(1)

2,4-dinitrotoluen („2,4-DNT”), nr CAS 121-14-2, WE nr 204-450-0, został zaklasyfikowany zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 (2) jako substancja rakotwórcza kategorii 1B. Ponadto 2,4-DNT zidentyfikowano jako substancję wzbudzającą szczególnie duże obawy spełniającą warunki określone w art. 57 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 i dodano do załącznika XIV do tego rozporządzenia. W przypadku tej substancji nie jest możliwe ustalenie pochodnego poziomu niepowodującego zmian („DNEL”), a zatem jest to substancja rakotwórcza o działaniu bezprogowym. Pozycja 28 załącznika XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 ogranicza wprowadzanie do obrotu i stosowanie 2,4-DNT w celu powszechnej sprzedaży jako substancji, składnika innej substancji lub w mieszaninie, w przypadku gdy stężenie 2,4-DNT wynosi co najmniej 0,1 % masowo.

(2)

2,4-DNT włączono do załącznika XIV do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 z datą ostateczną 21 sierpnia 2015 r. określoną zgodnie z art. 58 ust. 1 lit. c) ppkt (i) tego rozporządzenia. Nie otrzymano żadnych wniosków o udzielenie zezwolenia na stosowanie 2,4-DNT jako substancji w postaci własnej lub jako składnika mieszaniny lub na włączenie tej substancji do wyrobów, co oznacza, że substancja ta nie jest stosowana w Unii, w tym w produkcji wyrobów.

(3)

Wymogi dotyczące zezwoleń określone w rozporządzeniu (WE) nr 1907/2006 nie mają zastosowania do wyrobów importowanych. W związku z tym na rynku unijnym można znaleźć wyroby zawierające 2,4-DNT produkowane poza Unią, a następnie importowane. Takie wyroby stanowią potencjalne źródło narażenia na 2,4-DNT.

(4)

Po dacie ostatecznej, o której mowa w art. 58 ust. 1 lit. c) ppkt (i), odnoszącej się do substancji wymienionej w załączniku XIV do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006, zgodnie z wymogami art. 69 ust. 2 tego rozporządzenia Europejska Agencja Chemikaliów („Agencja”) ma rozważyć, czy zastosowanie tej substancji w wyrobach stanowi ryzyko dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, które nie jest w adekwatny sposób kontrolowane. Jeżeli Agencja uzna, że tak jest, wówczas sporządza dokumentację dotyczącą propozycji ograniczenia zgodną z wymaganiami określonymi w załączniku XV do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 („dokumentacja zgodna z załącznikiem XV”).

(5)

Po dokonaniu oceny dostępnych dowodów zgodnie z art. 69 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Agencja uznała, że istnieją zastosowania 2,4-DNT, które mogą prowadzić do ryzyka związanego z obecnością tej substancji w wyrobach, które nie jest odpowiednio kontrolowane. W związku z tym Agencja przygotowała dokumentację zgodną z załącznikiem XV (3), która została opublikowana 24 czerwca 2021 r.

(6)

W dokumentacji zgodnej z załącznikiem XV, która została zmieniona i sfinalizowana w dniu 9 września 2022 r. (4) („dokumentacja”), określono obecne lub wcześniejsze zastosowania 2,4-DNT w różnych wyrobach, w tym w produktach ogniotrwałych, poduszkach powietrznych do samochodów, napinaczach wstępnych pasów bezpieczeństwa, butelkach z tworzyw sztucznych do pobierania próbek w warunkach przemysłowych, w materiałach pędnych do amunicji do broni strzeleckiej wojskowej i cywilnej oraz jako czynnik żelujący i plastyfikujący w kompozycjach wybuchowych. Agencja otrzymała dwa zgłoszenia substancji zawartych w wyrobach zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 w odniesieniu do 2,4-DNT: (i) jako plastyfikator w butelkach z tworzyw sztucznych do pobierania próbek w warunkach przemysłowych, w przypadku którego podmiot powiadamiający przestał istnieć; oraz (ii) w materiałach pędnych do amunicji do broni strzeleckiej wojskowej.

