Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515) w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałania narkomanii (Dz. U. z 2012 roku, poz. 124 z późn. zm.) oraz art. 182 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2015 r. poz. 1286) uchwala się, co następuje:

§ 1. Ustala się Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok, stanowiący załącznik do niniejszej Uchwały.

§ 2. Realizatorem Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok jest Koordynator Gminnych Programów Przeciwdziałania Uzależnieniom.

§ 3. Wykonanie niniejszej Uchwały powierza się Wójtowi Gminy Starogard Gdański.

§ 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego, z mocą obowiązywania od dnia 01 stycznia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r.

Wiceprzewodniczący Rady Gminy Mieczysław Lampkowski

Załącznik do Uchwały Nr XIII/116/2015
Rada Gminy Starogard Gdański
z dnia 26 listopada 2015 r.

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 ROK

ROZDZIAŁ IWSTĘP

W myśl ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 124 z późn. zm.), podstawę do działań w zakresie przeciwdziałania narkomanii stanowi Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii uchwalany przez Radę Ministrów na wniosek Ministra Zdrowia, którego celem ogólnym jest ograniczenie używania narkotyków i związanych z tym problemów społecznych i zdrowotnych.

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii określa zadania własne gminy, dla realizacji których ustala się Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii. Zadania te obejmują w szczególności:

1) zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjne dla osób uzależnionych i osób zagrożonych uzależnieniem,

2) udzielanie rodzinom, w których występują problemy narkomanii, pomocy psycho-społecznej i prawnej,

3) prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej, edukacyjnej oraz szkoleniowej w zakresie rozwiązywania problemów narkomanii, w szczególności dla dzieci i młodzieży, w tym prowadzenie zajęć sportowo-rekreacyjnych dla uczniów, a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących w pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych,

4) wspomaganie działań instytucji, organizacji pozarządowych i osób fizycznych, służących rozwiązywaniu problemów narkomanii,

5) pomoc społeczna osobom uzależnionym i rodzinom osób uzależnionych dotkniętym ubóstwem i wykluczeniem społecznym i integrowanie ze środowiskiem lokalnym tych osób z wykorzystaniem pracy socjalnej i kontaktu socjalnego.

Problem nadużywania substancji uzależniających jest o tyle poważny, że większość osób, które ich używają nie leczy się, a nawet nie zdaje sobie sprawy z tego, jak poważne ma problemy ze zdrowiem. Uzależnienie od substancji psychoaktywnych rodzi szereg problemów zdrowotnych dla człowieka. Mogą być to m. in. śmiertelne zatrucia (przedawkowania), ostre i przewlekłe zaburzenia psychiczne, zaburzenia funkcjonowania poszczególnych narządów lub całego organizmu. Wszystko to prowadzi do obniżenia jakości życia i jego skrócenia. Uzależnienie są przyczyną niebagatelnych szkód społecznych. Na poziomie funkcjonowania rodziny prowadzą do poważnych problemów natury emocjonalnej i ekonomicznej. Na poziomie społeczeństw prowadzą do rosnących kosztów opieki medycznej, powiększania się grupy osób chorych i niepełnosprawnych. Około 50% wszystkich samobójstw popełnianych jest pod wpływem substancji psychoaktywnych, a do więcej niż połowy śmiertelnych wypadków drogowych przyczynia się osłabienie zdolności motorycznych kierowców z powodu użycia alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych. Rozprzestrzenianie się chorób przenoszonych przez krew, wśród nich HIV/AIDS i wirusowego zapalenia wątroby, jest w dużej mierze skutkiem używania narkotyków drogą dożylną.

Wobec tego, zjawisko używania narkotyków przez poszczególne jednostki ma z reguły także określone negatywne konsekwencje dla ich najbliższego otoczenia oraz zakłóca prawidłowe funkcjonowanie całego społeczeństwa, rodząc dlań szereg szkód i kosztów. Dlatego też używanie narkotyków nie może być kwestią społecznie obojętną.

ROZDZIAŁ IIPODSTAWA PRAWNA

1) ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz. 124, z późn. zm.),

2) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie Krajowego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2011-2016 (Dz. U. z 2011 r. Nr 78, poz. 428),

3) ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowani8 w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2015 r. poz. 1286),

4) ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.),

5) ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.).

ROZDZIAŁ IIIPODSTAWOWE POJĘCIA

Narkotyk, substancja psychoaktywna, środek odurzający, używka - to określenia o podobnym znaczeniu stosowane wymiennie w języku potocznym. W medycynie, psychologii aktualnie obowiązującym nazewnictwem jest substancja psychoaktywna. W medycynie "narkotykami" określa się te substancje psychoaktywne, które działają m.in. przeciwbólowo poprzez określone receptory mózgowe. Z koeli pojęcie narkomanii wywodzi się od słowa "narcos", co oznacza odurzenie, senność, uśpienie.

Substancje psychoaktywne:

- wpływają na centralny układ nerwowy,

- przyjmowane są w celu doznania przyjemności, zmiany świadomości, uzyskania określonego nastroju, przeżycia ekstremalnych doznań,

- wpływają na organizm człowieka powodując w różnym stopniu zmiany psychiczne (np. euforię, zmieniony odbiór rzeczywistości, iluzje, omamy, zaburzenia pamięci) oraz fizyczne (np. wzrost ciśnienia krwi, przyspieszenie tętna, pobudzenie),

- przewlekle przyjmowane mogą prowadzić do uzależnienia, które często nazywane jest narkomanią czy toksykomanią,

- mają pochodzenie naturalne lub syntetyczne.

W Polsce obowiązuje podział substancji psychoaktywnych na trzy główne grupy:

1) alkohol, opiaty, leki uspokajające i nasenne (działające głównie rozluźniająco, uspokajająco, nasennie);

2) kanabinole i inne substancje halucynogenne, lotne rozpuszczalniki (działające głównie euforycznie, powodujące omamy, urojenia);

3) kokaina i inne substancje stymulujące, nikotyna (działające pobudzająco, podwyższające nastrój).

Uzależnienie jest to kompleks zjawisk fizjologicznych, behawioralnych i poznawczych, wśród których zachowania związane z przyjmowaniem substancji psychoaktywnych uzyskują wyraźną przewagę nad innymi, które były charakterystyczne dla danej osoby. Uzależnienie prowadzi do powstania wielu szkód, m. in. somatycznych, psychicznych i społecznych. Uzależnienie często kończy się śmiercią z powodu następstw zdrowotnych. Współczesne kierunki leczenia uzależnienia to:

- programy tzw. drug free - nastawione na zaprzestanie przyjmowania substancji psychoaktywnych i powrót do życia zgodnie z przyjętymi w danej kulturze normami; podstawową metodą leczenia są oddziaływania psychoterapeutyczne; nie stosuje się farmakoterapii uzależnienia; leczenie może się odbywać zarówno w ośrodkach całodobowych, jak i dziennych czy ambulatoryjnych;

- leczenie farmakologiczne, w tym programy substytucyjne; leczenie w programach substytucyjnych polega na długoterminowym stosowaniu leków substytucyjnych (np. metadonu) w nadzorowanych programach medycznych; leczenie to nastawione jest na poprawę zdrowia pacjenta, ograniczenie przyjmowania substancji psychoaktywnych, ograniczenie rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych.

Profilaktykę uzależnień określa się również jako zmniejszenie strat związanych z używaniem środków odurzających poprzez ograniczenie do minimum potencjalnych szkód, jakich mogą doznać osoby używające substancji psychoaktywnych. Poziomy profilaktyki:

- profilaktyka uniwersalna kierowana do wszystkich w określonym wieku bez względu na stopień ryzyka wystąpienia zachowań problemowych lub zaburzeń psychicznych i dotycząca zagrożeń znanych, rozpowszechnionych znacznym stopniu - np. przemocy czy używania substancji psychoaktywnych;

- profilaktyka selektywna ukierunkowana na grupy zwiększonego ryzyka, wymagająca dobrego rozpozna tych grup w społeczności lokalnej;

- profilaktyka wskazująca kierowana do osób wysokiego ryzyka - to działania wymagające specjalistycznego przygotowania, polegające na terapii interwencji, bądź leczeniu osób symptomami zaburzeń.

