Czy wypłacenie nauczycielowi dodatku wyrównawczego jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi

PROBLEM

Czy wypłacenie dodatku wyrównawczego do wynagrodzenia minimalnego, zgodnie z treścią art. 7 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę w świetle wypłacanych dla nauczycieli podwyżek stawek wynagrodzenia zasadniczego z mocą od 1 stycznia 2024 r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi? A jeżeli tak, to na jakich zasadach?

RADA

Dodatek wyrównawczy dla nauczycieli, obejmujący różnicę między wynagrodzeniem wynikającym ze stawki a minimalnym wynagrodzeniem za pracę (4242 zł) był świadczeniem należnym. W takim wypadku nauczyciele nie muszą zwracać otrzymanego dodatku wyrównawczego. 

UZASADNIENIE

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2023 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2024 r., od 1 stycznia 2024 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4242 zł. Z kolei w myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia ustalonego na dany rok kalendarzowy.

Wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego części nauczycieli była niższa od obowiązującej od stycznia 2023 r. wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (załącznik do rozporządzenia MENiS z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy). Wynagrodzenie prawidłowo zostało więc wyrównane dodatkiem wyrównawczym.

W opisanej sytuacji chodzi o potrącenie wypłaconego nauczycielowi dodatku wyrównawczego. Dodatek ten został wypłacony, gdyż wynagrodzenie zasadnicze części nauczycieli było niższe niż obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. minimalne wynagrodzenie za pracę. W tej sytuacji dodatek wyrównawczy nie był świadczeniem nienależnym, nie stanowił też kwoty wypłaconej z tytułu niepłatnej nieobecności (art. 87 § 7 Kodeksu pracy).

W takiej sytuacji nie zachodzi konieczność dokonywania potrącenia dodatku. Faktem jest, że stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli zostały podwyższone na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 19 lutego 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy. Zgodnie z jego § 2 rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 stycznia 2024 r. Oznacza to, że stawki wynagrodzenia zasadniczego ustalone tym rozporządzeniem obowiązują od 1 stycznia 2024 r. Jeżeli nauczyciel w styczniu i lutym 2024 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, to wyrównanie będzie dotyczyło tylko różnicy między wynagrodzeniem wypłaconym a należnym na mocy rozporządzenia. W takim wypadku nie będzie ani potrzeby, ani podstawy do potrącania dodatku wyrównawczego. Zresztą utracił on charakter dodatku wyrównawczego w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Edukacji zwiększającego kwoty wynagrodzenia zasadniczego.

Reasumując, nie jest konieczne dokonywanie potrącenia dodatku wyrównawczego z wynagrodzenia nauczycieli. Nauczycielom, którym wypłacono dodatek wyrównawczy przysługuje wyrównanie tylko w wysokości różnicy między wynagrodzeniem faktycznie wypłaconym a należnym na mocy nowego rozporządzenia. W tym wypadku nie wyrównuje się różnicy między stawkami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Edukacji z 2023 r. i rozporządzenia z 2024 r.

Dariusz Dwojewski

doktor nauk prawnych, wykładowca Uniwersytetu Śląskiego, specjalista w zakresie prawa pracy, pragmatyk pracowniczych i związków zawodowych, współpracownik firm szkoleniowych i autor wielu publikacji