Deklaracja KOBiZE: kto, co i do kiedy musi raportować o emisjach gazów cieplarnianych

KOBiZE, czyli coroczna deklaracja, w której podmioty korzystające ze środowiska (np. posiadające samochody służbowe, kotłownie, klimatyzację) raportują wielkość emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń powietrza.

Podmioty korzystające ze środowiska, których działalność powoduje emisje gazów cieplarnianych oraz innych substancji, mają obowiązek sporządzać i wprowadzać do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji raport zawierający informacje o wielkościach emisji i parametrach związanych z tymi emisjami.

Definicja podmiotu korzystającego ze środowiska

Podmiotami korzystającymi ze środowiska zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska, dalej u.p.o.ś są:

a) przedsiębiorcy oraz przedsiębiorcy zagraniczni,

b) osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,

c) jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami,

d) osoby fizyczne niebędące podmiotami, o których mowa w pkt a, korzystające ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą sporządza i wprowadza raport, jeżeli korzystanie ze środowiska powodujące emisje wymaga pozwolenia zintegrowanego albo pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza).

Jeśli obowiązek sporządzenia i wprowadzenia raportu jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do sporządzenia i wprowadzenia raportu jest prowadzący instalację.

Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami

Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) działa na podstawie ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (dalej: Ustawa). Ośrodek wykonuje m.in. zadania związane z funkcjonowaniem Krajowego systemu bilansowania i prognozowania emisji oraz prowadzi Krajową bazę o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji, (dalej: Krajowa baza).

Jest to system informatyczny zawierający zabezpieczoną bazę danych, który umożliwia wprowadzanie i przetwarzanie informacji wskazanych w art. 6 ust. 2 Ustawy, tj. informacji o:

1) podmiotach korzystających ze środowiska;

2) miejscach korzystania ze środowiska, gdzie prowadzona jest działalność powodująca emisje;

3) urządzeniach, których eksploatacja powoduje emisje;

4) instalacjach, źródłach powstawania i miejscach emisji;

5) środkach technicznych mających na celu zapobieganie lub ograniczanie emisji;

6) wielkościach emisji;

7) wielkościach produkcji oraz charakterystyce surowców i paliw towarzyszących emisjom;

8) pozwoleniach zintegrowanych lub pozwoleniach na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, o których mowa w art. 181 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, w tym o rodzajach i ilościach gazów lub pyłów dopuszczonych do wprowadzenia do powietrza, zezwoleniach, o których mowa w przepisach o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, oraz o zgłoszeniach instalacji mogących negatywnie oddziaływać na środowisko z uwagi na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, o których mowa w art. 152 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska;

9) odstępstwach od dopuszczalnych wielkości emisji;

10) przedsięwzięciach inwestycyjnych, terminach ich realizacji oraz prognozowanych wielkościach emisji z tych przedsięwzięć lub sprawnościach redukcji emisji albo stężeniach substancji w gazach odlotowych planowanych do osiągnięcia w wyniku realizacji tych przedsięwzięć;

11) planowanych i rzeczywistych zmianach zdolności produkcyjnych, poziomach działalności oraz zmianach w działaniach w instalacji uczestniczącej w systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych lub braku takich zmian;

12) aktywnościach związanych z prowadzeniem działalności przemysłowej, transportem, rolnictwem, leśnictwem i sektorem usług;

13) wielkościach emisji związanych z prowadzeniem działalności przemysłowej, transportem, rolnictwem, leśnictwem i sektorem usług, wynikających z aktywności, o których mowa w pkt 12;

14) prognozach zmian aktywności dla poszczególnych sektorów gospodarki.

Do czego są wykorzystywane dane zawarte w raporcie

Informacje zawarte w Krajowej bazie są wykorzystywane m.in. na potrzeby statystyki publicznej, systemu opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, systemu bilansowania emisji gazów cieplarnianych, sprawozdawczości w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej oraz oceny bieżącej jakości powietrza.

Termin na złożenie raportu

Raport za rok kalendarzowy 2025 należy złożyć do końca lutego 2026 roku.

Jak stanowi art. 7 ust. 1 Ustawy podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, sporządza i wprowadza do Krajowej bazy, w terminie do końca lutego każdego roku, raport zawierający informacje (wskazane w art. 6 ust. 2 pkt 1-10) dotyczące poprzedniego roku kalendarzowego.