ROZDZIAŁ IVZJAWISKO NARKOMANII W GMINIE STAROGARD GDAŃSKI

Przeprowadzona w 2015 r. diagnoza problemów społecznych objęła badaniami 320 uczniów kl. VI szkół podstawowych i kl. I-III gimnazjów na terenie gminy Starogard Gdański, ponadto 100 dorosłych mieszkańców oraz 37 sprzedawców alkoholu.

Badany obszar dotyczył rozpowszechniania i dostępności narkotyków oraz dopalaczy, skali problemów wśród dorosłych mieszkańców, dzieci i młodzieży szkolnej na terenie gminy. Badani wypełnili ankiety przy zachowaniu pełnej anonimowości. Analiza i interpretacja danych pozwoliła na sformułowanie wniosków oraz rekomendacji względem planowanych przyszłych działań profilaktycznych w gminie Starogard Gdański.

Około co piąty dorosły mieszkaniec gminy uważa problem uzależnienia od narkotyków za ważne zagrożenie. Do zażywania kiedykolwiek narkotyków bądź dopalaczy przyznało się 21% badanych mieszkańców, a 44% respondentów przyznaje, iż zna kogoś kto zażywa narkotyki lub inne substancje psychoaktywne. Dostępność narkotyków na terenie gminy potwierdza 51% dorosłych mieszkańców, a 65% uważa, że młodzież w ich gminie jest narażona na kontakt z narkotykami. Uczniowie w większości nie przyznają się do sięgania po środki odurzające, jednakże 2% uczniów szkoły podstawowej i 12% młodzieży szkolnej potwierdziło tego typu doświadczenia. 16% uczniów szkoły podstawowej, 38% młodzieży szkolnej jest zdania, że ich rówieśnicy mają kontakt z substancjami psychoaktywnymi. Większość młodzieży deklaruje, że nie chciałaby spróbować narkotyków (70%). Chęć spróbowania wykazuje 8% uczniów. Wiedzę na temat narkotyków z Internetu i telewizji czerpie 51% uczniów szkoły podstawowej i 66% młodzieży szkolnej.

Porównując wyniki badań przeprowadzonych w latach 2013-2014 z obecnymi, zaobserwować można w szczególności, że zwiększyła się wskazywana przez respondentów liczba sytuacji będących propozycją wzięcia narkotyku. Zauważa się na korzyść, że mimo większej sposobności zażycia narkotyków, ich faktyczne spożywanie spadło wg ankietowanych gimnazjalistów o 6 pkt procentowych. Wciąż najbardziej popularnym środkiem psychoaktywnym jest marihuana. Ponad 25% uczniów potwierdzających zażywanie substancji psychoaktywnych wybiera tzw. dopalacze, a ok. 20% leki uspokajające i inne substancje odurzające. Według tegorocznego badania zaobserwować można zwiększenia z 75% na 85% ankietowanych, którzy są świadomi szkodliwości używania narkotyków. Wciąż rośnie natomiast używanie nienarkotycznych substancji psychoaktywnych takich jak tabaka czy napoje energetyzujące.

Zjawisko narkomanii stanowi poważny problem społeczny w Polsce i dotyczy wszystkich grup społecznych, bez względu na wiek, wykształcenie i status. Znaczna liczba nastolatków spożywa różne napoje alkoholowe, najczęściej piwo i wino. W świadomości młodzieży panuje mylny pogląd, że sporadyczne i krótkotrwałe zażywanie substancji psychoaktywnych nie prowadzi do uzależnienia i nie jest szkodliwe dla zdrowia. Młodzież, będąc świadomym zagrożenia, jakie niesie zażywanie środków odurzających sięga po nie i jak twierdzi, robi to głównie z ciekawości. Marihuana jest najczęściej zażywanym narkotykiem wśród młodzieży. Należy łączyć działania wychowawcze i profilaktyczne, których celem jest propagowanie zdrowego stylu życia i objąć nimi również rodziny.

Realizacja programów profilaktycznych dostosowanych do grup wiekowych i prowadzonych systematycznie wydaje się być istotnym elementem w rozwijaniu świadomości młodzieży w zakresie negatywnych skutków używania środków odurzających. Prowadzenie programów profilaktycznych w szkołach wiąże się z wydatkami finansowymi, lecz jest nieodzowne w prowadzeniu szeroko pojętej profilaktyki uzależnień. Ważnym elementem wydaje się proponowanie dzieciom i młodzieży aktywnych form spędzania czasu wolnego, zawierających się w ramach prozdrowotnego stylu życia.

