Do 10 lipca 2024 r. pracodawca powinien otrzymać informację o liczbie członków działającej u niego organizacji związkowej

Zakładowe organizacje związkowe muszą co 6 miesięcy składać pracodawcy informację o liczbie swoich członków. Najbliższy termin na złożenie takiej informacji mija 10 lipca 2024 r. W informacji należy uwzględnić liczebność związku według stanu na 30 czerwca 2024 r. Organizacje, które nie spełnią tego obowiązku, do czasu jego wypełnienia stracą uprawnienia zakładowej organizacji związkowej.

Zakładowa organizacja związkowa jest zobowiązana do składania pracodawcy informacji o liczbie swoich członków. Informację taką należy przedstawiać co 6 miesięcy według stanu na 30 czerwca i 31 grudnia danego roku (art. 25¹ ust. 2 ustawy o związkach zawodowych). Organizacja związkowa musi przedstawić informacje o liczbie swoich członków do:

• 10 lipca 2024 r. – według stanu na 30 czerwca 2024 r., a następnie 

• 10 stycznia 2025 r. – według stanu na 31 grudnia 2024 r.

Jeżeli osoba wykonująca pracę zarobkową należy do więcej niż jednej zakładowej organizacji związkowej u danego pracodawcy, przy ustalaniu liczby członków zrzeszonych w organizacji związkowej osoba ta może być uwzględniona tylko jako członek jednej wskazanej przez siebie zakładowej organizacji związkowej.

Status zakładowej organizacji związkowej

Uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 członków będących:

• pracownikami u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji lub

• innymi niż pracownicy osobami wykonującymi pracę zarobkową, które świadczą pracę co najmniej przez 6 miesięcy na rzecz pracodawcy objętego działaniem tej organizacji.

Zatem organizacje związkowe, które zrzeszają mniej niż 10 członków, nie mają statusu zakładowej organizacji związkowej. Dlatego pracodawca nie musi prowadzić z nimi uzgodnień w zakresie spraw pracowniczych, np. konsultować zamiaru wypowiedzenia pracownikowi umowy na czas określony lub nieokreślony lub rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Członkiem organizacji związkowej może być pracownik lub osoba świadcząca pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy. W tym przypadku za niebędących pracownikami uważa się osoby, które nie zatrudniają innych osób oraz mają takie prawa i interesy związane z wykonywaniem pracy, które mogą być reprezentowane i bronione przez związek zawodowy. Również wolontariuszom, stażystom i innym osobom, które świadczą osobiście pracę bez wynagrodzenia, a także bezrobotnym, przysługuje prawo wstępowania do związków zawodowych w przypadkach i na warunkach określonych statutami związków. Przejście na emeryturę lub rentę nie pozbawia wymienionych osób prawa przynależności i wstępowania do związków zawodowych.

Informacja o liczebności nowej organizacji związkowej 

Obowiązek informowania o liczbie zrzeszonych członków dotyczy także nowo powstałych organizacji związkowych. Organizacja, która została utworzona w trakcie 6-miesięcznego okresu sprawozdawczego, pierwszą informację o liczbie członków (według stanu na dzień złożenia informacji) przedstawia pracodawcy w terminie 2 miesięcy od dnia utworzenia.

Przedstawienie informacji w terminie 2 miesięcy od dnia utworzenia organizacji związkowej nie zwalnia takiej organizacji związkowej z obowiązku złożenia kolejnej informacji w terminie określonym dla pozostałych zakładowych organizacji związkowych (art. 25¹ ust. 2 ustawy o związkach zawodowych).

Weryfikacja informacji o liczbie członków organizacji związkowej

Pracodawcy przysługuje prawo do kontroli informacji o liczbie członków zakładowej organizacji związkowej. Może on bowiem zgłosić pisemne zastrzeżenie co do jej liczebności. Pracodawca powinien złożyć pismo w tej sprawie danej zakładowej organizacji związkowej w terminie 30 dni od dnia przedstawienia przez nią informacji.

Związkowcy w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia (wpływu pisma) od pracodawcy mają obowiązek wystąpić do sądu rejonowego – sądu pracy właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy, z wnioskiem o ustalenie liczby członków na ostatni dzień danego półrocza. Jeżeli organizacja związkowa, której liczba członków jest kwestionowana, nie złoży wniosku do sądu, z upływem 30-dniowego terminu traci uprawnienia zakładowej organizacji związkowej. Uprawnienia te zostaną przywrócone z chwilą złożenia do sądu przez tę organizację wniosku o ustalenie liczby członków związku (art. 25¹ ust. 7 i 9 ustawy o związkach).

Przepisy ustawy o związkach zawodowych przewidują również konsekwencje w razie bezpodstawnego zakwestionowania przez pracodawcę liczebności danej organizacji związkowej. W takim przypadku ponowne zgłoszenie zastrzeżenia co do liczebności tej samej organizacji związkowej może nastąpić najwcześniej po upływie roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu w sprawie ustalenia liczby członków tej organizacji.

Marek Skałkowski

prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy, redaktor naczelny MONITORA prawa pracy i ubezpieczeń