Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. III SA/Wr 499/22

Ubezpieczenie społeczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 13 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr UP-274/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę w całości.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z 8 kwietnia 2022 r. (nr UP - 274/2022) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), dalej: u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 3 lutego 2022 r. (nr 22/2022) o odmowie B. S. (dalej: strona, skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podniósł, że 13 grudnia 2021 r. skarżąca wniosła o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na trudną sytuację życiową, finansową oraz zdrowotną. Organ I instancji decyzją z 3 lutego 2022 r. (nr 225/2022) odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek. W dniu 21 lutego 2022 r. do organu wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie należności z tytułu składek zgodnie z wnioskiem z 13 grudnia 2021 r. oraz w zakresie nieobjętym decyzją ZUS z 21 stycznia 2022 r. (nr 470000/71/565866/2021), która dotyczy składek na ubezpieczenia społeczne za okres 05/2013 w kwocie 5,30 zł za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 46.117 zł i umorzenie pozostałych należności oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia pracodawcy P. S. o dochodach skarżącej z 10 lutego 2022 r. W ocenie pełnomocnika w zaskarżonej decyzji ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek nie stwierdzając całkowitej nieściągalności, ani zaistnienia uzasadnionego przypadku. W decyzji uznano, że skoro skarżąca podejmuje zatrudnienie i jest wobec niej prowadzona egzekucja administracyjna, to wierzyciel publiczny (ZUS) nie ma podstaw do umorzenia swojej wierzytelności. Pełnomocnik zaznaczył, że nie zgadza się z wydaną przez organ decyzją ponieważ nie oceniono należycie zgromadzonego materiału dowodowego w konsekwencji przekroczono granice uznania administracyjnego. Pełnomocnik stwierdził, że nie wzięto pod uwagę ważnego interesu, natomiast w konsekwencji wadliwych wyliczeń, przeczących logice i zasadom doświadczenia życiowego jest narażona na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Pełnomocnik wskazał, że skarżąca osiąga miesięczne wynagrodzenie w wysokości ok. 1.800 zł. Jest zatrudniona u dwóch pracodawców P. S. z wynagrodzeniem ok. 717,50 zł oraz R. B. z wynagrodzeniem ok. 1.600, zł. Wskazał, że uwagi na pandemię Covid-19 szkoła R. B. nie zaoferuje skarżącej etatu i jedynym źródłem dochodu będzie praca w charakterze fryzjerki u P. S. Na ten moment skarżąca nie wie, czy zdoła znaleźć inne zatrudnienie. Poinformował, że w skali miesiąca od dochodu skarżącej należy odliczyć 200 zł, które jest wydatkowane na spłatę układu ratalnego wobec MOPS – u z tytułu zwrotu zasiłku rodzinnego. W konsekwencji skarżąca posiada miesięcznie około 1.400 zł na zaspokojenie swoich potrzeb bytowych. Wskazał, że na stronie 3 formularza skarżąca podała, że 1.060 zł z tego pochłania czynsz za mieszkanie. Żadna z tych okoliczności nie została zakwestionowana przez Zakład. Żadnej nie uznano za niewiarygodną i nie podważono autentyczności dokumentów. Organ przyjął, że skarżąca winna spłacać swoje zadłużenie po 350 zł, które pozostają do Jej dyspozycji w skali miesiąca. Jak więc ZUS chce zapewnić skarżącej minimum socjalne, skoro nie będzie Jej stać na zakup żywności, pomijając już potrzeby wyższego rzędu. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że nie można zaliczać drobnej pomocy finansowej ze strony rodziny do miesięcznych dochodów skarżącej. zaznaczył, że skarżąca korzysta z pomocy rodziny, gdyż z pracy fryzjerki i nauczycielki nie jest w stanie opłacić swojego wyżywienia, leków czy innych potrzeb. Stwierdził, że ZUS w wydanej decyzji przekroczył granice uznania administracyjnego, które mu przysługuje, a decyzja cechuje się dowolnością, gdyż samo matematyczne zestawienie wydatków i dochodów nie oznacza, że dokonano oceny możliwości płatniczych skarżącej. Zaznaczył, że art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawiera zamknięty katalog sytuacji, które świadczą o całkowitej nieściągalności zadłużenia. Oparł się na wyroku WSA w Kielcach z dnia 3 listopada 2016 r. (I 5 19/16, LEX). Wskazał, że prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne jest zawieszone. Nie zasługuje zatem na aprobatę argument, jakoby fakt wszczęcia przesądzał, że skarżąca jest wypłacalna skoro ZUS nie ma możliwości wyegzekwowania zadłużenia. Nawet gdyby uznać, że całkowita nieściągalność nie zachodzi to jej brak nie jest bezwzględną przeszkodą w umorzeniu należności składkowych. Dopuszczalne jest umorzenie, gdy zaistnieje "uzasadniony przypadek". Pełnomocnik zaznaczył, że przesłanka to została uszczegółowiona w § 3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz.U. Nr 141 poz. 1365). Sam fakt, że osoba zobowiązana nie spełnia warunków do systematycznego korzystania ze wsparcia pomocy społecznej nie musi oznaczać, że w konkretnym stanie faktycznym dana osoba jest samowystarczalna. Trudno przyjąć, że wyegzekwowanie zaległych należności od osoby znajdującej się w trudniej sytuacji bytowej jest w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela. Pełnomocnik stwierdził, że ZUS całkowicie pominął sytuację życiową skarżącej, która znalazła się w takim położeniu, że zarobki nie wystarczają na pokrycie wydatków życiowych i musi korzystać z pomocy rodziny. Zaznaczył, że wniosek o udzielenie układu ratalnego był wnioskiem ewentualnym, ponieważ w tak trudnej sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca, każda ulga jest choćby częściową pomocą w rozwiązaniu trudnych problemów. Uznał, że ZUS wyciąga jednak z tego całkowicie dowolne wnioski i stwierdza, że skarżąca jest zdolna zachować minimum spłacając dług ratalnie.