Komentarz do ustawy o pracownikach samorządowych - art. 4

W ustawie z 15 września 2017 r. o zmianie ustawy o pracownikach samorządowych przewidziano zmiany w tym przepisie. W art. 4 w ust. 2 uchylono pkt 2. Oznacza to tym samym wykreślenie z ustawy o pracownikach samorządowych stanowisk doradców i asystentów.

Pracownikami samorządowymi są osoby zatrudnione w jednostkach wskazanych w art. 2 u.p.s., do których przepisy tej ustawy mają zastosowanie. Pracownicy tacy mogą być zatrudniani tylko i wyłącznie na podstawie wyboru, powołania i umowy o pracę - odpowiednio do stanowiska, jakie mają piastować.

Przepisy ustawy o pracownikach samorządowych nie przewidują możliwości współpracy z pracownikiem samorządowym na podstawie umów cywilnoprawnych (umowa zlecenia czy umowa o dzieło). Nie oznacza to jednak, że taka współpraca jest zabroniona. Jednostki samorządowe korzystają z umów cywilnoprawnych w celu współpracy z osobami wykonującymi prace czy zadania doraźne. Osoby współpracujące na podstawie umów cywilnoprawnych nie mają jednak statusu pracowników samorządowych i nie podlegają ustawie o pracownikach samorządowych. Wynika to z faktu, że sama ustawa jako jedyną formę zatrudnienia pracowników samorządowych przewiduje właśnie stosunek pracy nawiązany na określonej podstawie.

Komentowany przepis wprowadza zatem dwa decydujące kryteria podziału pracowników samorządowych. Pierwszym z nich są rodzaje stanowisk (funkcji), na jakich zatrudnieni są pracownicy, drugim - podstawa stosunku pracy, która determinowana jest rodzajem wykonywanej pracy.

Ustawa o pracownikach samorządowych dopuszcza jedną z trzech podstaw zatrudnienia: wybór, powołanie bądź umowę o pracę. Nie można ich stosować zamiennie, gdyż podstawa stosunku pracy zależy od rodzaju stanowiska, na którym jest zatrudniony pracownik.

1. Pierwszą formą nawiązywania stosunków pracy z pracownikami samorządowymi jest wybór.

Wybór jako podstawa zatrudnienia pracowników samorządowych stosowany jest na wszystkich szczeblach samorządu terytorialnego (od gminy po województwo, jednostki samorządu czy urząd miasta Warszawy). Generalnie specyfika tej podstawy zatrudnienia powoduje, że jest ona wykorzystywana do obsady stanowisk, na których osoby wykonują zadania w charakterze organów administracji państwowej. W urzędach marszałkowskich chodzi o marszałka województwa, wicemarszałka oraz pozostałych członków zarządu województwa. W starostwach powiatowych są to starosta, wicestarosta oraz pozostali członkowie zarządu powiatu. W urzędach gminy (miasta, miasta i gminy) dotyczy to wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a w urzędzie m.st. Warszawy (poza prezydentem) - burmistrza dzielnicy, zastępcy burmistrza i pozostałych członków zarządu dzielnicy m.st. Warszawy. Dodatkowo wybór może być stosowany w związkach jednostek samorządu terytorialnego dla obsady stanowisk przewodniczącego zarządu związku i pozostałych członków zarządu.