Na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm.[2])), zarządza się, co następuje:

§ 1. Rezerwat przyrody "Cisy w Czarnem", zwany dalej "rezerwatem" obejmuje obszar o powierzchni 26,29 ha, położony na terenie gminy Rzeczenica, w powiecie człuchowskim, w województwie pomorskim.

§ 2. 1. W skład rezerwatu wchodzą grunty Skarbu Państwa w zarządzie PGL LP Nadleśnictwa Czarne Człuchowskie, leżące w obrębie Międzybórz, w leśnictwie Dzików[3]).

2. Według ewidencji gruntów, teren wymieniony w ust. 1 obejmuje działki ewidencyjne położone w gminie Rzeczenica, w obrębie Dzików.

3. Wykaz gruntów wchodzących w skład rezerwatu zawiera załącznik nr 1 do zarządzenia.

4. Przebieg granicy rezerwatu na mapie Nadleśnictwa Czarne Człuchowskie, obrębu Międzybórz, przedstawia załącznik nr 2 do zarządzenia.

5. Przebieg granicy rezerwatu na mapie ewidencyjnej gminy Rzeczenica, obrębu Dzików przedstawia załącznik nr 3 do zarządzenia.

6. Wykaz współrzędnych punktów załamania granicy rezerwatu wykonanych w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych PL-1992 przedstawia załącznik nr 4 do zarządzenia.

§ 3. 1. Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie ekosystemów leśnych z liczną populacją cisa pospolitego Taxus baccata.

2. Określa się:

1) rodzaj rezerwatu jako florystyczny Fl;

2) typ: leśny i borowy EL, podtyp: lasów nizinnych lni - ze względu na główny typ ekosystemu;

3) typ: florystyczny PFI, podtyp: krzewów i drzew kd - ze względu na dominujący przedmiot ochrony.

§ 4. Nadzór nad rezerwatem sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku.

§ 5. Zarządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Załącznik Nr 1 do Zarządzenia
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku
z dnia 2 sierpnia 2016 r.
Zalacznik1.pdf

Wykaz gruntów wchodzących w skład rezerwatu

Załącznik Nr 2 do zarządzenia
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku
z dnia 2 sierpnia 2016 r.

Załącznik nr 2

Przebieg granicy rezerwatu na mapie Nadleśnictwa Czarne Człuchowskie, obrębu Międzybórz.

Załącznik Nr 3 do zarządzenia
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku
z dnia 2 sierpnia 2016 r.

Załącznik Nr 3

Przebieg granic rezerwatu na mapie ewidencyjnej gminy Rzeczenica, obrębu Dzików.

Załącznik Nr 4 do Zarządzenia
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku
z dnia 2 sierpnia 2016 r.
Zalacznik4.pdf

Wykaz współrzędnych punktów załamania granicy rezerwatu wykonanych w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych PL-1992.

Uzasadnienie do Zarządzenia
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku
z dnia 2 sierpnia 2016 r.

Zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm.) uznanie za rezerwat przyrody następuje w formie aktu prawa miejscowego jako zarządzenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Zarządzenie określa nazwę rezerwatu, jego położenie lub przebieg granicy i otulinę, jeżeli została wyznaczona, cele ochrony oraz rodzaj, typ i podtyp rezerwatu przyrody, a także sprawującego nadzór nad rezerwatem. Regionalny dyrektor ochrony środowiska, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, po zasięgnięciu opinii regionalnej rady ochrony przyrody, może zwiększyć obszar rezerwatu przyrody, zmienić cele ochrony, a w razie bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczych,
dla których rezerwat został powołany - zmniejszyć obszar rezerwatu przyrody albo zlikwidować rezerwat przyrody.

Rezerwat "Cisy w Czarnem" o powierzchni 25,20 ha został powołany na mocy zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 14 lutego 1957 roku w sprawie uznania za rezerwat przyrody
(MP Nr 18 poz. 141) w celu zachowania "jednego z największych stanowisk cisa w Polsce".

Regulacja art. 153 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody uprawnia do stwierdzenia,
że rezerwat "Cisy w Czarnem", jako utworzony przed dniem wejścia w życie ustawy z 2004 r., stał się rezerwatem w rozumieniu tejże ustawy, mimo, że z formalnego punktu widzenia sam przepis konstytuujący przedmiotową formę ochrony przyrody, tj. zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia
14 lutego 1957 roku, utracił od dnia 1 maja 2004 r. moc obowiązującą. Nastąpiło to w związku z regulacją
art. 157 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. dotyczącą zachowania mocy, po dniu 30 kwietnia 2004 r., przez przepisy wykonawcze wydane wyłącznie na podstawie ustawy o ochronie przyrody z 1991 r., a nie na podstawie poprzedzającej ją ustawy z 1949 r.

Rezerwat zlokalizowany jest w powiecie człuchowskim, w gminie Rzeczenica, na gruntach Skarbu Państwa w zarządzie PGL LP Nadleśnictwa Czarne Człuchowskie. Rezerwat położony jest poza obszarami Natura 2000.

