Świadczenia rzeczowe na rzecz obrony w czasie pokoju

Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzje w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Ponadto opracowuje plany: świadczeń miasta lub gminy, które mają być wykonywane w następnym roku kalendarzowym, a także przewidzianych do realizacji w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Od 3 października 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów z 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju.

Nowy akt prawny został wydany na podstawie ustawy o obronie Ojczyzny. Przepisy ustawowe przewidują m.in., że organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorcy są zobowiązani – na żądanie szefów wojskowych centrów rekrutacji – do udzielania informacji, według posiadanych ewidencji i rejestrów, o stanie nieruchomości i rzeczy ruchomych mogących być przedmiotem świadczeń rzeczowych.

Nowe rozporządzenie przewiduje, że taką informację należy przesłać niezwłocznie po otrzymaniu żądania w tej sprawie.

Zgodnie z rozporządzeniem, przekazywanie informacji następuje w formie pisemnej – w postaci papierowej lub elektronicznej opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Dokonywanie oględzin nieruchomości i rzeczy ruchomych

W toku postępowania administracyjnego wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz upoważnieni przez niego przedstawiciele organów wnioskujących o nałożenie świadczeń rzeczowych oraz świadczeniobiorcy mogą dokonywać oględzin nieruchomości i rzeczy ruchomych, które mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych stosownie do zgłoszonych wniosków i własnych potrzeb tych organów. Oględziny obejmują identyfikację nieruchomości lub rzeczy ruchomej, udostępnienie aktualnych planów i schematów nieruchomości oraz infrastruktury podlegającej przydatności, ocenę stanu technicznego oraz rekomendacje dalszego działania. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz wnioskujący o nałożenie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony mogą dokonywać oględzin stanu utrzymania nieruchomości i rzeczy ruchomych, które zostały już przeznaczone na te cele.

W przypadku stwierdzenia, w czasie oględzin, nieprzydatności nieruchomości lub rzeczy ruchomych na potrzeby świadczeń rzeczowych, wójt (burmistrz, prezydent miasta) odstępuje od nałożenia obowiązku świadczenia i zawiadamia o tym organ wnioskujący o nałożenie takich świadczeń.

Wydawanie decyzji

Przeznaczenie nieruchomości i rzeczy ruchomych do wykonywania świadczeń rzeczowych – w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny – określa się w decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.

Decyzja dotyczy poszczególnych przedmiotów świadczeń rzeczowych albo ich rodzajów. Przy wydawaniu decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) uwzględnia równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń rzeczowych wszystkich posiadaczy zamieszkujących obszar gminy lub mających siedzibę na jej obszarze. Wyżej wymieniony przepis nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (zwanych dalej „Siłami Zbrojnymi”). Wnioski szefów wojskowych centrów rekrutacji o przeznaczenie nieruchomości lub rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych wykonywanych na rzecz Sił Zbrojnych realizuje się w pierwszej kolejności zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym, z uwzględnieniem propozycji zawartych w tych wnioskach.

Wspomnianą decyzję wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy według siedziby posiadacza nieruchomości lub rzeczy ruchomej albo jego miejsca pobytu stałego albo pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące. W przypadku gdy przedmioty świadczeń rzeczowych znajdują się w oddziałach, placówkach lub filiach poza siedzibą posiadacza nieruchomości lub rzeczy ruchomej, decyzję wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy według siedziby tych oddziałów, placówek lub filii. Decyzję doręcza się posiadaczowi albo upoważnionej przez niego osobie. Zgodnie z rozporządzeniem, decyzja zachowuje ważność do czasu wykonania świadczenia.

Przesyłanie informacji

Przepisy ustawy o obronie Ojczyzny przewidują, że posiadacze nieruchomości i rzeczy ruchomych, wobec których wydano ostateczną decyzję o przeznaczeniu ich na cele świadczeń rzeczowych, są zobowiązani informować wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o rozporządzeniu nimi. Powinni tego dokonać w terminie 30 dni od dnia takiego rozporządzenia.

W informacji zawiadamia się również o przypadkach utraty, zniszczenia lub kradzieży przedmiotu świadczenia rzeczowego.

W przypadku otrzymania informacji wójt (burmistrz, prezydent miasta) niezwłocznie powiadamia o tym odpowiednio szefa wojskowego centrum rekrutacji, kierownika jednostki przewidzianej do militaryzacji lub kierownika jednostki organizacyjnej wykonującej zadania na potrzeby obrony państwa, na rzecz których świadczenie rzeczowe miało być wykonywane.

Opracowanie planów

Na podstawie decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oraz wniosków wyżej wymienionych organów i kierowników jednostek organizacyjnych, wójt (burmistrz, prezydent miasta) opracowuje (nie później niż do końca każdego roku kalendarzowego) plan świadczeń rzeczowych miasta lub gminy na dany rok, które mają być wykonywane w następnym roku kalendarzowym. W planie ujmuje również własne potrzeby świadczeń rzeczowych – w tym związane z przeprowadzeniem rejestracji i kwalifikacji wojskowej.

Ponadto wójt (burmistrz, prezydent miasta) opracowuje osobny plan świadczeń rzeczowych przewidzianych do realizacji na terenie miasta lub gminy w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W planie tym uwzględnia również własne potrzeby świadczeń rzeczowych, związane ze zorganizowaniem doręczania i doręczaniem kart powołania do służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oraz wezwań do wykonania świadczeń rzeczowych.

Sporządzanie zastawienia

Na podstawie wyżej wymienionych planów, wójt (burmistrz, prezydent miasta) sporządza i przesyła wojewodzie niezwłocznie, nie później niż do 31 sierpnia każdego roku, zestawienie świadczeń rzeczowych przewidzianych do realizacji na terenie miasta lub gminy zawierające ich liczbę i rodzaje.

Krzysztof Tomaszewski