(1)

Podczas kryzysu związanego z cenami energii w latach 2021–2022 znaczna niestabilność w sektorze energii elektrycznej doprowadziła do przypadków upadłości dostawców, co miało poważne konsekwencje dla konsumentów. Jeżeli dostawcy nie zabezpieczają odpowiednio swoich portfeli energii elektrycznej, wahania cen hurtowych mogą narazić ich na trudności finansowe, co może prowadzić do upadłości oraz przeniesienia ryzyka i kosztów na konsumentów i innych uczestników rynku. Aby chronić konsumentów przed takimi konsekwencjami, istotne jest, aby dostawcy oferujący umowy z ceną stałą posiadali odpowiednie strategie zabezpieczające, proporcjonalne do ich dostępu do wytwarzania, kapitalizacji, ekspozycji na zmienność cen hurtowych, wielkości i pozycji rynkowej.

(2)

Pojęcie „zabezpieczenia” odnosi się do strategii zakupowej lub strategii finansowej mającej na celu ograniczenie ryzyka niekorzystnych wahań cen na rynkach energii. Dzięki skutecznemu zabezpieczeniu dostawcy mogą ustabilizować koszty zakupów, chronić się przed zmiennością na rynku hurtowym oraz oferować konsumentom stabilne i przewidywalne ceny detaliczne. W przypadku dostawców posiadających znaczne portfele umów z ceną stałą zasadnicze znaczenie ma zabezpieczenie się przed zmianami cen w całym okresie obowiązywania umowy, przy jednoczesnym uwzględnieniu zmian wzorców zużycia.

(3)

Chociaż zabezpieczenie może prowadzić do wzrostu kosztów, zapewniane przez nie bezpieczeństwo jest znacznie bardziej wartościowe, ponieważ niepowodzenia w sektorze mogą zwiększyć koszty ponoszone przez konsumentów poprzez narażenie na ryzyko wpłaconych przez nich zaliczek, potencjalnie prowadząc do konieczności wyboru droższych alternatyw. Dostawcy powinni zatem wykazać, że ich strategie są zgodne z ich modelami biznesowymi i nie stwarzają nadmiernego ryzyka dla konsumentów, w szczególności przez nieodpowiednie praktyki zabezpieczające. Oczekuje się, że konkurencja na rynku będzie motywować do optymalizacji kosztów, obniżając koszty ponoszone przez konsumentów. W związku z tym utrzymanie silnej konkurencji między dostawcami detalicznymi ma zasadnicze znaczenie dla złagodzenia potencjalnego wzrostu kosztów ponoszonych przez dostawców.

(4)

Chociaż podstawowa odpowiedzialność za ustanowienie i wykazanie adekwatności strategii zabezpieczającej spoczywa na dostawcy, krajowe organy regulacyjne mają kompetencje i obowiązek egzekwowania tej odpowiedzialności od dostawców zgodnie z art. 18a dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 (1) zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1711 (2).

(5)

Skutecznym środkiem służącym zwiększeniu odporności i poprawie zarządzania płynnością dostawców energii są testy warunków skrajnych, które w tym kontekście stanowią symulację oceniającą wpływ z góry określonych czynników ryzyka. Przeprowadzanie testów warunków skrajnych może pomóc w ocenie odporności finansowej dostawcy. Decyzja o uwzględnieniu takich testów warunków skrajnych oraz o ich strukturze leży w gestii krajowych organów regulacyjnych.

(6)

Ryzyko finansowe, na jakie narażeni są dostawcy energii, może być ściśle związane ze złożoną dynamiką relacji między rynkami fizycznymi i finansowymi, w szczególności rynkami instrumentów pochodnych. Ściślejsza współpraca między organami regulacji energetyki, organami nadzoru ostrożnościowego i organami rynku finansowego może pomóc w identyfikacji międzysektorowych podatności na zagrożenia, w szczególności związanych z wymogami dotyczącymi uzupełniania depozytu zabezpieczającego, wymogami dotyczącymi zabezpieczenia i wymogami dotyczącymi płynności w obrocie instrumentami pochodnymi na rynku energii.

(7)

Społecznościom energetycznym nadal trudno jest korzystać z produktów zabezpieczających na rynkach scentralizowanych. Sytuacja ta zwiększa ich narażenie na wahania rynkowe, a problem ten pogłębiają toczące się na szczeblu krajowym dyskusje na temat nakładania na dostawców wymogów dotyczących zabezpieczenia, co może zwiększyć ryzyko rynkowe dla dostawców ze społeczności bez uwzględnienia ich szczególnej sytuacji.

(8)

Chociaż państwa członkowskie mają pewną swobodę we wdrażaniu art. 18a dyrektywy (UE) 2019/944, niniejsze zalecenie powinno zapewnić wytyczne dotyczące egzekwowania zarządzania ryzykiem związanym z dostawcami w celu ochrony konsumentów przed tym ryzykiem i wstrząsami związanymi z cenami energii,