Wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Bk 338/23

Ruch drogowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 31 marca 2023 r. nr SKO.403/12/2023 w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i demontażem samochodu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Łomżyńskiego z dnia 20 lutego 2023 roku numer KM.7135.25.2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży na rzecz skarżącego J. R. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności:

Decyzją z 20 lutego 2023r. Starosta Łomżyński, działając na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, dalej w skrócie: "ustawa") i w oparciu o uchwałę nr XIX/120/2020 Rady Powiatu Łomżyńskiego z dnia 13 listopada 2020 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dz. Urz. Woj. Podl. poz. 4817) oraz uchwałę nr XXVI/157/2021 Rady Powiatu Łomżyńskiego z dnia 27 października 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu, (Dz. Urz. Woj. Podl. poz. 4098) nałożył solidarnie na J.R. (dalej powoływanego też jako: "Skarżący") oraz M.K. obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 12.430,00 zł tytułem kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu marki Seat Cordoba o nr rej. [...], nr VIN: [...].

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że w dniu 10 września 2021r. funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w Łomży wydał dyspozycję nr 242/2021 usunięcia pojazdu marki Seat Cordoba o nr rejestracyjnym [...] i pozostawienia go na parkingu strzeżonym. Ww. pojazd został usunięty z drogi z powodu pozostawienia go w miejscu gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.

Starosta Łomżyński, po ustaleniu na podstawie karty informacyjnej pojazdu, że właścicielem ww. pojazdu jest D.G., pismem z 6 października 2021r. powiadomił właścicielkę w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu i porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz.U. nr 143, poz. 846, dalej: "rozporządzenie MSWiA"), że jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania przedmiotowego powiadomienia nie odbierze pojazdu z parkingu organ wystąpi do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na przez powiatu. Powyższe powiadomienie zostało doręczone w dniu 15 października 2021r.

W związku z brakiem odbioru zatrzymanego pojazdu w terminie 3 miesięcy, Starosta Łomżyński skierował w dniu 31 grudnia 2021 r. do Sądu Rejonowego w Łomży wniosek o orzeczenie przepadku zatrzymanego pojazdu na rzecz Powiatu na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy.

Pismem z 14 stycznia 2022r., skierowanym do Sądu Rejonowego w Łomży, D.G. poinformowała o sprzedaży zatrzymanego samochodu. Z przedłożonej umowy sprzedaży z dnia 13 marca 2016r. wynikało, że właścicielami zatrzymanego pojazdu są H.B. i K.B.

W tych okolicznościach, Sąd Rejonowy w Łomży postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022r. sygn. akt I Ns [...] oddalił wniosek z uwagi na brak legitymacji biernej procesowej uczestniczki.

Starosta Łomżyński pismem z dnia 26 stycznia 2022r. powiadomił właścicieli pojazdu, w trybie § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA, że jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania przedmiotowego powiadomienia nie odbiorą pojazdu z parkingu organ wystąpi do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na przez powiatu. Powiadomienie to zostało doręczone 31 stycznia 2022r.

W związku z brakiem odbioru pojazdu w wyznaczonym terminie, Starosta Łomżyński w dniu 22 marca 2022 r. ponownie skierował do Sądu Rejonowego wniosek o orzeczenie przepadku zatrzymanego pojazdu na rzecz Powiatu Łomżyńskiego.

W dniu 2 maja 2022r. do Starostwa w Łomży wpłynęła informacja o sprzedaży samochodu, z której wynikało, że nowym właścicielem zatrzymanego pojazdu jest J.R.. Na tej podstawie Starosta Łomżyński pismem z 9 maja 2022r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w Łomży o wezwanie do udziału w sprawie jako uczestnika postępowania – aktualnego właściciela pojazdu J.R.

Postanowieniem z 20 czerwca 2022r. Sąd wezwał Skarżącego do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, a następnie postanowieniem z [...] września 2022 r. sygn. akt I Ns [...], na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy, orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Łomżyńskiego. Postanowienie sądu stało się prawomocne w dniu 11 października 2022 r.