Analiza wyników ankiet pozwala ocenić stopień rozpowszechniania narkotyków wśród młodzieży i stwierdzić istotne zagrożenie narkomanią, młodzież nie ma oporów, aby sięgać po alkohol i papierosy. Młodzież w okresie dojrzewania wciąż poszukuje nowych i mocnych wrażeń, w większości sięga po narkotyki z ciekawości lub nudy, dlatego oferta zajęć pozalekcyjnych powinna być na tyle różnorodna i ciekawa, aby stanowiła wartościową alternatywną formę spędzania wolnego czasu.

W 2014 r. odnotowano liczbę 25 osób, które korzystały z pomocy psychologicznej w związku z występowaniem problemu narkomanii w rodzinie oraz 15 osób, które korzystały z pomocy prawnej.

Dane statystyczne dotyczące działalności Punktu Konsultacyjnego dla Młodzieży Uzależnionej "SILOE" na rzecz mieszkańców gminy Starogard Gd. w latach 2013-2014 r.:

Wyszczególnienie	2013 r.	2014 r.
Liczba konsultacji indywidualnych z pacjentem	127	138
Liczba konsultacji rodzinnych	34	41
Liczba konsultacji ogólnych	121	179
Liczba konsultacji indywidualnych i rodzinnych udzielonych telefonicznie	36	54
Liczba spotkań z przedstawicielami gminy, pedagogami i innymi osobami pracującymi z młodzieżą	44	41
Liczba skierowań do innych placówek detoksacyjnych lub terapeutycznych na badania testowe na obecność narkotyków	5	11

ROZDZIAŁ VCELE PROGRAMU

1. Cel strategiczny:

Przeciwdziałanie zjawisku narkomanii na terenie Gminy Starogard Gdański.

2. Cele operacyjne:

1) Rozwój i wspieranie różnorodnych form pomocy terapeutycznej, psychologicznej i prawnej dla osób uzależnionych, zagrożonych narkomanią i ich rodzin.

2) Wdrażanie i realizacja nowoczesnych programów profilaktycznych adresowanych do uczniów, ich rodziców oraz pracowników placówek oświatowych i wychowawczych.

3) Działalność informacyjno-edukacyjna w zakresie przeciwdziałania narkomanii.

4) Udział w ogólnopolskich i organizacja lokalnych kampanii i akcji społecznych mających na celu ograniczenie zjawiska używania środków psychoaktywnych.

5) Monitorowanie skali zagrożeń wynikających z używania substancji psychoaktywnych.

6) Wspomaganie działań instytucji, organizacji pozarządowych i osób fizycznych służących rozwiązywaniu problemów narkomanii.

ROZDZIAŁ VIZADANIA

1. Zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych i osób zagrożonych uzależnieniem.

1) Działania wspierające dla osób uzależnionych od narkotyków (również zwrot kosztów przejazdu do ośrodków uzależnień).

2) Konsultacje dla osób uzależnionych i współuzależnionych od narkotyków w Punkcie Konsultacyjnym, którego zadaniem jest:

- motywowanie do podjęcia leczenia i abstynencji,

- kształtowanie postaw abstynencji,

- reintegracja,

- zapobieżenie zjawiskom recydywy i nawrotu choroby,

- rozpoznanie zjawiska narkomanii, udzielenie stosownego wsparcia oraz informacji o możliwościach uzyskania pomocy w wyjściu z nałogu,

- ograniczenia szkód związanych z narkomanią u osób uzależnionych.

2. Udzielanie rodzinom, w których występują problemy narkomanii, pomocy psychospołecznej i prawnej.

1) Pomoc finansowa w celu umożliwienia rodzinom z problemem narkotykowym skorzystania z poradnictwa psychologicznego.

2) Prowadzenie kampanii edukacyjnej obejmującej problematykę narkomanii adresowanej do rodziców.

3) Ułatwienie (pośredniczenie) osobom uzależnionym skorzystania z poradnictwa prawnego.

4) Utworzenie samopomocowych grup wsparcia.

5) Opieka nad dziećmi narkomanów.

3. Prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej, edukacyjnej oraz szkoleniowej w zakresie rozwiązywania problemów narkomanii, w szczególności dla dzieci i młodzieży, w tym prowadzenie zajęć sportowo-rekreacyjnych dla uczniów, a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczęszczających w pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych.

1) Dofinansowanie szkoleń i kursów specjalistycznych w zakresie pracy z dziećmi i młodzieżą z rodzin, w których występuje problem narkomanii.

2) Organizowanie na terenie szkół i innych placówek oświatowo - wychowawczych programów oraz przedstawień profilaktycznych dla dzieci i młodzieży.

3) Organizowanie szkoleń dla nauczycieli i rodziców oraz członków Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

4) Przeprowadzanie lokalnych i regionalnych kampanii edukacyjnych na tematy związane z problemem narkomanii oraz współudział w ogólnopolskich kampaniach medialnych dotyczących tej tematyki

5) Wspieranie działań profilaktycznych o charakterze rekreacyjnym, sportowym itp. dla dzieci i młodzieży w szczególny sposób eksponujący szkodliwość narkotyków.

6) Upowszechnianie materiałów informacyjno-edukacyjnych z zakresu promocji zdrowia i profilaktyki narkomanii.

7) Prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych w szkołach na terenie gminy.

8) Prowadzenie zajęć terapeutycznych i edukacyjnych w świetlicach opiekuńczo-wychowawczych.

9) Finansowanie przeprowadzenia lokalnej diagnozy problemów społecznej.

4. Wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii.

1) Uruchomienie w razie potrzeby określonych oddziaływań terapeutycznych realizowanych po zakończeniu leczenia w placówkach odwykowych.

2) Współfinansowanie pracy terapeutów w lokalnych grupach samopomocowych.

3) Pomoc lokalnym grupom samopomocowym w finansowaniu imprez o charakterze profilaktycznym.

5. Pomoc społeczna osobom uzależnionym i rodzinom osób uzależnionych dotkniętym ubóstwem i wykluczeniem społecznym i integrowanie ze środowiskiem lokalnym tych osób z wykorzystaniem pracy socjalnej i kontraktu socjalnego.

1) Wspieranie działań readaptacyjnych i pomoc w integrowaniu osób uzależnionych ze środowiskiem lokalnym.

2) Kierowanie dzieci z rodzin narkotykowych na różne formy letniego wypoczynku.

3) Wspomaganie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w finansowaniu pomocy dla narkomanów i ich rodzin.

ROZDIZAŁ VIIREALIZATORZY

1. Wójt Gminy Starogard Gd.

2. Koordynator Gminnych Programów Przeciwdziałania Uzależnieniom

3. Punkt Konsultacyjny w Starogardzie Gd.

4. Agencja Usług Profilaktycznych "SILOE" w Starogardzie Gd.

5. Przychodnia Leczenia Uzależnień w Starogardzie Gd.

6. Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

7. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Starogardzie Gd.

8. Gminne świetlice opiekuńczo-wychowawcze

9. Gminne świetlice wiejskie

10. Gminne placówki oświatowe i wychowawcze

11. Zespół Interdyscyplinarny

12. Punkt Interwencji Kryzysowej w Starogardzie Gd.

13. Gminne kluby sportowe

14. Rady sołeckie

15. Klub Abstynenta "Przystań" w Kolinczu

16. Inne podmioty, których działalność służy rozwiązywaniu problemów narkotykowych

ROZDIZAŁ VIIIFINANSOWANIE I KOORDYNOWANIE PROGRAMU

1. Źródłem finansowania Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok ą środki finansowe pochodzące z opłat za korzystnie z zezwoleń na obrót alkoholem.

2. Wysokość środków finansowych na realizację zadań programu określa Rada Gminy Starogard Gdański w drodze uchwały w sprawie budżetu na 2016 rok.

3. Wydatki na zadania zawarte w programie klasyfikuje się w budżecie gminy Starogard Gdański: dział 851 - Ochrona zdrowia, rozdział 85153 - Zwalczanie narkomanii.

4. Raport z wykonania programu i efektów ich realizacji Radzie Gminy Starogard Gdański składa Wójt Gminy Starogard Gdański za pośrednictwem Koordynatora Gminnych