(7)

Z dokumentacji wynika, że w bazie danych zawierającej informacje o substancjach potencjalnie niebezpiecznych w produktach ustanowionej na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE (5) w odniesieniu do 2,4-DNT wskazano, że w Unii istnieją wyroby zawierające tę substancję w pojazdach, wyrobach ceramicznych i urządzeniach elektronicznych. Informacje te potwierdzają, że istnieją inne wyroby, ewentualnie importowane, zawierające tę substancję. Stosowanie 2,4-DNT w napinaczach wstępnych pasów bezpieczeństwa i w amunicji potwierdzono podczas konsultacji dotyczącej dokumentacji zgodnej z załącznikiem XV.

(8)

W dokumentacji stwierdzono, że istnieją konsumenckie i profesjonalne zastosowania 2,4 DNT w wyrobach, w przypadku których nie można wykluczyć uwalniania 2,4-DNT i narażenia na nie, a wdrożenie środków zarządzania ryzykiem jest trudne. Na przykład, ponieważ w wyrobach ogniotrwałych można znaleźć ślady 2,4-DNT, nie można wykluczyć narażenia na działanie 2,4-DNT w takich wyrobach. Narażenie może również wynikać z używania cywilnej amunicji do broni strzeleckiej stosowanej w łowiectwie i strzelectwie sportowym, jeżeli materiał pędny do amunicji zawiera 2,4-DNT. Wystrzelenie z broni palnej nie powoduje zużycia całego 2,4-DNT w amunicji i może wystąpić narażenie przez drogi oddechowe i skórę. Dwa inne zastosowania, przy których występuje potencjał narażenia dotyczą systemów bezpieczeństwa pojazdów silnikowych i odnoszą się do (i) napinaczy wstępnych pasów bezpieczeństwa, w przypadku których ładunek wybuchowy powoduje, że generator gazu wytwarza pewną ilość gazu, a tym samym ciśnienie, które następnie działa na połączeniu mechanicznym, aby napiąć pas bezpieczeństwa; oraz (ii) poduszek powietrznych, których uruchomienie uwalnia gaz w podobny sposób jak w napinaczach wstępnych. W przypadku zastosowań 2,4-DNT w systemach bezpieczeństwa pojazdów silnikowych grupy zagrożone narażeniem obejmują, oprócz kierowcy i pasażerów, na przykład mechaników naprawiających samochody lub, w razie wypadku, służby ratownicze. W wyniku takich zastosowań może wystąpić narażenie przez drogi oddechowe i skórę. Ponadto Agencja uznała, że potencjał narażenia na 2,4-DNT jako plastyfikator w wyrobach z tworzyw sztucznych i jako dodatek w dowolnym materiale z tworzyw sztucznych można uznać za wysoki. W oparciu o właściwości fizykochemiczne zakłada się, że 2,4-DNT łatwo się rozprasza w matrycy z tworzywa sztucznego i migruje z powierzchni do medium kontaktowego (woda, ślina lub skóra). W związku z tym nie można wykluczyć narażenia na 2,4-DNT w wyniku używania butelek z tworzyw sztucznych do celów pobierania próbek.

(9)

Ponieważ 2,4-DNT jest substancją rakotwórczą o działaniu bezprogowym, dla której nie można ustalić DNEL, w dokumentacji stwierdzono, że obecność 2,4-DNT w wyrobach stanowi ryzyko dla zdrowia ludzkiego dla konsumentów i użytkowników profesjonalnych, które nie jest odpowiednio kontrolowane. Stwierdzono ponadto, że w przypadku wyrobów narażających konsumentów i użytkowników profesjonalnych na działanie 2,4-DNT jedynym sposobem zarządzania ryzykiem jest ograniczenie obecności 2,4-DNT w samych tych wyrobach. W tym celu w dokumentacji proponuje się ograniczenie wprowadzania do obrotu i stosowania 2,4-DNT w wyrobach przeznaczonych do zastosowań konsumenckich i profesjonalnych poza obiektami przemysłowymi, biorąc pod uwagę, że w odniesieniu do tych zastosowań (i) nie można wykluczyć uwalniania 2,4-DNT i narażenia na nie oraz (ii) trudno jest wdrożyć środki zarządzania ryzykiem.