Szczegółowy zakres informacji zawartych w raporcie

Zakres raportu został określony w załączniku do rozporządzenia z 22 października 2022 r. w sprawie szczegółowego zakresu informacji zawartych w raporcie oraz sposobu jego wprowadzania do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji.

Załącznik wymienia m.in. następujące informacje:

1) w części dotyczącej podmiotu korzystającego ze środowiska:

a) imię i nazwisko albo nazwę podmiotu,

b) oznaczenie jego miejsca zamieszkania i adresu albo siedziby i adresu,

c) numer telefonu komórkowego lub telefonu stacjonarnego,

d) adres do doręczeń elektronicznych i adres strony internetowej podmiotu, o ile posiada stronę internetową,

e) formę prawną podmiotu,

f) numer identyfikacyjny w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON),

g) numer identyfikacji podatkowej (NIP) oraz numer w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), o ile te numery zostały nadane;

2) w części dotyczącej korzystania ze środowiska:

a) oznaczenie miejsca korzystania ze środowiska, gdzie jest prowadzona działalność powodująca emisje,

b) rok rozpoczęcia działalności oraz rok i sposób zakończenia działalności w miejscu korzystania ze środowiska,

c) rodzaj korzystania ze środowiska (wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, składowanie odpadów),

d) informacje dotyczące eksploatowanych instalacji,

e) informacje o źródłach powstania emisji wchodzących w skład instalacji,

f) informacje o miejscach emisji - emitorach, którymi gazy cieplarniane i inne substancje są wprowadzane do powietrza,

g) charakterystykę środków technicznych mających na celu zapobieganie emisji lub ograniczanie emisji,

h) rodzaje i wielkości produkcji lub procesów przetwarzania związanych z emisjami i prowadzonych w instalacji,

i) charakterystykę związanych z emisjami surowców i paliw zużywanych w instalacjach i źródłach powstawania emisji oraz odpadów poddawanych procesom unieszkodliwiania lub odzysku w instalacjach lub źródłach powstawania emisji,

j) rodzaje i ilości gazów cieplarnianych i innych substancji wprowadzanych do powietrza,

k) informacje o pozwoleniach zintegrowanych lub pozwoleniach na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, o których mowa w art. 181, decyzjach, o których mowa w art. 154 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, zezwoleniach, o których mowa w art. 51 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, oraz o zgłoszeniach instalacji mogących negatywnie oddziaływać na środowisko z uwagi na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, o których mowa w art. 152 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, w tym m.in.:

- informacje na temat zmiany decyzji, sprostowania błędów lub omyłek, w szczególności organ wydający decyzję lub postanowienie, znak i datę wydania decyzji lub postanowienia, zakres zmiany, rodzaj sprostowanego błędu lub sprostowanej omyłki,

- instalacje objęte decyzją oraz rodzaje i ilości gazów lub pyłów dopuszczonych do wprowadzania do powietrza,

l) informacje o korzystaniu z odstępstw od dopuszczalnych wielkości emisji dla źródła spalania paliw,

m) informacje o korzystaniu z odstępstw od dopuszczalnych wielkości emisji dla instalacji, w których są używane rozpuszczalniki organiczne, do których stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 146 ust. 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;

3) w części dotyczącej urządzeń, których eksploatacja powoduje emisje, rodzaj urządzenia oraz rodzaje i ilości gazów cieplarnianych i innych substancji wprowadzonych do powietrza w wyniku eksploatacji urządzenia albo rodzaj silnika stosowanego w urządzeniu oraz rodzaj i ilość spalonego w nim paliwa;

4) w części dotyczącej przedsięwzięć inwestycyjnych:

a) rodzaj przedsięwzięcia i adres jego realizacji,

b) planowaną datę zakończenia realizacji przedsięwzięcia,

c) prognozowane wielkości emisji ze zrealizowanego przedsięwzięcia lub prognozowane sprawności redukcji emisji albo prognozowane stężenia substancji w gazach odlotowych planowane do osiągnięcia w wyniku realizacji tego przedsięwzięcia.

Jak złożyć raport

Raport składa się elektronicznie do Krajowej Bazy o Emisjach Gazów Cieplarnianych i Innych Substancji przez stronę internetową Krajowej bazy dostępną pod adresem: www.krajowabaza.kobize.pl, po zarejestrowaniu się podmiotu korzystającego ze środowiska w bazie.

Iwona Romańczuk

radca prawny, specjalizuje się w prawie administracji publicznej, z uwzględnieniem rynku nieruchomości, ochrony środowiska i gospodarki odpadami, autorka publikacji o tej tematyce