Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Olsztynie

na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 07 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1113 z późn. zm.) oraz art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1515)

uchwala, co następuje

stwierdza się nieważność uchwały Nr XIII/91/2015 Rady Gminy Wydminy z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie zasad i trybu udzielania dotacji na dofinansowanie kosztów budowy studni wierconych.

Uzasadnienie

Rada Gminy Wydminy na sesji w dniu 25 listopada 2015 r. podjęła uchwałę Nr XIII/91/2015 w sprawie zasad i trybu udzielania dotacji celowej na dofinansowanie kosztów budowy studni wierconych. W dniu 02 grudnia 2015 r. uchwała ta wpłynęła do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Olsztynie, celem zbadania jej postanowień pod względem zgodności z prawem. Pismem z dnia 08 grudnia 2015 r. zawiadomiono Gminę Wydminy, iż uchwała będzie rozpatrywana na posiedzeniu Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Olsztynie (zwane dalej: Kolegium Izby) w dniu 14 grudnia 2015 r.Zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, w posiedzeniu Kolegium ma prawo uczestniczyć przedstawiciel podmiotu, którego sprawa jest rozpatrywana. Przedstawiciel Gminy Wydminy nie uczestniczył w posiedzeniu Kolegium Izby.Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, orzekanie o nieważności uchwał i zarządzeń, w sprawach wymienionych w art. 11 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, zastrzeżono dla kolegium regionalnej izby obrachunkowej. Przepis art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych stanowi, że właściwość rzeczowa regionalnych izb obrachunkowych obejmuje uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach zasad i zakresu przyznawania dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.Kolegium Izby badając przedmiotową uchwałę na posiedzeniu w dniu 14 grudnia 2015 r. stwierdziło, co następuje:Rada Gminy Wydminy, jako podstawę prawną jej podjęcia wskazała art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 403 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1232, z późn. zm.).Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy.Natomiast z art. 403 ust. 4 i ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej może polegać na udzieleniu dotacji celowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych z budżetu gminy lub budżetu powiatu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji: podmiotów niezaliczonych do sektora finansów publicznych, w szczególności: osób fizycznych, wspólnot mieszkaniowych, osób prawnych, przedsiębiorców, jednostek sektora finansów publicznych będących gminnymi lub powiatowymi osobami prawnymi. Zasady udzielania dotacji celowej obejmujące w szczególności kryteria wyboru inwestycji do finansowania lub dofinansowania oraz tryb postępowania w sprawie udzielania dotacji i sposób jej rozliczania określa rada gminy w drodze uchwały. Zgodnie z art. 126, w związku z art. 251 ust. 4 ustawy o finansach publicznych dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostki samorządu oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie ustawy o finansach publicznych, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych, a wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona albo w przypadku, gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Kolegium Izby stwierdza, że w § 3 przedmiotowej uchwały Rada Gminy Wydminy postanowiła, że "Wysokość dotacji celowej na dofinansowanie inwestycji wyniesie 75 % wartości brutto poniesionych i udokumentowanych kosztów inwestycji, jednak nie więcej niż 5.000 zł." Zaś w § 4 ust. 1 postanowiła, że "Po zrealizowaniu inwestycji, nie później niż do 30 listopada roku budżetowego, w którym zawarto umowę o dofinansowanie, wnioskodawca składa wniosek o wypłatę dotacji, stanowiący załącznik nr 2 do niniejszej uchwały, wraz z następującymi dokumentami:1) potwierdzeniem poniesionych kosztów inwestycji (faktury, rachunki),2) oświadczeniem wykonawcy, że roboty montażowe zostały wykonane w sposób gwarantujący prawidłową pracę urządzenia,3) oświadczenie o niekorzystaniu z dofinansowania na inwestycję z innych źródeł,4) analizę badania wody w zakresie fizykochemicznym i bakteriologicznym potwierdzającą przydatność wody do spożycia." Z powyższych zapisów badanej uchwały wynika więc, że dotacja celowa na dofinansowanie kosztów budowy studni wierconych zostanie udzielona dopiero po zrealizowaniu danej inwestycji. Zatem dotacja ta stanowić będzie refundację części poniesionych kosztów (w tym przypadku 75 %), a nie udzielenie dotacji na realizację konkretnej inwestycji.Kolegium Izby stwierdza również, że postanowienia Załącznika Nr 2, będącego integralną częścią badanej uchwały, świadczą o refundacji poniesionych wydatków-kosztów inwestycji już zrealizowanych. Istotą dotacji celowych jest ich udzielanie na realizację zadania publicznego, wyłącznie na wydatki poniesione po zawarciu umowy i udzieleniu na jej podstawie dotacji. Brak jest podstaw prawnych do wprowadzenia przez Radę Gminy Wydminy zasady zwrotu poniesionych i udokumentowanych kosztów inwestycji, już po jej zrealizowaniu.Powołane wyżej przepisy ustawy o finansach publicznych, do których odsyła art. 403 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, nie przewidują udzielania dotacji celowej na zwrot poniesionych wydatków związanych z realizacją zadania publicznego, gdyż zgodnie z art. 127 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o finansach publicznych, dotacja przeznaczona jest na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji, a wykorzystanie dotacji, jak to wyżej podniesiono, następuje w szczególności poprzez zapłatę za zrealizowane zadanie.Finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadania publicznego może nastąpić, po podpisaniu umowy o udzielenie dotacji, na wydatki związane z jego realizacją. Realizacja zadania, na które jest udzielona dotacja celowa, wykorzystanie tej dotacji oraz jej rozliczenie stanowią odrębne etapy postępowania i nie są to pojęcia tożsame, a wykorzystanie dotacji nie jest równoznaczne z zapłatą za wykonane zadanie (wyrok NSA z dnia 20.11.2014, sygn. akt II GSK 1107/13). Wobec powyższego Kolegium Izby stwierdza, że Rada Gminy Wydminy nie posiada uprawnień do wprowadzania wyłącznej zasady refundacji poniesionych kosztów budowy studni wierconych (podobnie Kolegium RIO w Łodzi, uchwała z dnia 10.02.2011-5/19/11). Taki stan w sposób istotny narusza art. 403 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, w związku z art. 126 i art. 251 ust. 4 ustawy o finansach publicznych.Zgodnie z ukształtowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć należy, iż do rodzajów naruszeń przepisów skutkujących nieważnością uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego (lub jej części) zaliczyć należy naruszenia: przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (np. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r. sygn. II SA/Wr 1459/97). Ponadto Kolegium Izby zwraca uwagę, iż zapisy w przedmiotowej uchwale dotyczące kontroli faktycznego wykonania inwestycji (§ 4 ust. 2) oraz kontroli prawidłowej eksploatacji studni w ciągu 10 lat od przyznania dotacji (§ 6) również wykraczają poza upoważnienie wynikające z art. 403 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska.Wobec powyższego Kolegium Izby postanowiło, jak w sentencji.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i podlega publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

Na niniejszą uchwałę Kolegium RIO w Olsztynie przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w terminie 30 dni od daty jej otrzymania, za pośrednictwem tutejszej Izby.