(10)

W dokumentacji określono stężenie graniczne 2,4-DNT na poziomie 0,1 % masowo lub wyższym, aby zapobiec celowemu dodawaniu 2,4-DNT do wyrobów w Unii oraz zapewnić, aby importowane wyroby spełniały tę samą normę co wyroby pochodzące z Unii.

(11)

Dokumentacja wyłączyła zastosowania mające miejsce w obiektach przemysłowych z zakresu proponowanego ograniczenia, ponieważ Agencja założyła, że w tych miejscach można wdrożyć odpowiednie i skuteczne warunki operacyjne i środki zarządzania ryzykiem, a zagrożenia są dobrze kontrolowane. Ponadto z zakresu proponowanego ograniczenia wyłączono w dokumentacji materiały wybuchowe, ponieważ (i) Agencja przyjęła, że produkty te są dobrze uregulowane innymi przepisami Unii; oraz (ii) wprowadzono odpowiednie środki dotyczące obchodzenia się z materiałami wybuchowymi, które mają ograniczyć wszelkie narażenie pracowników lub środowiska na działanie 2,4-DNT. Amunicja do stosowania, zgodnie z prawem krajowym, przez wojsko, policję i inne siły bezpieczeństwa również została wyłączona z zakresu wniosku, aby uniknąć negatywnego wpływu na zdolności obronne w państwach członkowskich.

(12)

W dokumentacji zaproponowano również wyłączenie z zakresu ograniczenia wyrobów, w przypadku których obecność substancji rakotwórczych jest uregulowana przepisami Unii, w szczególności rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2509 (6) w sprawie bezpieczeństwa zabawek i uchylającym dyrektywę 2009/48/WE oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 (7) w sprawie wyrobów medycznych. Zaproponowano również wyłączenie wyrobów objętych rozporządzeniem (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (8) w sprawie materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, ponieważ obecność 2,4 DNT jest już uregulowana w przypadku materiałów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

(13)

W dokumentacji stwierdzono, że istnieją rozwiązania alternatywne dla 2,4-DNT w odniesieniu do wszystkich zastosowań w niej określonych, a 12-miesięczny okres przejściowy przed rozpoczęciem stosowania ograniczenia byłby wystarczający dla importerów na dostosowanie ich łańcucha dostaw i przejście na wyroby niezawierające 2,4-DNT. Ponieważ nie prowadzi się unijnej produkcji wyrobów zawierających 2,4-DNT, jedynymi podmiotami unijnymi, które musiałyby przejść na rozwiązania alternatywne lub wykorzystać zapasy, są importerzy.

(14)

W dniu 2 czerwca 2022 r. Komitet ds. Oceny Ryzyka („RAC”) Agencji przyjął opinię potwierdzającą, że istnieje ryzyko dla zdrowia ludzkiego, które nie jest odpowiednio kontrolowane w odniesieniu do zastosowań 2,4-DNT w wyrobach. RAC stwierdził, że pod względem skuteczności, praktyczności i możliwości monitorowania ograniczenie zaproponowane przez Agencję jest najwłaściwszym ogólnounijnym środkiem przeciwdziałania zidentyfikowanym zagrożeniom dla konsumentów i użytkowników profesjonalnych pracujących poza obiektami przemysłowymi wynikającym z narażenia na działanie 2,4-DNT.

(15)

RAC uznał, że zaproponowana przez Agencję definicja „materiałów wybuchowych” nie jest wystarczająca do zdefiniowania materiałów wybuchowych, które należy wyłączyć z zakresu ograniczenia. W szczególności RAC uznał, że należy wyjaśnić, że materiały wybuchowe to materiały zdefiniowane w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/28/UE (9) oraz że wyroby pirotechniczne (które powinny być objęte zakresem ograniczenia) to wyroby zdefiniowane w art. 3 pkt 1-4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/29/UE (10).

(16)

RAC zgadza się z zakresem ograniczenia zaproponowanym przez Agencję.

(17)

W dniu 9 września 2022 r. Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych („SEAC”) Agencji przyjął opinię, w której stwierdził, że proponowane ograniczenie, ze zmianami wprowadzonymi przez RAC i SEAC, jest najbardziej odpowiednim - pod względem kosztów i korzyści społeczno-ekonomicznych - ogólnounijnym środkiem służącym przeciwdziałaniu zidentyfikowanym zagrożeniom związanym z 2,4-DNT.