Zbiorowiska leśne w rezerwacie przyrody "Cisy w Czarnem" wykształciły się na siedliskach bagiennych lasów olszowych osuszonych ponad 200 lat temu. Drzewostan zdominowany przez buka, sosnę i dąb został sztucznie wprowadzony i osiąga wiek 230 lat; pierwotny drzewostan olszowy zachował się w niewielkich zabagnionych enklawach. W chwili obecnej na przeważającej części rezerwatu dominują fitocenozy grądowe Stellario holostae-Carpinietum betuli i nawiązujące do grądów, z większym udziałem Alnus glutinosa oraz kwaśne buczyny Luzulo pilosae-Fagetum. Najcenniejszym składnikiem niższych warstw lasu jest cis pospolity Taxus baccata. Występuje on we wszystkich fitocenozach leśnych, poza najbardziej wilgotną postacią zbiorowiska pośredniego pomiędzy olsem i grądem.

Populację cisa na terenie obecnego rezerwatu na początku XIX w. oszacowano na ponad 600 osobników. Inwentaryzacje wykonywane wielokrotnie w następnych latach wskazywały na powolny spadek liczby egzemplarzy cisa; wg danych uzyskanych w 2010 roku w rezerwacie występuje 295 cisów (oraz około 3200 siewek, głównie 1- i 2-letnich).

Rezerwat jest stanowiskiem cennej bioty porostów, wśród której liczne są gatunki chronione, uznane za rzadkie, narażone na wymarcie i wymierające.

Pomimo niewielkiej powierzchni rezerwat jest cennym obiektem dla awifauny lęgowej, o czym decyduje przede wszystkim wiek drzewostanu i obecność licznych drzew dziuplastych oraz martwych. Teren rezerwatu jest ogrodzony, a więc trudno dostępny dla ludzi i niektórych drapieżników, co również może wpływać pozytywnie na ornitofaunę. Spośród 25 gatunków lęgowych ptaków na szczególną uwagę zasługują: dzięcioł czarny Dryocopus martius, muchołówka mała Ficedula parva, dudek Upupa epos, wilga Oriolus oriolus, bocian czarny Ciconia nigra (gniazdował w latach 2010-2011).

Zgodnie z zarządzeniem z 1957 roku powierzchnia rezerwatu wynosiła 25,20 ha. Po dokonaniu nowych pomiarów geodezyjnych i korekcie granic oddziałów w 1968 r. powierzchnię rezerwatu ustalono na 26,29 ha
i jest ona zgodna ze stanem wskazanym w obowiązującym PUL (na lata 2012-2021).

W niniejszym zarządzeniu zmianie uległ sposób opisu położenia rezerwatu. Obecnie określono je poprzez podanie wydzieleń leśnych Nadleśnictwa Czarne Człuchowskie (wg PUL na lata 2012-2021) oraz działek ewidencji państwowej gminy Rzeczenica. Przebieg granicy rezerwatu opisano za pomocą punktów załamania tej granicy wykonanych w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych PL-1992. Ponadto, zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, określono rodzaj, typ i podtyp rezerwatu przyrody. Pomimo znacznych wartości całości ekosystemów rezerwatu, jego rodzaj określono jako florystyczny, uznając, że jedna z najliczniejszych populacji cisa w Polsce jest największym walorem tego obiektu oraz dominującym przedmiotem ochrony.
W zarządzeniu wskazano również nazwę rezerwatu, która była powszechnie używana w odniesieniu
do opisywanego obiektu, chociaż nie była zamieszczona w akcie powołującym rezerwat z 1957 r.

W tej sytuacji zasadne stało się wydanie przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Gdańsku zarządzenia w sprawie rezerwatu przyrody "Cisy w Czarnem", w oparciu o delegację ustawową zawartą
w treści art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Projekt zarządzenia został pozytywnie zaopiniowany przez zarządcę terenu - Nadleśnictwo Czarne Człuchowskie (pismo ZG.7212.1.2016.AB z dnia 5.02.2016 r.) oraz Regionalną Radę Ochrony Przyrody
w Gdańsku (uchwała nr 3/2016 z dnia 3 marca 2016 r.) oraz uzgodniony z Wojewodą Pomorskim (pismo nr PN- I.0041.25.2016.AF z dnia 18.04.2016 r.).

[1]) Zarządzenie było poprzedzone zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 14 lutego 1957 roku w sprawie uznania za rezerwat przyrody (MP Nr 18 poz. 141), które utraciło moc z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, tj. od 1 maja 2004 r.; jednocześnie zgodnie z art. 153 ustawy, rezerwat utworzony przed dniem wejścia życie ustawy stał się rezerwatem w rozumieniu tejże ustawy.

[2]) Zmiany ustawy wynikają z Dz. U. z 2014 r. poz. 926, z 2015 r. poz. 1045 i poz. 1688, z 2016 r. poz. 422 oraz z M.P. z 2015 r. poz. 1064.

[3]) Według Planu Urządzenia Lasu na lata 2012-2021.