Ustalanie i zmiana oznakowania ulicy

Polacy są coraz bardziej świadomi swoich praw, dlatego też coraz częściej samorządy i inni zarządcy dróg są pozywani o odszkodowanie za skutki wypadków spowodowanych złym stanem dróg lub ich oznakowania. Zasadność takich roszczeń biorą pod uwagę także sądy.

Podmioty odpowiedzialne za organizację ruchu

Obowiązek zarządzania ruchem na drogach, a więc m.in. określanie zasad ich oznakowania, należy - w zależności od rodzaju drogi - do:

1) Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: GDDKiA) - drogi krajowe,

2) marszałka województwa - drogi wojewódzkie,

3) starosty - drogi powiatowe i gminne.

Organy zarządzające ruchem, a więc GDDKiA, marszałek lub starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), mają obowiązek co najmniej raz na 6 miesięcy przeprowadzić kontrolę prawidłowości zastosowania, wykonania, funkcjonowania i utrzymania wszystkich znaków drogowych, urządzeń sygnalizacji świetlnej, urządzeń sygnalizacji dźwiękowej oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego umieszczonych na drogach im podległych. W razie stwierdzenia nieprawidłowości powinny one żądać od podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie tego oznakowania (patrz: Podmioty odpowiedzialne za techniczne utrzymanie oznakowania) m.in. wymiany zniszczonych lub uszkodzonych znaków drogowych, ich uzupełnienia, naprawy urządzeń sygnalizacyjnych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu.

Podmioty odpowiedzialne za techniczne utrzymanie oznakowania

Za zadania techniczne w zakresie organizacji ruchu polegające na umieszczaniu i utrzymaniu znaków drogowych, urządzeń sygnalizacji świetlnej, urządzeń sygnalizacji dźwiękowej oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu odpowiada zarząd drogi.

Wyjątkiem od tej zasady jest umieszczanie i utrzymanie:

1) znaków drogowych pionowych, a także urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz urządzeń sygnalizacji świetlnej i dźwiękowej, umieszczanych na przejazdach kolejowych - zadania te realizują kolejowe jednostki organizacyjne;

2) znaków drogowych, urządzeń sygnalizacji świetlnej, urządzeń sygnalizacji dźwiękowej oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu, umieszczanych w związku z robotami lub czynnościami na drodze albo przy drodze - wtedy obowiązek oznakowania spoczywa na podmiotach prowadzących prace;

3) znaków informacyjnych oznaczających obiekty usługowe, w których jest prowadzona działalność gospodarcza, oraz znaków o stacjach radiowych - zadania te realizują przedsiębiorcy;

4) znaków oznaczających szlaki turystyczne i dodatkowych znaków szlaków rowerowych - znaki ustawiają organizacje turystyczne;

5) dodatkowych znaków dla kierujących tramwajami - zadania te realizują jednostki wykonujące przewozy tramwajowe;

6) urządzeń sygnalizacji świetlnej i urządzeń sygnalizacji dźwiękowej, umieszczanych w miejscach wyjazdów pojazdów uprzywilejowanych - zadania te spoczywają na jednostkach, do których prowadzą te wyjazdy.

Utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg publicznych różnej kategorii, a więc również oznakowania, należą do zarządcy drogi właściwego dla drogi wyższej kategorii. Do obowiązków zarządców dróg publicznych należy także oznakowanie połączeń tych dróg z drogami wewnętrznymi.

Organizacja ruchu

Podstawą do wprowadzenia organizacji ruchu oraz związanego z nią odpowiedniego oznakowania na nowo wybudowanej drodze lub zmiany na drodze istniejącej jest zatwierdzenie organizacji ruchu przez podmiot zarządzający ruchem (a więc GDDKiA, marszałka lub starostę).

Poza podmiotem zarządzającym ruchem projekt organizacji ruchu lub jej zmiany przygotować i przedstawić do zatwierdzenia może:

1) zarząd drogi,

2) inwestor realizujący inwestycję drogową lub

3) jednostka, inna niż zarząd drogi, zobowiązana do utrzymania danego oznakowania (patrz: Podmioty odpowiedzialne za techniczne utrzymanie oznakowania)

Do składanego do zatwierdzenia projektu organizacji ruchu powinny być dołączone opinie:

● wojewódzkiego, powiatowego lub miejskiego komendanta Policji (opinia komendanta Policji nie jest wymagana w przypadku dróg gminnych),

● zarządu drogi (jeżeli nie on składa projekt),

● organu zarządzającego ruchem (a więc GDDKiA, marszałka lub starosty) na drodze krzyżującej się lub objętej objazdem (jeśli nie on składa ten projekt).