(18)

SEAC zgodził się z opinią zawartą w dokumentacji, że 12-miesięczne odroczenie stosowania ograniczenia zapewni zainteresowanym stronom wystarczająco dużo czasu na pełne wdrożenie wymogów dotyczących ograniczeń. SEAC zalecił jednak 36-miesięczny okres przejściowy dotyczący obowiązywania ograniczenia stosowania 2,4-DNT w mikrogeneratorach gazu do napinaczy wstępnych pasów bezpieczeństwa i siłowników maski silnika oraz w częściach zamiennych w sektorze motoryzacyjnym, aby zapewnić stopniowe wycofywanie stosowania tej substancji w pojazdach silnikowych, przy jednoczesnym uwzględnieniu bezpieczeństwa użytkowników i zminimalizowaniu wszelkich poważnych skutków gospodarczych.

(19)

Przeprowadzono konsultacje z działającym w ramach Agencji forum wymiany informacji o egzekwowaniu przepisów, o którym mowa w art. 76 ust. 1 lit. f) rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 i uwzględniono jego zalecenia.

(20)

W dniu 16 grudnia 2022 r. Agencja przedłożyła Komisji opinie RAC i SEAC (11).

(21)

Biorąc pod uwagę dokumentację oraz opinie RAC i SEAC, Komisja stwierdza, że narażenie na 2,4-DNT w wyrobach stwarza niedopuszczalne ryzyko dla zdrowia ogółu społeczeństwa i użytkowników profesjonalnych oraz że należy zająć się tym ryzykiem w całej Unii. Należy zatem wprowadzić ograniczenie dotyczące wprowadzania do obrotu i stosowania 2,4-DNT w wyrobach. Komisja stosuje się do opinii RAC i SEAC w sprawie potrzeby objęcia ograniczeniem użytkowników profesjonalnych działających poza obiektami przemysłowymi w celu przeciwdziałania zidentyfikowanym zagrożeniom oraz sformułowania bardziej precyzyjnej definicji, które materiały wybuchowe należy wyłączyć z zakresu ograniczenia. Biorąc pod uwagę fakt, że 2,4-DNT jest również wykorzystywany w pociskach, głowicach bojowych, sprzęcie do sygnalizacji alarmowej oraz w innych zastosowaniach wojskowych, Komisja uważa, że należy rozszerzyć proponowane przez Agencję wyłączenie dotyczące amunicji do celów wojskowych na wszystkie wyroby do użytku wojskowego (12).

(22)

Aby uniknąć sytuacji niepotrzebnego wycofania od użytkowników i niepotrzebnych odpadów, pojazdy silnikowe zawierające 2,4-DNT, które zostały wprowadzone do obrotu w ciągu dwóch lat od daty rozpoczęcia stosowania przedmiotowego ograniczenia, z powodu odroczenia stosowania ograniczenia do niektórych zastosowań pojazdów silnikowych, mogą być nadal wprowadzane do obrotu i użytkowane do końca ich okresu użytkowania.

(23)

Aby uniknąć sytuacji niepotrzebnego wycofania od użytkowników i ułatwić egzekwowanie, ograniczenie nie powinno mieć zastosowania do wyrobów, które zostały wprowadzone do obrotu w Unii przed datą rozpoczęcia stosowania ograniczenia, takich jak wyroby używane.

(24)

Zainteresowane strony i państwa członkowskie powinny mieć wystarczająco dużo czasu na zastosowanie się do ograniczenia. Komisja uważa zatem, że stosowanie ograniczenia należy odroczyć o 12 miesięcy, zgodnie z zaleceniem zawartym w dokumentacji, z wyjątkiem przepisów dotyczących mikrogeneratorów gazu do napinaczy wstępnych pasów bezpieczeństwa i siłowników maski silnika oraz części zamiennych w sektorze motoryzacyjnym, które powinny zacząć obowiązywać po 36 miesiącach, zgodnie z opinią SEAC.

(25)

Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (WE) nr 1907/2006.

(26)

Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią komitetu ustanowionego na mocy art. 133 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006,