Konta pozabilansowe w jednostkach budżetowych w zakresie zaangażowania wydatków budżetowych

Plany kont dla jednostek budżetowych powinny m.in. uwzględniać, że ujmuje się również wszystkie etapy rozliczeń poprzedzające płatność dochodów i wydatków, a w zakresie wydatków i kosztów - także zaangażowanie środków (art. 40 ust. 2 pkt 2 uofp).

1. Zasady ogólne

Zaangażowanie środków w zakresie wydatków budżetowych to czynności, na podstawie których kierownik jednostki budżetowej tworzy swoje zobowiązania, z których wynika obciążenie planu finansowego jednostki budżetowej w bieżącym roku budżetowym lub w latach następnych.

Zaangażowanie środków jest więc zdarzeniem generującym wydatek, jest to akt, który czyni jednostkę budżetową dłużnikiem. Zaangażowanie musi się mieścić w limicie planu finansowego wydatków. Zaangażowanie w praktyce dzieli się na dwie operacje, tj. zaangażowanie:

1) rachunkowe, wskutek którego środki budżetowe stają się poprzez plan finansowy przeznaczone na konkretne cele, dzięki czemu zostaje zapewniona indywidualizacja wydatku, tzn. nie ma możliwości wykorzystania zaplanowanych kwot na inny wydatek,

2) prawne, wskutek którego powstaje dług jednostki budżetowej.

Zaangażowanie prawne ma z reguły postać aktu administracyjnego, takiego jak decyzja o przyznaniu świadczeń z zakresu opieki społecznej, umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej polegającej na udzieleniu zamówienia publicznego, na zawarciu porozumienia z innymi JST lub z innymi podmiotami, w wyniku którego zostaje udzielona dotacja. Zaangażowanie prawne może też powstać równolegle z zaangażowaniem rachunkowym w wyniku uchwały organu stanowiącego JST, np. przyznającej dotacje podmiotowe i przedmiotowe dla własnych jednostek organizacyjnych lub dla instytucji kultury. O nadzwyczajnym zaangażowaniu wydatków można mówić w przypadku aktów sądowych, takich jak orzeczenia:

● przyznające świadczenia pracownikom bezpodstawnie zwolnionym z pracy lub zasądzające odszkodowania za szkody wyrządzone przez jednostki budżetowe,