Organ zarządzający ruchem (a więc GDDKiA, marszałek lub starosta) może zażądać uzupełnienia projektu o dodatkowe dane oraz:

1) powołać komisję złożoną przede wszystkim z przedstawicieli Policji oraz zarządu drogi,

2) zasięgnąć opinii rzeczoznawcy, audytora lub biegłego w zakresie wpływu planowanej organizacji ruchu na bezpieczeństwo ruchu lub na środowisko.

Po rozpatrzeniu projektu oraz wydanych do niego opinii organ zarządzający ruchem, a więc GDDKiA, marszałek lub starosta, może zatwierdzić organizację ruchu w całości lub w części (bez zmian lub po wprowadzeniu zmian lub wpisaniu uwag dotyczących wdrożenia organizacji ruchu), odesłać projekt w celu wprowadzenia poprawek albo go odrzucić.

Organ zarządzający ruchem (a więc GDDKiA, marszałek lub starosta) może odrzucić projekt również w przypadku, gdy występują niezgodności projektowanej organizacji ruchu z założeniami polityki transportowej lub potrzebami społeczności lokalnej, albo braku efektywności projektowanych rozwiązań.

W przypadku zatwierdzenia organizacji ruchu, czyli nowego oznakowania, podmiot, który go wprowadza, ma obowiązek powiadomić organ zarządzający ruchem, zarząd drogi oraz właściwego komendanta Policji o terminie wdrożenia nowych rozwiązań. Oznakowanie może być wprowadzone, pod warunkiem że zarządzający ruchem nie wniesie sprzeciwu.

Jeżeli organizacja ruchu ma charakter stały, zarządzający ruchem (a więc GDDKiA, marszałek województwa lub starosta) przeprowadza kontrolę wykonania zadań technicznych wynikających z realizacji zatwierdzonego projektu organizacji ruchu.

Prawa mieszkańców

Zdarza się, że mieszkańcy, widząc potrzebę zmiany oznakowania na drogach, piszą w tej sprawie do urzędów. Niestety, urzędnicy często nie wiedzą, jak traktować takie pisma. Według orzecznictwa (np. wyrok WSA w Łodzi z 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 941/2008 oraz postanowienie WSA w Kielcach z 13 lutego 2008 r., sygn. akt II SAB/Ke 31/07) tego rodzaju pisma należy załatwiać zgodnie z przepisami działu VII ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), który normuje sprawy skarg i wniosków. Zgodnie z tą zasadą przedmiotem wniosku mogą być m.in. sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. Wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo wniesienia skargi w trybie określonym w rozdziale 2 działu VII k.p.a.

Z orzecznictwa

Gmina, której Skarb Państwa powierzył utrzymanie i ochronę dróg krajowych i wojewódzkich, ponosi na podstawie art. 429 k.c. odpowiedzialność za szkodę spowodowaną wypadkiem, do którego doszło na skutek zaniedbania przez gminę obowiązku należytego oznakowania skrzyżowania dróg.

Wyrok SN z 2 października 2003 r., sygn. akt V CK 226/2002

ODRZUCENIE PROJEKTU ORGANIZACJI RUCHU

Projekt organizacji ruchu musi zostać odrzucony w przypadku stwierdzenia, że projektowane rozwiązania zagrażają bezpieczeństwu w ruchu drogowym lub ustalenia, że występują niezgodności projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego.

ZNAKI DROGOWE

Używane w projekcie organizacji ruchu, a potem ustawiane na drogach, znaki i sygnały obowiązujące w ruchu drogowym określa rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Zgodnie z nim na drogach stosuje się znaki pionowe (w postaci tarcz, tablic z napisami lub symbolami, które występują również w postaci znaków świetlnych), znaki poziome (w postaci linii, napisów i symboli umieszczonych na nawierzchni drogi), sygnały świetlne nadawane przez sygnalizatory, sygnały dawane przez osoby do tego uprawnione oraz sygnały dźwiękowe lub wibracyjne (wysyłane przez urządzenia umieszczone na drodze).

Normy techniczne, które powinny spełniać znaki i sygnały, oraz urządzenia bezpieczeństwa ruchu, a także warunki ustawiania ich przy drodze zawiera rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach.

Paweł Górski

Podstawy prawne:

● Ustawa z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 803)

● Ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 168, poz. 1323)

● Ustawa z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 216, poz. 1676)

● Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz.U. nr 177, poz. 1729)

● Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz.U. nr 220, poz. 2181; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 235, poz. 1596)

● Rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz.U. nr 170, poz. 1393; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 179, poz. 1104)