Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. II SA/Bd 1573/13

 

Dnia 9 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 26 marca 2014 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] lutego 2013r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

W dniu 15 maja 2009 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. został złożony wniosek skarżącego J. K. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009. We wniosku tym producent rolny ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) do działki rolnej A o powierzchni 2,99 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zawiadomieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] r. W dniu [...] r. wydana została decyzja nr [...] o stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji. W jej uzasadnieniu organ wyższego stopnia wskazał, iż organ I instancji w przypadku działki ewidencyjnej nr 5/4 nie uwzględnił powierzchni ewidencyjno - gospodarczej, stanowiącej maksymalną kwalifikowaną powierzchnię na danej działce ewidencyjnej, o którą może ubiegać się rolnik - PEG. Tym samym doszło do rażącego naruszenia prawa, gdyż przekroczona została maksymalna powierzchnia referencyjna określona w systemie LPIS dla przedmiotowej działki.

W związku z powyższym w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję Nr [...], którą przyznał stronie pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach do powierzchni stwierdzonej podczas postępowania, tj. 2,39 ha. Jednocześnie przyznana płatność została pomniejszona o [...] zł, czyli o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

W wyniku złożonego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W dniu 03 grudnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przyznanych skarżącemu.

W dniu 28 grudnia 2012 r. skarżący wniósł skargę do WSA w Bydgoszczy na decyzję Dyrektora OR ARiMR w T. Nr [...] z dnia [...] r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika BP w B. Nr [...] z dnia [...] r. Sąd postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r. odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję Nr [...], na podstawie, której ustalił skarżącemu kwotę nienależnie przyznanych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości [...] zł.

We wniesionym odwołaniu skarżący zarzucił, że decyzja Kierownika BP w B. jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym, naruszenie zasad Kpa, "zmanipulowanie" korespondencji przez organ I instancji w sposób uniemożliwiający stronie właściwe sformułowanie treści skargi. Odwołujący nie zgadza się z sugerowaniem przez Kierownika BP w B., iż rolnik był świadom warunków przyznawania pomocy finansowej z tytułu ONW, jak również powinien poprawić wstępnie zadrukowany formularz. Skarżący wyjaśnił, że nic nie wiedział o konieczności wypełnienia wniosku inaczej niż dotychczas. Autor odwołania podniósł, że przed wydaniem decyzji o ustaleniu kwoty nie informował go o przepisie art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004, który stanowi o tym, kiedy obowiązek zwrotu nie ma zastosowania. Skoro do wypłaty pomocy z zawyżonej wysokości doszło z winy Agencji, skarżący wniósł o umorzenie postępowania, odstąpienie od zwrotu oraz ukaranie pracowników winnych całej sytuacji.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nadmiernie skarżącemu środki publiczne za rok 2009 z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), tj. z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy.

W ocenie organu II instancji złożone przez stronę odwołanie nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że organ I instancji błędnie wskazał w tytule, jak i w rozstrzygnięciu decyzji w odniesieniu do podlegających zwrotowi płatności ONW za rok 2009 na nienależnie pobrane zamiast nadmiernie pobrane płatności. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy wskazał, że sytuacja w której dochodzi do nadmiernego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zaznaczył, iż w takim przypadku zadaniem organów ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną).

Zdaniem organu II instancji w przedmiotowym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w nadmiernej wysokości. Podkreślił, że ustalona kwota nadmiernie pobranej płatności z tytułu ONW wynikała z ustalenia zawyżenia powierzchni deklarowanej do płatności w roku 2009. Prawidłowa powierzchnia kwalifikowana do płatności została ostatecznie ustalona na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. wydanej w dniu [...] r. Strona złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji. W wyniku jego rozpatrzenia Dyrektor OR ARiMR w T. decyzją Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja Nr [...] została wydana po ponownym przeprowadzeniu postępowania, wynikającym ze stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji Nr [...]. W wyniku tego nowego postępowania stwierdzona została mniejsza powierzchnia kwalifikowana do płatności i tym samym niższa kwota należnej stronie płatności. Wobec odrzucenia przez WSA w Bydgoszczy skargi na decyzję nr [...] organ uznał, że postępowanie organów ARiMR zostało zakończone prawomocnym rozstrzygnięciem, którego ustalenia są wiążące.

Odnosząc się do zasadności i prawidłowości ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania organ wskazał, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje, więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nadmiernie, z powodu ostatecznego stwierdzenia, że decyzja przyznająca płatności ONW wydana została z naruszeniem prawa, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Pierwotna decyzja przyznająca płatności z tytułu ONW została unieważniona przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T.. Nowa decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, wydana w oparciu o zweryfikowane powierzchnie PEG, wykazała zawyżenie powierzchni deklarowanej, co skutkowało przyznaniem płatności z tytułu ONW w wysokości niższej, niż na podstawie unieważnionej decyzji pierwotnej.

Organ odwoławczy wskazał, że różnica pomiędzy decyzjami, stanowiąca kwotę nadmiernie przyznanych płatności wyniosła [...] zł. Organ podkreślił również, że kwota należnych płatności z tytułu ONW za rok 2009 została ustalona w odrębnym postępowaniu, którego wyniki nie zostały skutecznie zakwestionowane przez stronę w drodze odwołania.

Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że kwota nadmiernie wypłaconych płatności wynosząca [...] zł została ustalona prawidłowo. Organ II instancji zgodził się także, i przyjął je jako swoje, wywody organu I instancji w przedmiocie braku przesłanek do odstąpienia od ustalenia kwoty nadmiernie pobranych, określonych w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.).

W odniesieniu do wniosku strony o umorzenie postępowania z tytułu braku podstaw do ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie niewątpliwie wystąpiła pomyłka organu co do powierzchni kwalifikowanej do płatności. Nie mniej jednak w ślad za ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych wskazał, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, a tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych odpowiada występujący z nim rolnik. Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku skrupulatna, uprzednia kontrola każdego z nich nie jest możliwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010r. w sprawie sygn. akt II GSK 609/09). W rozpoznawanej sprawie prawidłowa kontrola została przeprowadzona już po wypłaceniu dopłat i stwierdziła nieprawidłowości we wniosku.

Zdaniem organu w sprawie było możliwe wykrycie przez rolnika błędu, co do powierzchni, do której przysługiwały płatności, bowiem składając wniosek o ich przyznanie na rok 2009, złożył podpis pod oświadczeniem, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Oznacza to, że we wniosku skarżący powinien zadeklarować grunty kwalifikujące się do objęcia płatnościami tj. grunty spełniające kryteria, o których mowa w art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Jeżeli wnioskodawca zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności powierzchnię wykraczającą poza powierzchnię rzeczywistą spełniającą kryteria, o których mowa w powołanej regulacji, to nie spełnił przesłanki uzasadniającej odstąpienie od obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności.

W rozpoznawanej sprawie pomimo faktu, że decyzja o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności ONW na rok 2009 została doręczona po upływie 12 miesięcy od daty dokonania płatności, to w ocenie organu nie podlega, czy błąd dotyczył elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności, ponieważ błąd mógł zostać wykryty przez rolnika (oprócz wystąpienia przesłanki błędu organu). W związku z powyższym organ uznał, iż w sprawie nie pojawiły się przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności ONW, wynikające z art. 73 ust. 4 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Organ odwoławczy zaznaczył również, że stronie przysługuje uprawnienie do wystąpienia z prośbą do Prezesa ARiMR o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożeniu całości płatności lub części należności na raty kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu ONW.

Na powyższą decyzję organów strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie.

We wniesionej skardze na decyzję skarżący podniósł, iż nie przyczynił się do błędów, w wyniku których przyznana została nienależna płatność.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie przytaczając tę samą argumentację, co w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej a jej kryterium stanowi zgodność z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury na tle istniejącego w sprawie stanu faktycznego, która doprowadziła do wydania decyzji. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. nr [...] z dnia [...] r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] r., Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., w której ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009.

W dniu 16 października 2009 r. przekazano skarżącemu płatności z tytułu ONW za 2009 r. w kwocie [...] zł. Nastąpiło to wyniku wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] r. Decyzja ta została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności, w wyniku wydania decyzji w dniu [...] r. nr [...] przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T..

Decyzją z dnia [...] r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznano stronie płatności w kwocie [...] zł.

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do oceny czy zaistniały w sprawie okoliczności uzasadniające wydanie decyzji ustalającej obowiązek zwrotu nadmiernie /nienależnie pobranych płatności w kwocie [...] zł.

Organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż zasadnym było wydanie decyzji ustalającej zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), art. 73 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008. Stosownie do tego przepisu, mającego zastosowanie w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Z regulacji art. 29 ustawy o Agencji wynika zatem, iż w przepisie art. 29 jest mowa o dwóch rodzajach należności: kwocie nadmiernie pobranych środków publicznych i nienależnie pobranych środków publicznych. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest to kwota wypłaty nadwyżki - wypłaty kwoty ponad wartość wynikającą z ustawy. Kwota zaś nienależnie pobranych środków publicznych to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. W obu przypadkach świadczenie dokonane przez organ przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa.

Wypłata stronie kwoty [...] zł z tytułu płatności na rok 2009 była wypłatą świadczenia w nadmiernej wysokości, biorąc pod uwagę to, iż płatność za ten rok przysługiwała stronie w niższej wysokości.

Należy jednak rozważyć, czy były podstawy do wyłączenia obowiązku zwrotu z uwagi na uregulowanie wynikające z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Stosownie do art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga, zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Niewątpliwie płatności dokonano wskutek błędu organu.

W przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli o decyzji o odzyskaniu należnych płatności nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Obowiązek zwrotu przy spełnieniu przesłanek z ustępu art. 73 nie ma zastosowania, gdy decyzja nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Płatność nastąpiła 16 października 2009 r.

Poza sporem pozostaje fakt, że płatność została dokonana w nadmiernej wysokości na skutek błędu organu. W ocenie jednak Sądu organ nie odniósł się w przekonujący sposób do okoliczności braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Organ I instancji powołał się na konieczność znajomości przez beneficjenta ogólnych zasad przyznawania płatności, jako okoliczności wykluczających możliwość zastosowania wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności oraz fakt braku odwołania od decyzji stwierdzającej nieważność decyzji pierwotnie przyznającej płatność oraz prawomocności decyzji przyznającej płatności we właściwej wysokości. Organ II instancji przyjął to stanowisko jako swoje. Ocena ta jest jednak niewystarczająca i niewłaściwa.

Skorzystanie z możliwości zaskarżenia decyzji jest przywilejem procesowym strony postępowania i nie może stanowić podstawy do wyciągnięcia ujemnych skutków nie tylko w sferze procesowej, lecz także materialnej. W żadnym przypadku rezygnacja z wniesienia odwołania nie może wpływać na uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych kwot. Jest to argument pozaprawny w odniesieniu do przesłanek określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia a ponadto kłóci się z podstawowymi gwarancjami procesowymi strony.

Organ I instancji wskazał, iż rolnik ubiegający się o płatności otrzymuje informację o maksymalnym kwalifikowanym obszarze przypadającym na daną działkę referencyjną a także składa oświadczenie dotyczące świadomości warunków funkcjonowania systemów pomocy.

Świadomość i znajomość zasad funkcjonowania systemu nie przesądza o uznaniu, że popełnienie błędu dotyczącego powierzchni jest błędem, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez rolnika. Błąd ten musi odnosić się do sfery faktów dotyczących powierzchni a nie wiedzy na temat funkcjonowania systemu wsparcia.

Ponadto "świadomość" na jaką powołuje się organ, mówiąc że jej brak świadczy w sposób oczywisty o winie rolnika jest argumentem niedostatecznym, także w tym znaczeniu, że zasady które winien znać rolnik, powinien znać organ i właściwie je stosować, a przynajmniej podjąć szybkie działania zamierzające do eliminacji błędu.

Skoro organ jako profesjonalista, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem, zauważył błąd dopiero po niespełna trzech latach i wystąpił o zwrot nadpłaty po niespełna 4 latach to mało przekonujące jest twierdzenie, że skarżący mógł sam wykryć błąd.

Należy to odnieść zwłaszcza do wysokości kwoty nadmiernie pobranych płatności jako pochodnej różnicy zadeklarowanej powierzchni.

Strona złożyła wniosek 15.05.2009 r.

Wypłata płatności za 2009 r. została przekazana stronie w dniu 16 października 2009 r. Decyzję o stwierdzeniu nieważności wydano [...] r. zaś decyzję o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych należności wydano [...] r.

Zestawienie wskazanych dat nie wpływa na pozytywną ocenę działalności organu.

Gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Upływ terminu 12 miesięcy od płatności do powiadomienia o decyzji o zwrocie, w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego, sprawia, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, pod warunkiem, że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji.

W tych okolicznościach organ powinien raz jeszcze ocenić charakter błędu i wskazać, w sposób przekonujący, czy w zwykłych okolicznościach skarżący mógł błąd wykryć.

Biorąc jednak pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza wcześniej powołany art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/