Dopuszczalność drogi sądowej do spraw z zakresu prawa pracy przewiduje art. 1 k.p.c., stwierdzając, iż kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy. Stosownie do treści art. 476 § 1 k.p.c. należą tu sprawy:

• o roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane,

• o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny, wbrew zawartej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy,

• o roszczenia z innych stosunków prawnych, do których z mocy odrębnych przepisów stosuje się przepisy prawa pracy,

• o odszkodowania dochodzone od zakładu pracy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Sprawami ze stosunku pracy są spory, w których strony zmierzają do urzeczywistnienia przysługującego im prawa. Należy dodać, że niezależne jest to, na jakiej podstawie ten stosunek pracy powstał, tj. czy na mocy umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania czy spółdzielczej umowy o pracę. Natomiast sprawami związanymi ze stosunkiem pracy są sprawy, których podstawa prawna wynika z powiązań prawnych między pracownikiem a pracodawcą, których istnienie jest uzależnione od istnienia stosunku pracy.

Sprawą ze stosunku pracy jest na przykład sprawa o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne oraz o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie.

Na tle zagadnienia dotyczącego przywrócenia pracownika do pracy zapadł interesujący wyrok Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1998 r. (I PKN 268/98, OSNAP z 1999 r. nr 18, poz. 575), w którym czytamy, iż sprzeczne z prawem (art. 56 § 1 k.p.) jest przywrócenie pracownika do pracy na stanowisko, którego nigdy nie zajmował. W uzasadnieniu SN stwierdził, iż naruszenie dyspozycji art. 56 k.p. dopuszcza wyłącznie wydanie orzeczenia o przywróceniu do pracy na poprzednich warunkach albo orzeczenia o odszkodowaniu. W takim układzie normatywnym przywrócenie powódki do pracy na innych niż poprzednie warunkach pracy, które sąd drugiej instancji określił w sentencji zaskarżonego wyroku jako przywrócenie do pracy „na stanowisko określone w wypowiedzeniu zmieniającym doręczonym powódce 10 lipca 1995 r.”, stanowiło oczywiste pogwałcenie treści art. 56 k.p. Przepis ten nie daje podstaw prawnych do przywrócenia do pracy na inne stanowisko niż poprzednio zajmowane (tak też Sąd Najwyższy w wyrokach z 29 lipca 1997 r., I PKN 217/97, OSNAPiUS z 1998 r. nr 11, poz. 324 oraz z 24 października 1997 r., I PKN 326/97, OSNAPiUS z 1998 r. nr 15, poz. 454). Jako oczywiście sprzeczne z dyspozycjami art. 56 k.p. należało uznać przywrócenie powódki do pracy na stanowisku sprzątaczki, którego powódka nigdy nie akceptowała i nie zajmowała, kwestionując je już w odwołaniu od wypowiedzenia zmieniającego. Gdyby następnie pozwany pracodawca nie zastosował wobec powódki bezprawnego rozwiązania niezwłocznego umowy o pracę, to doszłoby do rozwiązania stosunku pracy z upływem okresu wypowiedzenia zmieniającego z uwagi na jej jednoznacznie negatywną postawę co do możliwości przyjęcia - po okresie wieloletniego zatrudnienia na stanowisku pracownika średniego personelu technicznego - niewymagającej żadnych kwalifikacji zawodowych pracy sprzątaczki. Te spostrzeżenia potwierdzała treść uzasadnienia skargi kasacyjnej, z której wynikało, że powódka w okresie wypowiedzenia zmieniającego od początku odmówiła przyjęcia stanowiska sprzątaczki, uznając, że praca ta „uwłacza jej godności i narusza jej dobra osobiste”.