Zawiadomieniem z dnia 9 listopada 2022 r. Starosta Łomżyński wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki Seat Cordoba o numerze rejestracyjnym [...], usuniętego z drogi zgodnie z art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 14 listopada 2022r.

Następnie, decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r. nr KM.7135.25.2021 nałożył na J.R. obowiązek zapłaty kwoty 12.430 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i demontażem samochodu osobowego marki Seat Cordoba o numerze rejestracyjnym [...], którego przepadek na rzecz Powiatu Łomżyńskiego orzekł Sąd Rejonowy w Łomży I Wydział Cywilny postanowieniem z dnia [...] września 2022r., sygn. akt I Ns [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.R. podnosząc, że o fakcie usunięcia pojazdu oraz jego zabezpieczeniu na parkingu dowiedział się dopiero w lipcu 2022 r. Wyjaśnił, że posiadaczem pojazdu jest jego syn, a opieszałość organów ma odzwierciedlenie w kosztach. Wyjaśnił, że kwota opłaty za parkowanie jest nadmiernie wygórowana, zaś on jest rencistą i nie stać go na pokrycie tak wysokich kosztów, które jego zdaniem powstały na skutek działania jego syna, jak i niedopełnienia obowiązku informacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży decyzją z dnia 11 stycznia 2023 r. nr SKO.403/87/2022 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Starosta obciążając kosztami jedynie właściciela pominął wyjaśnienie w jakich okolicznościach doszło do pozostawienia przedmiotowego pojazdu na drodze publicznej, w sposób obligujący właściwe organy do wydania dyspozycji jego usunięcia. Zalecił organowi I instancji ustalenie, czy pojazd był w posiadaniu syna Skarżącego i czy jego zachowanie przyczyniło się do powstania określonych w decyzji kosztów, a jeżeli tak, to należy rozważyć odpowiedzialność solidarną ww. osób.

W toku ponownie prowadzonego postępowania Starosta, na podstawie informacji uzyskanej z Komendy Miejskiej Policji w Łomży, ustalił że osobą dysponująca pojazdem w chwili jego zatrzymania był M.K..

W tych okolicznościach organ pismem z 3 lutego 2023 r. zawiadomił M.K. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem zatrzymanego pojazdu. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone adresatowi w dniu 6 lutego 2023 r.

Następnie, opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia, decyzją z dnia 20 lutego 2023 r. Starosta Łomżyński zobowiązał J.R. oraz M.K. do zapłaty kwoty 12.430 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i demontażem samochodu osobowego marki Seat Cordoba o numerze rejestracyjnym [...].

W uzasadnieniu tejże decyzji organ wyjaśnił, że przedmiotowy pojazd został zabrany z drogi 10 września 2021 r. na podstawie dyspozycji nr 242/2021 wydanej przez Komendę Miejską Policji w Łomży. W toku postępowania ustalono, że pojazd w dniu wydania dyspozycji stanowił własność J.R., natomiast osobą dysponującą pojazdem w chwili usunięcia pojazdu był M.K. Organ wyjaśnił też, że Sąd Rejonowy w Łomży I Wydział Cywilny postanowieniem o sygn. akt I Ns [...] orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu Łomżyńskiego, a postanowienie to uprawomocniło się 11 października 2022 r. W dalszej kolejności, powołując się na treść art. 130a ust. 10h ustawy, wyjaśnił, że koszty związane z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania decyzji dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Końcowo organ wskazał też, jakie kwoty składają się na wyliczone koszty, tj.: (-) kwota 400,00 zł – za usunięcie pojazdu, (-) kwota 11.880 zł za przechowywanie pojazdu przez 396 dób x 30,00 zł, oraz (-) kwota 150 zł za oszacowanie pojazdu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.R. zarzucając jej naruszenie: (-) przepisów rozporządzenia MSWiA poprzez jego niezastosowanie oraz niepowiadomienie Skarżącego o dyspozycji usunięciu pojazdu, w sytuacji gdy podmiot wydający dyspozycję miał obowiązek powiadomienia właściciela pojazdu, oraz (-)art. 130a ust. 10d ustawy przejawiające się w niedołożeniu należytej staranności w poszukiwaniu właściciela pojazdu, w sytuacji gdy dołożenie należytej staranności powinno skutkować rzeczywistym odnalezieniem właściciela.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży nie podzieliło argumentacji odwołania i decyzją z 31 marca 2023r. nr SKO.403/12/2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium jeszcze raz wskazało na przepisy art. 130a ust. 1 pkt 1, ust. 10, 10h i 10i ustawy podkreślając, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, a decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Podkreśliło, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. W ocenie Kolegium decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ bez zbędnej zwłoki przystąpił do ustalenia osoby będącej właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia, zaś postępowanie w sprawie nie było prowadzone długo czy przewlekle, generując określone koszty. Organ podejmował szereg działań zmierzających do ustalenia właściciela pojazdu. Z pisma Starostwa Powiatowego w Otwocku z dnia 6 grudnia 2021 r. wynika, że jako właściciel pojazdu w karcie pojazdu była wskazana D.G. i jednocześnie wyjaśniono, że właściciel widniejący w ewidencji nie zgłaszał zbycia pojazdu. Odstęp czasowy pomiędzy poszczególnymi działaniami, wynikał z biernej postawy osób, które były wskazywane na poszczególnych etapach postępowania jako właściciele. Taka sytuacja, zdaniem SKO, nie miałaby miejsca, gdyby osoby te, w tym również Skarżący, postąpiły zgodnie z dyspozycją art. 78 ust. 2 ustawy, a mianowicie zawiadomiły starostę w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Jak wynika zaś z dokumentów zgromadzonych w sprawie tj. umowy sprzedaży Skarżący nabył przedmiotowy pojazd w dniu 4 lutego 2020 r. o czym, nie zawiadomił właściwego organu. Końcowo Kolegium za wysoce naganą uznało sytuację, w której właściciel pojazdu nie wie gdzie znajduje się jego pojazd i co się z nim dzieje i nie podejmuje żadnych działań, aby to zmienić.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł J.R. zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przejawiające się brakiem dostatecznego i pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez: a) brak dokonania ustalenia, czy właściciel został w sposób prawidłowy, zgodny z trybem przewidzianym w akcie wykonawczym, powiadomiony o fakcie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, w sytuacji gdy niewyjaśnienie danej okoliczności uniemożliwiło mi odebranie pojazdu, uniknięcie kosztów bądź ich zminimalizowanie; b) nieustalenie w sposób należyty liczby dób, za które Skarżący może ewentualnie ponieść koszty, w sytuacji gdy w dniu 2 maja 2022 r. dostarczono do Starostwa umowę kupna sprzedaży i jedynie do danej chwili powinny zostać naliczone koszty przechowywania pojazdu;

2. § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA w zw. z art. 9 i 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz niepowiadomienie Skarżącego o dyspozycji usunięcia pojazdu, w sytuacji gdy podmiot wydający dyspozycję miał obowiązek powiadomienia właściciela pojazdu, powiadomienie powinno mieć formę pisemną, do powiadomień odpowiednio stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego odnoszące się do doręczeń;

3. art. 9 k.p.a. przejawiające się niepoinformowaniem mnie o fakcie wydania polecenia usunięcia pojazdu, a co uniemożliwiło mi odbiór pojazdu, zminimalizowanie wygenerowanych kosztów, w sytuacji gdy obowiązek informacyjny organu wynika z § 3 rozporządzenia MSWiA;

4. art. 10 § 1 k.p.a. przejawiające się niedołożeniem starań w celu umożliwienia mi udziału w sprawie, w sytuacji gdy obowiązek ten stanowi podstawowy obowiązek organu, instytucją umożliwiającą jego realizację stanowi instytucja doręczeń, zgodnie z rozporządzeniem MSWiA, a przepisy o doręczeniach mają zastosowanie do powiadomień o wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu, organ miał realną możliwość odszukania właściciela bez zbędnej zwłoki, niedopełnienie obowiązku z art. 78 ustawy przez właściciela nie miało wpływu na możliwość jego odszukania;

5. art. 130a ust. 10d ustawy przejawiające się niedołożeniem należytej staranności w poszukiwaniu właściciela pojazdu, w sytuacji gdy dołożenie należytej staranności powinno skutkować rzeczywistym odnalezieniem właściciela, nie zaś jedynie ustaleniem jego tożsamości.

Powołując się na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Łomżyńskiego ewentualnie obniżenie kosztów związanych z usunięcie, przechowywaniem pojazdu i obciążenie mnie za okres adekwatny tj. okres 3 miesięcy kiedy organy mogły ustalić kto jest właścicielem.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium podkreśliło, że gdyby wszystkie osoby które były właścicielami przedmiotowego pojazdu, w tym sam Skarżący postąpili zgodnie z przepisami czyli zawiadomili właściwy organ w terminie o zbyciu/nabyciu pojazdu mechanicznego, to organ miałby realną szansę dotrzeć do niego i powiadomić go o wydanej dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem sąd stwierdził naruszenie przez organy przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży utrzymująca w mocy decyzję Starosty Łomżyńskiego zobowiązującą J. R. oraz M. K. do zapłaty kwoty 12.430 zł z tytułu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i demontażem samochodu osobowego marki Seat Cordoba o numerze rejestracyjnym [...].

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 130a ust. 10h tej ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Stosownie do ust. 5c art. 130a ustawy pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7. W myśl zaś art. 130a ust. 10i tej ustawy jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Przepisy art. 130a ust. 6-6e ustawy normują kwestie związane m.in. z opłatami, o których mowa w ust. 5c. Wynika z nich, że wysokość opłat jest ustalana corocznie w drodze uchwały rady powiatu, przy czym nie może przekraczać stawek maksymalnych określonych w ustawie.

Jak stanowi zaś art. 130a ust. 10 ustawy starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art.130a ust. 10a ustawy). Przepisu ust. 10 nie stosuje się, gdy okoliczności wskazują, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej (art. 130a ust. 10c ustawy). Przepis ust. 10 stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności (art. 130a ust. 10d ustawy).

Z art. 130a ust 10e ustawy wynika z kolei, że w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zatem prawidłowość powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej do jego odbioru bada sąd powszechny, rozpoznając sprawę o przepadek pojazdu. Niemniej jednak warunkiem złożenia wniosku o orzeczenie przepadku, a następnie wydania orzeczenia o przepadku na rzecz powiatu usuniętego z drogi pojazdu jest prawidłowe powiadomienie właściciela pojazdu (osoby uprawnionej do jego odbioru) o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu strzeżonego, ewentualnie wykazania przez organ należytej staranności w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu. Właściciel pojazdu (osoba uprawniona do odbioru pojazdu) nie może, jak już wskazano powyżej, ponosić negatywnych konsekwencji związanych z opieszałością czy brakiem wymaganej staranności organu w powyższym zakresie.

Szczegółowe zasady powiadamiania właściciela o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania zawiera wydane, na podstawie art. 130a ust. 11 pkt 1 i 2 ustawy, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 22 czerwca 2011r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej. I tak w § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia uszczegółowiono, że podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, po usunięciu pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu. Powiadomienie takie powinno mieć formę pisemną, a wzór powiadomienia stanowi załącznik do nr do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie organ prawidłowo przyjął, że nakładany w oparciu o art. 130a ust. 10h i 10i ustawy obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu, przy czym w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i jest on zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. W art. 130a ust. 10i chodzi o jakikolwiek tytuł prawny do pojazdu, z którym wiąże się uprawnienie do używania pojazdu (np. użytkowanie, leasing, najem, użyczenie), a który w określonych przypadkach może powstać na skutek czynności odformalizowanych, w tym w sposób dorozumiany. W niniejszej sprawie taką osobą był M. K., który 10 września 2021 r. kierował zatrzymanym pojazdem. Z kolei właścicielem pojazdu był J.R. i (na mocy umowy sprzedaży z 4 lutego 2020 r.). Ustalenia te wynikają z zebranego przez organ materiału dowodowego i nie budzą wątpliwości sądu, dlatego też uznać należy, że organy prawidłowo ustaliły krąg osób zobowiązanych do zapłaty przedmiotowych kosztów, obciążając nimi solidarnie zarówno właściciela pojazdu, jak i osobę dysponującą ww. pojazdem w dniu jego zatrzymania.

Prawidłowo organ również stwierdzi, że w art. 130a ust. 10h ustawy określono zakres przedmiotowy kosztów obciążających właściciela usuniętego pojazdu (z zastrzeżeniem ust. 10i) oraz ramy czasowe ich powstania. Dotyczy on wszelkich kosztów, które powstały od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Natomiast użyty w nim zwrot "do czasu zakończenia postępowania" interpretować należy w ten sposób, że właściciela pojazdu, oprócz jednorazowych kosztów usunięcia pojazdu, obciążają koszty przechowywania pojazdu poniesione do zakończenia, w drodze prawomocnego postanowienia sądu, postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, tj. za okres, w którym pozostawał on właścicielem pojazdu (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1959/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Postanowienie o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Łomżyńskiego stało się prawomocne z dniem 11 października 2022 r., a więc od tego dnia właściciela pojazdu oraz kierującego pojazdem koszty nie obciążają. Właściciela i kierującego obciążają ponadto koszty oszacowania pojazdu oraz koszty jego sprzedaży lub zniszczenia. Czynności te organ może wykonać bowiem dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu przyznającego powiatowi własność pojazdu w drodze przepadku.

W niniejszej sprawie rozważania te organy przeprowadziły prawidłowo, tym niemniej zaskarżone rozstrzygnięcia nie mogły ostać się w obrocie prawnym z uwagi na ewidentne naruszenie przez organy regulacji § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA w zakresie powiadomienia właściciela o usunięciu pojazdu i umieszczeniu na parkingu. W ocenie sądu zasadne okazały się podnoszone w skardze (a także już w odwołaniu od decyzji organu I instancji) zarzuty dotyczące niepowiadomienia Skarżącego, w trybie cyt. § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, o dyspozycji usunięcia należącego do niego - pojazdu, co uniemożliwiło mu odebranie pojazdu, jak też uniknięcie kosztów bądź ich zminimalizowanie.

Z akt prowadzonej sprawy wynika natomiast, że powiadomienie o jakim mowa w § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia zostało skierowane do byłych właścicieli pojazdu: D.G. (pismo z 6 października 2021r. – k.3 akt administracyjnych) oraz do H. i K. B. (pisma z 26 stycznia 2022r. – k. 22 i 24 akt administracyjnych). Skarżący o postępowaniu prowadzonym w przedmiocie orzeczenia przepadku należącego do niego pojazdu dowiedział się dopiero na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Łomży z 20 czerwca 2022r. wzywającego go do udział w sprawie w charakterze uczestnika postępowania (k. 36 akt administracyjnych). Nie było to jednak powiadomienie dokonane w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia. Nie sposób więc przyjąć, że obowiązek przewidziany w § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia został w stosunku do Skarżącego zrealizowany, jak również, że został zrealizowany "niezwłocznie". Okoliczność ta, jak słusznie podniesiono w skardze, bez wątpienia mogła rzutować na wysokość kosztów, którymi został obciążony Skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i odpowiedzi na skargę pominęło zupełnie argumentację Skarżącego w tym zakresie zawartą w odwołaniu, jak i w skardze. Kolegium nie tylko nie odniosło się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, ale też nie odnotowało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ich treści i znaczenia dla potrzeb wydanego przez siebie rozstrzygnięcia. Skarżący argumentował natomiast, że gdyby został powiadomiony niezwłocznie o usunięciu pojazdu z drogi i możliwości jego odbioru z parkingu, to wówczas odebrałaby pojazd, co pozwoliłoby zminimalizować koszty.

