Wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2018 r., sygn. IV SA/Wa 3133/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2018 r. sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w [...] Sp. z o o. z siedzibą w [...] na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie gospodarki odpadami oddala skargę

Uzasadnienie

Zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (zwanego dalej MWIOŚ) z [...].10.2017 r. nr [...], wydane zostało na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 1688) oraz ustaleń kontroli, przeprowadzonej w okresie od [...] czerwca do [...] lipca 2017 r. w Miejskim Przedsiębiorstwie Oczyszczania w [...] Sp. z o.o., ul. [...] - na terenie Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów "[...]" przy ul. [...] w [...], udokumentowanej protokołem kontroli Nr [...]. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządził w nim, aby przetwarzanie odpadów w tej instalacji prowadzone było wyłącznie na podstawie wymaganego przepisami uprawnienia. Zaznaczył, że jej działalność w tym zakresie prowadzona jest nadal bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Jednocześnie wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań, służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń, na dzień [...].10.2017 r. Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco. Podczas kontroli ustalono, że Spółka prowadzi mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych, pomimo nieuzyskania w postępowaniu administracyjnym wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Organ podał, że instalacje do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych, w tym także funkcjonująca na terenie zakładu przy ul. [...] w [...], zostały ujęte w ust. 5 pkt 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. określającego katalog instalacji wymagających uzyskania pozwolenia zintegrowanego. W powiązaniu z treścią art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1101 - wejście w życie z dniem 5 września 2014 roku), obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji, które są eksploatowane w dniu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych, wydanych na podstawie ark 201 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 (wskazanego rozporządzenia Ministra Środowiska) oraz nie były objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego ze względu na rodzaj prowadzonej w niej działalności przed dniem wejścia w życie tych przepisów, a od dnia ich wejścia w życie będą objęte tym obowiązkiem - powstał z dniem 1 lipca 2015 r. We wniesionej skardze Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w [...] Sp. z o. o. zażądało uchylenia zarządzenia pokontrolnego, wstrzymania jego wykonania i zarzuciło zaskarżonemu zarządzeniu pokontrolnemu: • wydanie go niezgodnie z przepisami art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 1688), • wskazanie wymogu przetwarzania odpadów w instalacji do mechaniczno- biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych (dalej MBP) eksploatowanej przez Spółkę na terenie Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów "[...]" przy ul. [...] w [...], wyłącznie na podstawie uprawnień wymaganych przepisami prawa, tj. pozwolenia zintegrowanego wydanego na podstawie art. 201 ustawy Prawo ochrony środowiska, zwierającego w swojej treści zezwolenie na przetwarzania odpadów, • wydanie zarządzenia pokontrolnego w sytuacji, gdy Organ kontrolny nie przedstawił stanowiska ani co do faktów, ani nie wyjaśnił podstaw prawnych ustaleń kontrolnych, a tym samym do wydania zarządzenia pokontrolnego nie zostały spełnione warunki z art. 12 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, bowiem nie istnieją prawidłowe ustalenia kontrolne, na podstawie których Organ mógł wydać zarządzenie pokontrolne, • nieprzestrzeganie zasad ogólnych postępowania poprzez uchybienie przez Organ artykułom: 7, 8, 12, 77 § 1 i 78 k.p.a. w związku z niepodejmowaniem czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu [...] stycznia 2015 r. Spółka wystąpiła z wnioskiem do Marszałka Województwa [...] o udzielenie pozwolenia zintegrowanego dla instalacji [...] przy ul. [...], które - jak podano - będzie w pełni harmonijne z prowadzoną działalnością i obowiązującym prawem. Decyzję otrzymano dopiero po [...] miesiącach prowadzonego postępowania. Z uwagi na to, że była to decyzja odmowna - została zaskarżona, o czym Organ był informowany. Organowi znany jest też fakt złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Środowiska, utrzymującą decyzję Marszałka Województwa [...], odmawiającą Skarżącej wydania pozwolenia zintegrowanego na eksploatację instalacji MBP. Skarżąca przyznała, że od dnia [...] lipca 2015 r. winna eksploatować instalację [...] ma podstawie pozwolenia zintegrowanego. Jednak - jej zdaniem - po tej dacie w instalacji [...] przetwarzanie prowadzone jest zgodnie z treścią uzupełnianego wniosku o wydanie tego pozwolenia, procedowanego przez Marszałka. Spółka stoi na stanowisku, iż Marszałek w sposób nierzetelny przeprowadził postępowanie i niewłaściwie odmówił MPO udzielenia pozwolenia zintegrowanego. Z tego Skarżąca wyprowadziła konkluzję, że nie można uznać, iż MPO nie posiada stosownego pozwolenia zintegrowanego, gdyż postępowanie dotyczące udzielenia pozwolenia nie zostało zakończone i obecnie toczy się przed sądem. Wobec tego zarządzenie Organu, wskazujące na konieczność przetwarzania odpadów wyłącznie na podstawie uprawnienia wymaganego przepisami prawa, sugeruje, że Spółka łamie prawo. Ustalenie takie jest jednak niezgodne ze stanem faktycznym, a przez to świadczy o nieprzestrzeganiu zasad ogólnych postępowania i uchybieniu przez Organ artykułów: 7, 8, 12, 77 § 1 i 78 k.p.a. w związku z niepodejmowaniem czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zwrócono też uwagę na pewne nieścisłości, bowiem w protokole z kontroli, w ustaleniach z kontroli (str. 4), Organ wskazał, iż sposób mechaniczno - biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych nie uległ zmianie w stosunku do ustaleń kontroli Nr [...], przeprowadzonej w okresie [...] luty - [...] marzec 2017 r. oraz kontroli Nr [...] przeprowadzonej w okresie [...] październik - [...] listopad 2016 r. Jednak, jak podniosła Skarżąca, w obydwu poprzednich kontrolach, mimo że Organ wskazał jako naruszenie brak pozwolenia zintegrowanego dla eksploatacji tej instalacji, nie umieszczał w zarządzeniach pokontrolnych obowiązków niemożliwych do zastosowania przez Spółkę. Z tego wyprowadzono wniosek, że zarządzenie to zostało wydane niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tj. niezgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Nadmieniono, że zarządzenie takie wydawane jest w razie stwierdzenia w wyniku przeprowadzonej kontroli naruszeń prawa i ma na celu wyeliminowanie tych naruszeń poprzez zobowiązanie do poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa. Z tego Skarżąca wyprowadziła wniosek, że przysługujące Organowi kompetencje w zakresie wydawania zarządzeń pokontrolnych, nie mogą być przez niego wykorzystywane w celach instruktażowych, do bieżącego pouczania i przypominania o obowiązkach ciążących na kontrolowanej jednostce, a wynikających z przepisów prawa, gdyż służą wyłącznie przeciwdziałaniu stwierdzonym w toku kontroli naruszeniom. W kontrolowanym zarządzeniu - jak wskazano - Organ nakazał prowadzenie działalności związanej z zagospodarowaniem odpadów, tj. przetwarzanie odpadów należy prowadzić wyłącznie na podstawie wymaganego przepisami uprawnienia, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W ocenie Skarżącej, takie sformułowanie aktu prawnego jest nieprawidłowe, bowiem z jego treści nie jest możliwe odczytanie, jakie naruszenie Organ przypisuje adresatowi zarządzenia i na czym miałoby polegać usunięcie nieprawidłowości. Skarżąca stwierdziła, że takie sformułowanie powoduje, iż zarządzenie jest niemożliwe do wykonania i z tego powodu zasadne jest jego uchylenie. Wykonanie zarządzenia, jak podkreślono, a więc zaprzestanie przetwarzania odpadów w instalacji [...] skutkowałoby niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody dla MPO oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, tj.: • zaprzestanie prowadzenia przetwarzania odpadów w instalacji [...] oraz zabezpieczenie niefunkcjonującej Instalacji wiązałoby się z koniecznością poniesienia znacznych nakładów finansowych przez Spółkę; • ponowne uruchomienie instalacji [...] także będzie pociągało za sobą istotne nakłady finansowe; • wstrzymanie prowadzenie przetwarzania na instalacji [...] może uniemożliwić Spółce wywiązanie się z umów o świadczenie usług w zakresie zagospodarowania odpadów, co oznaczało będzie utratę dochodów Spółki oraz może nadszarpnąć wizerunek Spółki na rynku. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, zaznaczając jednocześnie, że w żaden sposób wstrzymanie to nie przesądza o sposobie rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym.