Klasyfikacja budżetowa wydatków na studia pracownika

Analizę podanego zapytania warto na początku odnieść do materialno-prawnych podstaw finansowania przez pracodawcę edukacji pracowników. W tym zakresie na uwagę zasługują przepisy zawarte w ustawie z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.). Tamże, w art. 103³ postanowiono, że pracodawca może przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie. Zgodnie zaś z art. 103⁴ k.p., pracodawca zawiera z pracownikiem podnoszącym kwalifikacje zawodowe umowę określającą wzajemne prawa i obowiązki stron. Umowę zawiera się na piśmie. Umowa, o której mowa w § 1, nie może zawierać postanowień mniej korzystnych dla pracownika niż przepisy niniejszego rozdziału. Nie ma obowiązku zawarcia umowy, jeżeli pracodawca nie zamierza zobowiązać pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Natomiast w art. 103⁵ k.p. podano, że pracownik podnoszący kwalifikacje zawodowe:

1. który bez uzasadnionych przyczyn nie podejmie podnoszenia kwalifikacji zawodowych albo przerwie podnoszenie tych kwalifikacji,
2. z którym pracodawca rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy, w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub po jego ukończeniu, w terminie określonym w umowie, o której mowa w art. 103⁴ k.p., nie dłuższym niż 3 lata, 
3. który w okresie wskazanym w pkt 2 rozwiąże stosunek pracy za wypowiedzeniem, z wyjątkiem wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn określonych w art. 94³ k.p.,
4. który w okresie wskazanym w pkt 2 rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 lub art. 94³ k.p. mimo braku przyczyn określonych w tych przepisach 

– jest obowiązany do zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę na ten cel z tytułu dodatkowych świadczeń, w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia.

Przytoczone regulacje prawne stosuje się m.in. do pracowników samorządowych, objętych regulacjami ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych.

Zatem nie ma wątpliwości co do tego, że wydatki na kształcenie mogą być ponoszone z budżetu samorządowego. W praktyce mogą występować zróżnicowane stany faktyczne z ich ponoszeniem, o czym właśnie mowa w treści zapytania. Finalnie efekt ekonomiczny jest tożsamy z tym, że w odmienny sposób będą ujmowane wydatki z budżetu samorządowego. Punktem wyjścia są przepisy rozporządzenia z 2 marca 2010 r. Ministra Finansów w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych. 

Jeśli chodzi o przypadek, gdy pracodawca (np. urząd gminy) samodzielnie ponosi opłaty na rzecz uczelni, wówczas należy zastosować paragraf 430 „Zakup usług pozostałych”. Za takim rozwiązaniem przemawia m.in. stanowisko zawarte w piśmie RIO w Kielcach z 4 lipca 2019 r. (znak WI.44.32.2019). Z treści tego pisma wynika m.in., że dofinansowanie do studiów dla pracowników jednostki należy ujmować w § 430. Jednym z argumentów był opis do tego paragrafu, w którym podano w szczególności, że obejmuje on wydatki na usługi w zakresie oświaty i wychowania oraz szkolnictwa wyższego, m.in.: zwroty kosztów wyżywienia w internatach wychowanków domów dziecka i innych zakładów opiekuńczo-wychowawczych, wydatki dotyczące przejazdów, zakwaterowania i wyżywienia uczniów i dzieci na wycieczkach oraz imprezach urządzanych w ramach programów nauczania i wychowania, opłaty za studia organizowane przez szkoły wyższe w zakresie dokształcania kadr.

Natomiast w drugim przypadku, gdy pracodawca refunduje bezpośrednio pracownikowi opłaty za studia, adekwatnym paragrafem będzie § 302 „Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń”. 

Z opisu tego paragrafu wynika m.in., że obejmuje on wypłaty pieniężne oraz wartość świadczeń w naturze, niezaliczone do wynagrodzeń, w szczególności – świadczenia rzeczowe wynikające z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy (w tym profilaktyczne posiłki i napoje) oraz ekwiwalenty za te świadczenia, a także ekwiwalenty za pranie odzieży roboczej wykonywane przez pracowników, ekwiwalenty za używanie własnej odzieży i obuwia roboczego czy różne ekwiwalenty. Należy przy tym zauważyć, że katalog wydatków realizowanych w ramach tego paragrafu jest otwarty, co jest jedną z przesłanek uzasadniających ujęcie w nim wspomnianych refundacji opłat ponoszonych przez jednostkę ze środków budżetowych.

©®

MARCIN NAGÓREK

radca prawny, były pracownik banku państwowego, obecnie pracownik jednostki budżetowej