Niedopełnienie zatem obowiązku niezwłocznego powiadomienia Skarżącego o usunięciu pojazdu z drogi wygenerowało koszty o powstaniu, których zdecydowało w odniesieniu do Skarżącego naruszenie § 3 ust. 1 pkt 2 wskazanego powyżej rozporządzenia. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy ograniczenie się przez Kolegium do twierdzeń, że "(...) gdyby wszystkie osoby, które były właścicielami przedmiotowego pojazdu, ale przede wszystkim sam Skarżący zawiadomili właściwy organ w terminie o zbyciu/nabyciu pojazdu, to organ miałby realną szansę dotrzeć do Skarżącego i powiadomić go o wydanej dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi (...)", narusza wskazane w skardze ogólne zasady postępowania z art. 7, 8, i 9 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązkiem organu było bowiem rozważenie i uwzględnienie wskazanych uchybień na wysokość wygenerowanych kosztów, którymi następnie obciążono Skarżącego. Tym bardziej, że w analizowanym przypadku doszło do obciążenia Skarżącego kosztami znacznie wyższymi, niż miałoby to miejsce w przypadku właściwej realizacji przez organ obowiązku przewidzianego § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. SKO rozpatrując sprawę, pomimo podniesienia w tym zakresie wyraźnego zarzutu odwołania, w ogóle nie rozważało tej kwestii w kontekście zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli i zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, automatycznie "przerzucając" na Skarżącego, wszelkie leżące po stronie organu I instancji, nieprawidłowości w tym zakresie.

Można wprawdzie założyć, choć nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że organy orzekające w sprawie uznały, że skoro są związane prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Łomży o sygn. I Ns [...] o przepadku pojazdu, to nie muszą już czynić własnych ustaleń, co do tego, czy został powiadomiony aktualny właściciel o usunięciu pojazdu z drogi, a tym samym czy został dochowany wymóg § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Jednakże, jak wynika z art. 130a ust. 10e ustawy, sąd w sprawie przepadku pojazdu skupia się na kwestiach niezbędnych do orzeczenia o przepadku. Zakres orzekania tego sądu jest zatem inny niż organu orzekającego o kosztach związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu (tak NSA w wyroku z dnia 16 lutego 2023r., sygn. I OSK 465/20, CBOSA).

Końcowo należy też podkreślić, że prawidłowa interpretacja art. 130a ust. 10h ustawy powinna prowadzić do wniosku, że do kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążających właściciela tego pojazdu nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji (por. wyroki NSA z: 25 stycznia 2021r. sygn. akt I OSK 1932/20, z 24 listopada 2020 r., I OSK 1328/20, CBOSA). Intencją wskazanego przepisu było to, aby wymienione koszty ponosiła osoba, której niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowanie koszty te spowodowało. Właściciela pojazdu winny jednak obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji.

W ocenie sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły w sposób wystarczający, czy koszty, którymi zostały obciążone strony, są kosztami uzasadnionymi. W szczególności biorąc po uwagę naruszenie przez organ I instancji obowiązku niezwłocznego powiadomienia Skarżącego w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 wskazanego powyżej rozporządzenia o usunięciu pojazdu z drogi. Tymczasem dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwala na dokonanie oceny, czy koszty przechowywania spornego pojazdu można uznać za uzasadnione i obciążyć nimi strony postępowania. Organy nie wyjaśniły zatem dokładnie stanu faktycznego w sprawie, ani w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, co stanowi też naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a które to naruszenia mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy zobowiązane będą rozważyć kwestię wysokości kosztów przechowywania usuniętego pojazdu w kontekście prawidłowych terminów podejmowania czynności w przypadku usunięcia pojazdu oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Odniosą się przy tym do zarzutu podniesionego przez Skarżącego, a dotyczącego braku powiadomienia go w sposób prawidłowy o fakcie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, co uniemożliwiło mu wcześniejsze odebranie pojazdu, a tym samym zminimalizowanie kosztów jego przechowywania.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji (pkt 1 sentencji wyroku). Na podstawie art. 200 tej ustawy sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku), na które złożył się wpis od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/