Na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1515)

stwierdzam nieważność

uchwały Nr X/84/15 Rady Gminy Międzyrzec Podlaski z dnia 30 września 2015 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminnej Biblioteki Publicznej w Międzyrzecu Podlaskim z siedzibą w Wysokim, w części obejmującej § 7 ust. 2 załącznika do uchwały.

Uchwała Nr X/84/15 została doręczona organowi nadzoru w dniu 6 października 2015 r.

Działając m.in. na podstawie art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o bibliotekach (Dz. U. z 2012 r. poz. 642 ze zm.) przedmiotową uchwałą Rada Gminy Międzyrzec Podlaski nadała statut Gminnej Bibliotece Publicznej w Międzyrzecu Podlaskim w brzmieniu stanowiącym załącznik do uchwały.

Zgodnie z tym przepisem, biblioteka stanowiąca samodzielną jednostkę organizacyjną działa na podstawie aktu o utworzeniu biblioteki oraz statutu nadanego przez organizatora (ust. 1). Statut określa w szczególności:

1) cele i zadania biblioteki;

2) organy biblioteki i jej organizację, w tym zakres działania i lokalizację filii oraz oddziałów;

3) nazwę jednostki sprawującej nadzór merytoryczny nad działalnością biblioteki - w odniesieniu do biblioteki wchodzącej w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej;

4) źródła finansowania działalności biblioteki (ust. 3).

W § 7 ust. 2 statutu nadanego przedmiotową uchwałą Rada Gminy postanowiła, iż Dyrektora Biblioteki powołuje i odwołuje Wójt Gminy Międzyrzec Podlaski.

Ocena powyższej regulacji musi nastąpić z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2012 r. poz. 406, ze zm.). Tryb powoływania i odwoływania dyrektora instytucji kultury (w tym dyrektora biblioteki) został określony bowiem przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Jak stanowi art. 2 ustawy o bibliotekach, w zakresie nieuregulowanym ustawą do bibliotek stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. W rozdziale 3 ustawy o bibliotekach, zatytułowanym "Organizacja bibliotek", nie zamieszczono przepisów szczególnych w stosunku do postanowień art. 15 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, zatem przepis ten będzie miał zastosowanie w przypadku powołania i odwołania dyrektora biblioteki.

Przepis art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wskazuje, iż dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas określony, z zastrzeżeniem ust. 3, po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Odwołanie dyrektora następuje w tym samym trybie. Zasięganie opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych nie jest konieczne w przypadku wyłonienia kandydata na dyrektora w drodze konkursu, o którym mowa w art. 16.

Z przywołanych przepisów ustawy wynika zatem, że zasadą jest wyłanianie dyrektora instytucji kultury po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Wyjątek zaś stanowi sytuacja, w której wyłonienie kandydata na dyrektora biblioteki następuje w drodze konkursu, o którym mowa w art. 16 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Z porównania przepisów ustawowych z treścią § 7 ust. 2 statutu wynika, że w regulacjach uchwały pominięto konieczność zasięgnięcia przez Wójta Gminy Międzyrzec Podlaski opinii właściwych związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych.

Tym samym § 7 ust. 2 statutu w zakwestionowanym brzmieniu w sposób istotny narusza art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, bowiem modyfikuje przewidziany przez ustawodawcę tryb powołania i odwołania dyrektora biblioteki.

Stanowisko organu nadzoru w tej sprawie potwierdza także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2012 r. (sygn. II OSK 1295/12). W przedmiotowym wyroku Sąd wskazał, iż ustawodawca wprowadzając obowiązek zasięgania opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych miał na uwadze przede wszystkim stworzenie możliwości wypowiedzenia się organizacji działających w dziedzinie szeroko pojętej kultury, co do powołania lub odwołania dyrektora instytucji kultury funkcjonującej na terenie działania tej instytucji. Ma to o tyle znaczenie, że w związku ze specyfiką działania takich instytucji kultury, konieczna jest współpraca ze stowarzyszeniami bądź innymi organizacjami, które działają w dziedzinie kultury. Z tego też względu nie bez znaczenia jest opinia takich organizacji przy ustalaniu obsady stanowiska dyrektora instytucji kultury.

Skoro ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej określa tryb powołania dyrektora instytucji kultury, w tym przypadku biblioteki publicznej, to rada gminy nie może tych kwestii regulować, a zwłaszcza modyfikować zapisów ustawowych.

Należy przy tym zauważyć, że stwierdzone naruszenie prawa ma miejsce niezależnie od faktu, czy organizacje i stowarzyszenia, wskazane w art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, działają w danej instytucji kultury z uwagi na charakter kwestionowanego aktu i posiadany przez niego walor abstrakcyjności (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 650/10).

W tym stanie rzeczy stwierdzenia nieważności uchwały Nr X/84/15 we wskazanym zakresie, jest uzasadnione.

Na niniejsze rozstrzygnięcie nadzorcze przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, złożona za moim pośrednictwem, w terminie 30 dni od daty jego doręczenia.

Otrzymują:

1) Wójt Gminy Międzyrzec Podlaski

2) Przewodniczący Rady

Gminy Międzyrzec Podlaski