organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na wykonanie trwałych znaków i obiektów upamiętniających walki i męczeństwo są obowiązane do zasięgnięcia opinii Rady i jej rozpatrzenia przed wydaniem decyzji.

W oparciu o art. 3 ust. 5 niniejszej ustawy Kierownik referatu Infrastruktury i Inwestycji urzędu gminy Trzebiel Pan Wojciech Kasprów z upoważnienia Wójta Gminy Trzebiel pismem z dnia 30.07.2015 roku, znak ref. OB.6742.21.2015 wystąpił do Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa z siedzibą w Warszawie o wyrażenie opinii w sprawie wzniesienia przedmiotowego pomnika załączając tym samym dwa egzemplarze projektu budowy pomnika.

W odpowiedzi na wspomniane pismo Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa pismem, z dnia 14 sierpnia 2015 roku, znak ref. R-IV/28-2/EZP/3096/2015 wyraziła swoje zastrzeżenia odnośnie ikonografii postaci żołnierza i tym samym poprosiła o przesłanie materiału ikonograficznego, który posłużył twórcy rzeźby za wzór do jej wykonania. Rada podkreśliła, że treść zaproponowanych inskrypcji wymaga znacznego przeredagowania w taki sposób, by stała się czytelna i wyraźnie określała przedmiot upamiętnienia. Jednocześnie prosi w przypadku posiadanych materiałów o nadesłanie dokumentów potwierdzających liczbę ofiar żołnierzy II Armii Wojska Polskiego, która została podana w inskrypcji pomnika.

Urząd Gminy Trzebiel ponownie wystąpił pismem z dnia 30.09.2015 roku o zaopiniowanie pomnika wraz z tablicami pamięci w miejscowości Żarki Wielkie załączając tym samym pismo z dnia 26 września 2015 roku skierowane do dr hab. Andrzeja Krzysztofa Kunert - Sekretarza Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Warszawie informujące o wprowadzeniu zmian na tablicach pamięci pomnika, uzasadniając inspirację budowy pomnika, a także ikonografię postaci żołnierza. Pismem z dnia 9 listopada 2015 roku poinformowano tutejszy urząd, iż Rada Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa podtrzymuje swoje zastrzeżenia odnośnie ikonografii umieszczonej na postumencie oraz treści i formy zaproponowanych inspiracji.

Pomnikiem, który ma powstać w miejscowości Żarki Wielkie chcemy uczcić zarówno 70 - tą rocznicę zwycięstwa Polskich Żołnierzy w II Wojnie Światowej, którzy forsowali również Nysę Łużycką od Zgorzelca po Żarki Wielkie, jak i 70-tą rocznicę osadnictwa i gospodarowania na tych ziemiach wygnańców kresowych. Kresowianie stanowią większość mieszkańców gminy Trzebiel, powiatu żarskiego i województwa lubuskiego. Pomnik uosabia, symbolizuje Polskiego Powstańca, Legioniste, Orlęcie Lwowskie, żołnierza Polskiego Państwa Podziemnego (AK, BCH, Samoobrony Kresów) i innych formacji walczących o Niepodległą Polskę. Autor pomnika profesor Janusz Kucharski, profesor rzeźby ASP we Wrocławiu, syn Obrońcy Lwowa, uwzględnił wizerunek żołnierza z okresu walk o odzyskanie niepodległości - po rozbiorowej niewoli - obrazy obrońców Lwowa Wojciecha Kossaka, prywatne zdjęcia żołnierzy Armii Krajowej i Samoobrony Kresów II. R.P. Kształt pomnika i wizerunek prostego, szeregowego Polaka walczącego o niepodległą Polskę był uzupełniany przez liczne grono Kombatantów i Kresowian z powiatów żarskiego, żagańskiego
i zielonogórskiego.

Ponadto ikonografia postaci pomnika, jego treść oraz lokalizacja były konsultowane z Panem Szczepanem Siekierką - Prezesem Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów we Wrocławiu.

Kresowianie, którzy od lipca 1945 r. zaczęli przybywać transportami na Łużyce, w tym do Żarek Wielkich, zastali groby polskich Żołnierzy II Armii Wojska Polskiego - swoich krewnych i rodaków ze Lwowa, Tarnopola, Berdyczowa, Żytomierza i Chełmna.

Pomnik będzie hołdem wszystkim pokoleniom Polaków kresowych walczących o wolną, niepodległą Polskę, hołdem dla pierwszych polskich gospodarzy łużyckiej, lubuskiej, dolnośląskiej i pomorskiej ziemi.

Z treści przepisu art. 4 ustawy z dnia 21 stycznia 1988 r. o Radzie Ochrony Pamięci Walk
i Męczeństwa (Dz.U. z 1988 r. Nr 2, poz. 2 ze zm.) wynika obowiązek zasięgnięcia opinii Rady i jej rozpatrzenia przez organ. Brak jest przepisów jak i orzeczeń sądowych określających, czy opinia Rady jest wiążąca dla organu, co nie jest równoważne z prawem do jej pomijania.

Pomimo braku negatywnej opinii Rady Ochrony Pamięci w zakresie pomnika uważa się jego budowę za zasadną.