Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2023 r., sygn. II SA/Wr 678/22

Ochrona środowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. z/s w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 20 lipca 2022 r. nr SKO 4136/21/22 w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia oddala skargę w całości.

Uzasadnienie

Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia 15 kwietnia 2022 r. (nr 5/2022, OSiR.6220.46.2020) odmówiono ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: "Modernizacja gospodarstwa na hodowlę bydła mlecznego wraz infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr ewid. [...] obręb S., gmina K., powiat [...], województwo [...]".

W motywach organ wskazał, że powołując się na art. 80 ust. 2 ustawy, rozpatrzywszy wniosek Spółki z o.o. H. z siedzibą w S. (dalej jako Spółka z o.o.) odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: "Modernizacja gospodarstwa na hodowlę bydła mlecznego wraz infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr ewid. [...] obręb S., gmina K., powiat [...], województwo [...]". Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że planowane przedsięwzięcie zlokalizowane ma zostać na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Rady Miejskiej w K. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi S., gmina K. (Dz. Urz. Woj. W. Nr [...] z dnia 21 lutego 1997 r., poz. [...]; dalej głównie jako plan miejscowy). Działka nr [...], AM-[...], obręb S. - we fragmencie wskazanym we wniosku - jest przeznaczona w planie miejscowym "pod istniejące i projektowane ośrodki produkcji rolnej". Planowane przez Spółkę z o.o. przedsięwzięcie polega na "modernizacji gospodarstwa na hodowlę bydła mlecznego wraz z infrastrukturą towarzyszącą". Inwestycja przeprowadzona zostanie na działce, na której obecnie znajduje się przetwórstwo [...], mające zostać zakończone w przypadku realizacji inwestycji związanej z chowem bydła mlecznego. Modernizacja gospodarstwa polega na adaptacji istniejących budynków oraz budowie: zbiornika na gnojowicę, silosów na kiszonkę, silosów na paszę, płyty obornikowej oraz zbiornika na ścieki technologiczne. W ramach przedsięwzięcia na terenie gospodarstwa znajdować się będą następujące obiekty i instalacje: 6 budynków pełniących funkcję obór, budki dla cieląt, kuchnia paszowa, zaplecze socjalne, magazyn mleka, pomieszczenie padłych sztuk, zbiornik na ścieki technologiczne, o poj. do ok. 30 m3, płyta obornikowa, o pow. ok. 150 m2, zbiornik na gnojowicę, o poj. do 320 m3, 2 zbiorniki na gnojowicę, o poj. do 3 708 m3 każdy, silosy na kiszonkę, 4 silosy paszowe, o poj. 2 x 10 Mg i 2 x 18 Mg. Podczas eksploatacji przedsięwzięcia będą powstawały produkty takie jak nawozy naturalne w postaci obornika, gnojówka i gnojowica. Inwentarz utrzymywany będzie na głębokiej ściółce i bezściółkowo. Obornik z chowu na głębokiej ściółce magazynowany będzie na projektowanej płycie obornikowej, gnojowica magazynowana będzie w 3 zbiornikach. Przewidywana ilość obornika wynosi ok. 10 825,62 Mg/rók, gnojówki ok. 4 445,4 m/rok, azotu w wyprodukowanym nawozie naturalnym ok. 57316,12 kg/rok. Powstające nawozy naturalne wykorzystywane będą przez inwestora do organicznego nawożenia własnych pól. Planowana obsada inwentarza po realizacji inwestycji wynosić ma 475 szt. krów, 105 szt. jałówek cielnych, 60 szt. jałówek powyżej 1 roku, 178 szt. jałówek 6-12 miesięcy, 180 szt. cieląt. Łączna ilość bydła na terenie projektowanej inwestycji wynosić ma więc 998 sztuk. Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji, przedsięwzięcie sąsiaduje z zabudowaniami wsi S., terenami rolniczymi, zielonymi, zadrzewionymi, zbiornikiem wód stojących, rowem melioracyjnym i drogami. W odległości ok. 38 m., ok. 79 m i ok. 261 m znajdują się ujęcia wód podziemnych. Inwestycja zlokalizowana jest w obszarze szczególnego narażenia na zanieczyszczenia azotanami pochodzenia rolniczego. W uzasadnieniu decyzji z dnia 15 kwietnia 2022 r. Burmistrz wyjaśnił również m.in., że w dniu 28 czerwca 2021 r, otrzymał - wykonany na zlecenie Gminy K. - dokument pt. "Analiza raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dla przedsięwzięcia pod nazwą: Modernizacja gospodarstwa na hodowlę bydła mlecznego wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr ewid. [...] obręb S., gmina K., powiat [...], województwo [...]" (P., [...] czerwca 2021 r.). Z uwagi na posiadany materiał dowodowy oraz zapisy art. 80 ust. 2 ustawy dokonał ponownej analizy zgodności lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami planu miejscowego. Po zapoznaniu się z Analizą Raportu, "mając na uwadze ustalenia rozdziału IV Podsumowanie i wnioski stwierdzono niezgodność lokalizacji inwestycji z zapisami § 4 ust. 9 uchwały Rady Miejskiej w K. nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r." Organ pierwszej instancji zauważył, że w § 4 ust. 3 planu miejscowego wskazano, iż "lokalizacja dużych obiektów hodowlanych jest możliwa w terenach dla tych obiektów wyznaczonych. Działka nr ewid. [...] AM-[...] obręb S. w części, której dotyczy inwestycja jest przeznaczona w obowiązującym planie na istniejące i projektowane ośrodki obsługi i produkcji rolnej. Jednakże § 4 ust. 9 uchwały ustala, że prowadzenie hodowli w obiektach jest możliwe tylko w przypadku braku oddziaływania na tereny istniejącej i projektowanej zabudowy mieszkaniowej. W analizie raportu wykazano, że uciążliwości, m.in. odorowe oraz zanieczyszczenia powietrza pyłami będą miały wpływ na tereny sąsiednie, ponadto w obliczeniach nie uwzględniono wszystkich źródeł emisji gazów i pyłów do powietrza oraz źródeł hałasu". Organ pierwszej instancji wyjaśnił także, że w toku procedury udziału społeczeństwa w postępowaniu środowiskowym podnoszony był szkodliwy wpływ emisji pochodzących z planowanej hodowli na zdrowie i komfort życia mieszkańców, możliwość zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych z uwagi na powstające na fermie ścieki, degradację środowiska, zanieczyszczenie powietrza, a także wpływ na przyrodę Parku Krajobrazowego [...]. Zwracano uwagę na sąsiedztwo zabudowy mieszkaniowej, budynki użyteczności publicznej (zespół szkolno-przedszkolny, orlik) oraz ujęcie wody. Podnoszono także nierzetelność przedstawionej przez inwestora dokumentacji w zakresie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Burmistrz Miasta i Gminy K. otrzymał również interwencje poselskie w tej sprawie, a także pismo Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich. W sprawie brała też udział organizacja społeczna. Zdaniem organu l szej instancji zgromadzona w toku postępowania dokumentacja jednoznacznie wskazuje na uciążliwości przedsięwzięcia, które będą wpływać na tereny mieszkaniowe zlokalizowane w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Hodowla zwierząt należy do grupy instalacji, których uciążliwość zapachowa dla mieszkańców w otoczeniu inwestycji jest największa. Odory powstają na skutek naturalnych procesów biodegradacji biomasy roślinnej i zwierzęcej. Gazy emitowane z budynków inwentarskich zawierają mieszaniny zanieczyszczeń powietrza (odoranty) podobne do emitowanych przez gazy z oczyszczalni ścieków. Emitowane są liczne, nieprzyjemnie pachnące zanieczyszczenia o niskich progach wyczuwalności węchowej. Zapach mieszanin nie jest przewidywalny. Ze względu na wieloaspektowość problemu zarówno na terenie kraju, jak i w Unii Europejskiej prace nad prawnym uregulowaniem problematyki uciążliwości nie zostały zakończone. Przedłożona przez inwestora dokumentacja zawiera obliczenia stężeń amoniaku i siarkowodoru dla budynków inwentarzowych i porównanie do progów wyczuwalności węchowej. Obliczone stężenia nie dotyczą jednak oddziaływania całego zakładu, lecz jedynie budynków, w których będą przebywać zwierzęta. Przedstawione wyniki nie uwzględniają emisji zanieczyszczeń złowonnych, pochodzących z płyty obornikowej, przeładunku i transportu obornika, jak również zagospodarowania obornika na okolicznych polach. Inwestor wskazuje na brak konieczności ograniczenia emisji pyłów, siarkowodoru i amoniaku z płyty obornikowej, hermetyczny przeładunek gnojowicy oraz zabezpieczenia w postaci brezentu na samochodach służących do transportu obornika. Brak wdrożenia procedur i zastosowania urządzeń ograniczających emisję odorów z płyty obornikowej, a także przewidziane do zastosowania brezentowe osłony w trakcie transportu obornika nie stanowią jednak - w ocenie organu pierwszej instancji - wystarczającego zabezpieczenia w czasie transportu okolicznych mieszkańców przed emisją substancji złowonnych, zwłaszcza w kontekście obsady fermy, wielkości produkcji obornika i gnojowicy, a także z uwagi na częstotliwości transportów. W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy K., zanieczyszczenia odorowe, pochodzące z hodowli ok. 1 000 zwierząt inwentarskich, będą miały istotny wpływ na komfort życia okolicznych mieszkańców. Skutki zdrowotne narażenia na emisję odorów mogą wywoływać niepożądane reakcje emocjonalne (np. niepokój, uczucie dyskomfortu, brak apetytu), a także fizyczne, takie jak nudności, bóle głowy problemy układu oddechowego, a w perspektywie długoterminowej prowadzić do stanów chorobowych (alergie, depresje, choroby układu oddechowego). "Z analizowanego materiału dowodowego wynika, że analiza rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń nie uwzględnia wszystkich źródeł i rodzajów emisji. W przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia jest to istotne, ponieważ przedłożona przez inwestora dokumentacja wskazuje na duże stężenie wartości amoniaku, również poza terenem, do którego inwestor ma tytuł prawny. Najwyższa częstość przekroczeń dla stężeń jednogodzinnych wynosi 0,14%, przy dopuszczalnej częstości przekroczeń 0,2%. W związku z powyższym istnieje duże prawdopodobieństwo, że uwzględnienie wszystkich źródeł emisji z terenu planowanej inwestycji spowoduje przekroczenie wartości dopuszczalnych lub wartości odniesienia substancji w powietrzu. Należy mieć także na uwadze, że częstotliwość transportów ciężarowych, w tym dostarczanie surowców paszowych, odbiór mleka, odbiór gnojowicy, wywóz nieczystości ciekłych, wywóz obornika oraz zwierząt przeznaczonych na sprzedaż i sztuk padłych, spowoduje zwiększenie uciążliwości dla mieszkańców w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowych, pyłowych oraz hałasu, związane z ruchem pojazdów ciężarowych w obrębie wsi (dojazd przez ul. [...]). Istotnym aspektem jest również możliwość zanieczyszczenia wód podziemnych w związku z uszkodzeniem bądź rozszczelnieniem zbiorników/lagun służących do magazynowania obornika i gnojowicy oraz intensywnego nawożenia, przekraczającego obowiązujące normy. Potencjalne zanieczyszczenia z rejonu południowo-wschodniego działki przeznaczonej pod inwestycję oraz terenów zlokalizowanych na południowy wschód poniżej terenów planowanego przedsięwzięcia w okresie krótszym niż 25 lat mogą dopłynąć do ujęcia wód podziemnych w S. Należy zatem uznać, że pobór wód podziemnych na poziomie pozwolenia wodnoprawnego przez aktualnie działającą studnię nr 2 prowadzić będzie do znaczącego zwiększenia ryzyka zanieczyszczenia ujmowanych wód, co stanowi istotne zagrożenia dla zdrowia i życia okolicznych mieszkańców i może stanowić przyczynę wstrzymania dostaw wody." Z uwagi na "przewidywany, negatywny wpływ planowanej inwestycji na tereny istniejącej i projektowanej zabudowy mieszkaniowej" organ pierwszej instancji stwierdził brak zgodności lokalizacji inwestycji z zapisami planu miejscowego.