Praktyczny komentarz z przykładami do Kodeksu Pracy 2026 - Dział XI. Układy zbiorowe pracy

Układy zbiorowe pracy, dotychczas kompleksowo uregulowane w Kodeksie pracy, zostały z niego wyłączone i objęte odrębnymi przepisami. Od 13 grudnia 2025 r. zagadnienia te normuje ustawa z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1661).

Nowa ustawa wprowadza istotne zmiany, znacząco rozszerzając krąg osób objętych regulacjami układowymi.

Objęcie układami osób wykonujących pracę zarobkową na podstawach cywilnoprawnych

Najważniejszą zmianą od 13 grudnia 2025 r. jest odejście od dotychczasowego ograniczenia stosowania układów zbiorowych wyłącznie do pracowników w rozumieniu tradycyjnego stosunku pracy. Obecnie zakładowy układ zbiorowy pracy obejmuje wszystkie osoby wykonujące pracę zarobkową u pracodawcy będącego stroną układu, chyba że strony postanowią inaczej w treści samego dokumentu. Do tej kategorii zaliczamy przede wszystkim osoby świadczące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenia czy umowa o świadczenie usług, a także osoby samozatrudnione. Ustawa gwarantuje tym grupom stosowanie zasady korzystności, co oznacza, że postanowienia układu nie mogą być dla nich mniej korzystne niż powszechnie obowiązujące przepisy Kodeksu cywilnego oraz innych ustaw (art. 3 i art. 16 ustawy z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych).